Кіріспе

Өсімдік түрі

Фреатофит – судың маңызды бөлігін фреатикалық аймақтан (қанығу аймағы) немесе фреатикалық аймақтың үстіндегі капиллярлық қабаттан алатын терең тамырлы өсімдік. Фреатофиттер – жер беті суларымен қамтамасыз етілетін және тамырлары ылғалмен үнемі байланыста болатын өсімдіктер. Фреатофит – суды топырақтағы тұрақты көзден сіңіретін өсімдік. Олар көбінесе жер беті немесе жер асты суларының ағыны тұрақты болатын өзендер бойында, су деңгейі жер бетіне жақын аймақтарда кездеседі. Фреатофиттер тұрған немесе ағып жатқан сулы жерлерде, шөлді аймақтарда, өзен арналарында және су деңгейінің жер бетіне жақын болатын, сырттай құрғақ көрінетін жерлерде өмір сүреді. Бұл өсімдіктердің тамырлары өте тереңге жетеді, су деңгейіне дейін созылады. Фреатофиттер құрғақ немесе шөлді аймақтарға ғана тән емес, сонымен қатар батқылық жерлерге, су тасқынына ұшырайтын жерлерге, су жинақтайтын ойыстарға және ушқырларға да тән. Батқылық жерлерде экологиялық жіктеу ерекше жіктеме бере алмайды, себебі осындай жағдайда, жауын-шашын мөлшері жоғары аймақтардағы көптеген өсімдіктер тамырларын су деңгейінен жоғары капиллярлық қабаттың үстіне дейін тереңдетіп, фреатофит ретінде тиімді жұмыс істей алады. Мұндай жағдайда олар мезофиттер деп аталады. Жасанды фреатофиттік кеңейтулер, адам жасаған құрылғылар, сұр суды тазарту әдісі ретінде қолданылады.

Биологиялық құндылығы

Олар – экологиялық құнды өсімдіктер, тез өсетін және ауруларға жоғары төзімді пионерлер. Олар малға тамаша жем, сондай-ақ фауна үшін ұя салуға және паналануға қолайлы жағдай жасайды. Олар отын, арзан құрылыс материалы және тоқу үшін қолданылады. Көптеген өсімдіктер ауыл шаруашылығына жарамсыз, тозған, тұзды немесе сазды суларда өседі. Фреатофиттер бұл суларды тазалауға көметеседі, ал олардың тамырлары бактериялық сүзгі арқылы ауыр металдарды бекітеді. Мысалы, тек АҚШ-тың батысындағы фреатофиттер жылдық жер асты суларын шамамен жартылай мөлшерде тұтынады. Фреатофиттер – ішуге жарамды жер асты суларының көрсеткіштері. Фреатофиттерді тамырларының ұзындығы бойынша өсімдіктер қауымдастығына бөлуге болады, себебі олар су көзіне аз немесе көп тереңдікке жетеді. Майнзердің (1927) және Робинсонның (1958) құрғақ Батыс АҚШ-тағы тамырлы өсімдіктерге жасаған зерттеулері, судың максималды сору күші RO кезіндегі ең төменгі деңгейіне сәйкес, индикатор түрлерінің белгілі бір типтерін анықтады. Кейбір фреатофиттердің тұзға төзімділігі төмен, бұл тұщы суды көрсетеді. Бұл құрғақ және жартылай құрғақ аймақтарда ішуге және ауыл шаруашылығына қолданылатын судың орналасқан жерін анықтауға пайдалы ақпарат береді. Фреатофиттердің мысалдарына Велвицхия және мескит (Prosopis glandulosa) жатады. Алфа (Medicago sativa) – кең таралған, үлкен экономикалық құндылығы бар фреатофит өсімдігі. Шырша, елек, күрке және тополь сияқты ағаштар да осы мақсатта пайдалы. Бұл ағаштар әдетте тұщы сулы жер асты суларында, су деңгейі он метрден аспайтын жерлерде өседі. Олар сумен шектелген экожүйелерде де кездеседі, мысалы, Жерорта теңізі климатындағы емендер.