Кіріспе
Виту аралдары - Тынық мұхиттың оңтүстік-батысындағы Жаңа Британиядан тыс Бисмарк теңізінде орналасқан 37 шаршы миль (96 км2) аумақты жанартаулық топ. Олар техникалық тұрғыдан Бисмарк архипелагының бөлігі емес. Әкімшілік жағынан олар Папуа-Жаңа Гвинеяның бір бөлігі болып табылады. Бұрын бұл топты Француз аралдары деп атаған, кейде Виту аралдары деп те атайды.
Vitu Islands
The Vitu Islands '/v//iː//t//uː/ are a volcanic group with an area of 37 sq mi (96 km2) located in the Bismarck Sea off New Britain, in the southwestern Pacific Ocean. They are not technically part of the Bismarck Archipelago. Administratively they are part of Papua New Guinea. Formerly called the French Islands, the group is sometimes known as the Witu Islands.
География
Аралдар - бұл вулканикалық мұхит шыңдары, олар атолл емес, рифпен қоршалған, сондықтан өте құнарлы. Гарове (Виту немесе Үлкен Виту) және Унеа (Бали) ең үлкен аралдар. Топ Папуа-Жаңа Гвинеяның басты копра орталығы болды, бірақ копраның төмен бағасына байланысты какао қазір жиналатын негізгі өнім болып табылады. Аралдар Виллаумез түбегінің солтүстігінен батысқа, Жаңа Британияның солтүстік жағалауында, Унеа негізгі топтың оңтүстігінен шығысқа қарай орналасқан, ал қалған басқа аралдар Мундуа (Нингау) он бір шақырым (7 миль) жерде орналасқан. Гароведен солтүстік-батысқа қарай, және Нарагеден жиырма төрт шақырым (15 миль) Мундуаның солтүстік-батысында су асты шыңдарының соңғы жалғасы Отиль рифі (Аттиль рифі) Нарагеден солтүстік-батысқа қарай жиырма екі шақырым жерде орналасқан, соңғысы барлық су деңгейінде су астында және кеме қатынасы үшін қауіпті. Кейде Отилиан рифінен оңтүстік-батысқа қарай тағы да елу сегіз шақырым жерде орналасқан су астындағы Вирлвинд риф арал доғасына кіреді.
Тарих
Нараге - 1892 жылы болған жарылыстан бұрын арал болған жердің жарылыстан кейінгі вулкандық қалдықтары. Нәтижесінде цунами Нингауға соққы берген кезде 100 метрге жетіп, үш ауылдың ең төменгі орналасқан Горудағы екі адамнан басқасының бәрін жойды (олар Гароведе жоқ еді) және Жаңа Британияның солтүстік жағалауындағы және мүмкін Жаңа Гвинея мен Батыс аралдар тобының, сондай-ақ басқа аралдардың кең аймағында үлкен бұзылу мен халық санын азайтуға себеп болды. Мұндай үлкен толқын 1997 жылғы Итапе толқынын тек жартастан немесе жағалаудан қашудан басқа ештеңе етпек еді. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі неміс заманында бұл Кокоподан тыс жерде, Рабаулда американдық Самоаның басты кәсіпорны және басты кәсіпорны болды, Емма патшайым, оның арал тобы Ланг плантациясы болды, Виту, және оның менеджері, Питер Хансен есімді даниялық, өзінің 26 -дан астам нағашы әйелдерімен танымал болды, бұл таңқаларлық, өйткені Витудағы еркектер мен әйелдердің туу көрсеткіші 103 еркек: 100 әйелді сүтінен айырғаннан кейін. Бұл Унеаға кері айналады, ал жоғарғы Витустың әлеуметтік доиндары Mundua және Witu жігіттері әйелдер рейдерлерінде ұрлаған әйелдер немесе бақытты қалыңдықтар болды, төлеуге қалыңдық бағасы жоқ, және бұл халықты тұрақты және гендерлік және генетикалық құрамда теңгерімді ұстайды. Бұл сандар 1960 жылдардың аяғында алынған және қазіргі кезде қолданылмайтын болуы мүмкін, өйткені Нюигинидегі әрбір елу адамның бірі қазір ВИЧ-пен ауырады (Air Nuigini In Flight журналы, 2009 ж. қыркүйек). Дегенмен, бұл өте сирек кездесетін ауру. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін немістерді қуып жібергеннен кейін, топты арал сауда тобы Бернс Филп сатып алды, плантациялар "Биг Виту" Гароведегі Лама, Мето, Илия және Лангтан тұрады. Эдвард Ханн шамамен 36 жыл бойы Нингаудағы плантацияның басқарушысы болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапондықтар Нингаудың бір шетінде жағалауға қонды, ал ол аралдың екінші жағында қашып құтылу үшін бақытты болды. Ланг Бёрнс Филптің екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Кут отбасыларына, олардың отбасы басшысы және Бёрнс Филптің Рабаул дүкенінің менеджерін жапондықтар басып алу кезінде Рабаул кәсіпорындарының кілттерінен бас тартқаны үшін өтемақы ретінде берген. Соғыс уақытында Витуді жергілікті халыққа жақсы қарауды ұйғаратын жапондықтар басқарды. Алайда жағалау күзетшілері жұмысына кірісіп, Эрик Фельдтке жаңа Британия аймағында Тумбуан туаголосы немесе "Таласиа" атпен таныстырды. Витудың халықаралық атақ-даңқының ең үлкен бір себебі - Лангу үй-жайының менеджерінің қызы, кейіннен үй иесі Ричард Дойл Мисс Нюини атанған. Германияның Рим-католик миссиясы кезінде Вуонопопе, Кокопо, Кальдераның ішінде миссия құрылды, бұл Гароведің негізгі бөлігі, бұл дана таңдау, өйткені топтың ашық жері мен теңіз жағдайы солтүстік-шығыс мұссон мен оңтүстік-шығыс сауда кезеңінде, арал негізінен кальдера жиегінің жарлы жерін ғана қамтиды. Бұл Питерхафен миссиясы, атақты әскери неміс архиепискобы Вольффтың бекінісі болды. Австралия әскери-теңіз флоты сол кіреберісінің сыртындағы өтудің сол жағында болды. Ол сол атымен аталатын неміс рейдеріне блокада құрды. Австралиялықтарды өзіне тартқызамыз деп үміттенемін. Оның бұл жерге басуы қорғаныс мақсатында да, кеме қабығын ластандыру мақсатында да болды. Оның ең жоғары жылдамдығы тек 11 түйінге тең, ал экономикалық круиз 8 түйінге тең болды. Питер Хансон Виту егістігін ілгерілетіп, оның штаб-пәтері Лангуда емес, Мето егістігінде болды. Лангу 1911 жылы отырғызылды. Кут отбасы Лангті 1946 жылдан кейін алды, Диана Мартелл (туған аты Кут) 50% мұрагерлікке ие болды, өйткені 1946 жылдың соңында Бейкер ханым қайтыс болды. Кут отбасы қалған 50%-ды Г.Б. Совербиден сатып алды. Дик Дойл 1993 жылы Лангу 100% иеленді, оның қызы Тания бір жылдан кейін (1994) Мисс ПНГ жеңімпазы атанды. 1888 жылы Глостердің маңындағы Риттер жанартауы теңізге құлаған кезде, Витудан цунами өтті. Толқынның биіктігі 15 метрді құрады, бұл Риттер аймағында, 8 метрді - Витуда, ал 2 метрді - Рабаулда. 1952 жылы Иохан Альбрехт портын құрайтын үлкен кальдераның ішінде Витуда католик миссиясы құрылды.