Томас Ганкама Куивонкпа: Либерия әскери қолбасшысының тағдыры
Thomas Quiwonkpa
Томас Квонкпа (1940-1985) – Либерия армиясының бас қолбасшысы, 1980 жылғы төңкерісте маңызды рөл атқарды. Самуэль Доеға қарсы төңкеріс сәтке келмей, қаза тапты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Либерия генералы (1940–1985)
Liberian general (1940–1985)
Томас Ганкама Кивонкпа (27 шілде 1940 – 17 қараша 1985) – Либерия қарулы күштерінің (АҚК) Бас қолбасшысы болған либериялық әскери шенеунік. Кивонкпа жасөспірім шағында АҚК-ге қосылып, 1980 жылғы Либерия төңкерісі кезінде көзге түсті. Ол Самуэль Доуға президент Уильям Толбертті құлатуға және 133 жылдық америкалық либериялықтардың билеуін аяқтауға көмектесті. Кейін ол Доудың Халықты құтқару кеңесінің құрамына кіріп, генерал-майор шеніне көтерілді. 1983 жылы төңкеріс ұйымдастырды деген күдікпен Доу оны қызметтен шеттетуге мәжбүр етті, соның салдарынан ол елден қашып кетті. 1985 жылы ол Доуға қарсы сәтсіз төңкеріс жасады, оның барысында қаза тауып, Доудың жақтастарының ішінара жегені хабарланды.
Thomas Gankama Quiwonkpa (27 July 1940 – 17 November 1985) was a Liberian military officer who was a Commanding General of the Armed Forces of Liberia (AFL). Quiwonkpa joined the AFL as a teenager and came to prominence during the 1980 Liberian coup d'état, in which he assisted Samuel Doe in overthrowing President William Tolbert and ending 133 years of Americo Liberian rule. He then became part of Doe's People's Redemption Council junta where he was promoted to Major general. In 1983, he was purged by Doe after being suspected of plotting a coup, forcing him to flee into exile. In 1985, he led an unsuccessful coup against Doe, in which he was killed and reported partially eaten by Doe loyalists.
Өмірбаян
1940 жылы Зуалай қаласында дүниеге келген Кивонкпаның ата-анасы қарапайым шаруалар болған. Он алты жасында ол AFL қатарына қосылды. 1958 жылы Барклей оқу орталығының бағдарламасы арқылы орта мектепті бітірген соң, ол AFL-дің мұрағат бөліміне жіберілді.
Born in the town of Zualay in 1940, Quiwonkpa was the son of subsistence farmers. At the age of sixteen, he joined the AFL. After finishing high school in 1958 through a programme at the Barclay Training Center, he received an assignment to the AFL's records department.
Сэмюэл Доу төңкерісінің бір бөлігі (1980)
Ол 1980 жылғы 12 сәуірде Уильям Р. Толберт, Jr. басқарған америкалық либериялық үкіметті құлатқан әскери төңкеріс кезінде Сэмюэл Доуға көмектескен кезде көзге түсті. Шамамен бір айдан кейін революционерлер AFL бас қолбасшысы Эдвин Ллойдты және басқа да әскери жетекшілерді қарсы төңкеріс жоспарлағандары үшін тұтқындады. Мамырдың ортасына қарай Кивонкпа генерал-майор атағын алды және жаңа AFL қолбасшысы болып тағайындалды. Бірақ көп ұзамай ол Доумен арасы суысты; 1983 жылы Кивонкпа шеннен төмендетіліп, кейін Доу үкіметін құлатуға тырысқандығы айыпталды, бұл оны елден қашуға мәжбүр етті.
He came to prominence on 12 April 1980, when he assisted Samuel Doe in a military coup that overthrew the Americo Liberian government of William R. Tolbert, Jr. About a month later, the revolutionaries arrested AFL commander in chief Edwin Lloyd and other military leaders on charges of planning a counter coup. By mid May, Quiwonkpa was proclaimed a major general and made the new AFL commander. Before long, he fell out with Doe; in 1983, Quiwonkpa was demoted and subsequently charged with an attempt to overthrow the Doe administration, forcing him to flee the country.
Доеге қарсы төңкеріс жасауға әрекет (1985)
1985 жылы 12 қарашада сайлау өткеннен бір ай өткен соң, Кивонкпа шамамен екі ондаған қарулы адамдармен бірге Сьерра-Леоне арқылы Либерияға жасырын кіріп, Доуға қарсы төңкеріс жасады. Бірақ Кивонкпаның бейәдет әдістері және АҚШ-тың қолдауы болмауы салдарынан төңкеріс сәтсіз аяқталды. Кивонкпа қолға түсіріліп, 15 қарашада Доуға адал Крахн әскерлерімен өлтіріліп, денесі қиылып тасталды. Оның денесі қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай Монровиядағы Президенттік резиденциясының аумағында көпшілікке қойылды. Кейін NTGL қорғаныс министрінің орынбасары болған Жо Уайли төңкеріс жасаған топтың арасында болды.
On 12 November 1985, one month after elections were held, Quiwonkpa, supported by about two dozen heavily armed men, covertly entered Liberia through Sierra Leone, and launched a coup against Doe. However, Quiwonkpa's unorthodox methods and lack of support from the United States resulted in a disastrous failure. Quiwonkpa was captured and on 15 November was killed and mutilated by Krahn soldiers loyal to Doe. His body was publicly exhibited on the grounds of the Executive Mansion in Monrovia soon after his death. Joe Wylie, later deputy minister of defense in the NTGL, was among the group who launched the coup.
Төңкеріске ұмтылудан кейінгі жазалаулар
Төңкеріс жасаушылар мен олардың қолдаушыларына қарсы жазалау шарасы ретінде Доу үкіметі Кивонкпаның Нимба округінде Гио және Мано этностық топтарына қарсы қанды тазарту акциясын жүргізді, бұл мүмкін геноцид қаупін тудырды. Доудың шамамен 3000 адамды өлтіруі нәсілдер арасындағы антагонизмге әкеп соқты, ол кейіннен Бірінші Либерия азамат соғысын қоздырды.
In a campaign of retribution against the coup plotters and their supporters, Doe's government launched a bloody purge against the Gio and Mano ethnic groups in Quiwonkpa's Nimba County, raising alarm about a possible genocide. Doe's slaughter of an estimated 3,000 people provoked ethnic rivalries that later fuelled the First Liberian Civil War.