Сайлау округтерін манипуляциялау тәсілі

Сайлау округтерінің шекараларын манипуляциялау – геримандерінг. Бұл саяси партияларға артықшылық беру үшін жасалатын әдіс. Сайлаушылардың таңдауына әсер етеді.

51 мин оқу

100%

Дереккөз: Gerrymandering — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Саяси манипуляция түрі

Өкілдік сайлау жүйелерінде, геримандеринг (gerrymandering) – сайлау округінің шекараларын саяси манипуляциялау, округ ішіндегі партия, топ немесе әлеуметтік-экономикалық топ үшін артықшылық жасау мақсатымен жасалады. Манипуляция "бөлу" (көптеген округтерде қарсы партияның қолдаушыларының дауыс беру мүмкіндігін азайту) немесе "жинақтау" (қарсы партияның дауыс беру мүмкіндігін бір округте шоғырландырып, басқа округтердегі олардың ықпалын азайту) арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. Гэримандеринг қолдаушы саясаткерлерді де қорғау үшін қолданылуы мүмкін. Морган мемлекеттік университетінің профессоры Уэйн Доукинс бұл құбылысты саясаткерлерді сайлаушылар емес, сайлаушыларды саясаткерлер таңдайтын жағдай деп сипаттады. "Gerrymandering" термині – саламандра және сол кезде АҚШ вице-президенті болған, 1812 жылы Массачусетс штатының губернаторы ретінде Бостон аймағында мифологиялық саламандра пішінімен салыстырылған партиялық округ құрған заңға қол қойған Элбридж Джерри есімдерінің қосындысы. Бұл терминге теріс мағына беріледі және геримандеринг көбінесе демократиялық процестің бұрмалануы деп есептеледі. Нәтижесінде пайда болған округ геримандер деп аталады. Бұл сөз сонымен қатар осы процесті білдіретін етістік ретінде де қолданылады.

Этимология

Герримандер (бастапқыда Gerry mander деп жазылды; Герри есімі мен саламандра жануарының қосылуынан пайдасқан сөз) алғаш рет 1812 жылғы 26 наурызда Бостон, Массачусетс штаты, АҚШ-та «Boston Gazette» газетінде қолданылды. Бұл сөз губернатор Элбридж Джерридің (кейін АҚШ вице-президенті) басшылығымен Массачусетс штатының Сенат сайлау округтерін қайта жүзеге асыруға байланысты туындаған жағдайға реакция ретінде жасалды. Джерри, жеке өзі бұл практиканы жақтырмағанмен, Демократиялық-республикалық партияның мүддесі үшін Массачусетс штатының округтерін қайта бөлу туралы заңға қол қойды. Картада көрсетілгенде, Бостон аймағындағы бұрылып жатқан округтердің бірі мифологиялық саламандраға ұқсайтындығы айтылды. Осы терминмен бірге пайда болған, оның танымалдығын арттырған және сақтаған саяси карикатурада тырнақтары, қанаттары және айдаһар басы бар ерекше жануар бейнеленген, ол бұл жағдайға ұқсас пішіндес округтің символы болды. Бұл карикатураны сол кезде Бостонда тұрған суретші, дизайнер және гравер Элькана Тисдейл салған болуы мүмкін. Тисдейлдің түпнұсқа карикатураны басып шығару үшін ағаштан кескіштер жасауға қабілеті болды. Осы ағаштан жасалған кескіштер сақталған және Конгресс кітапханасында сақталуда. Алайда, «герримандер» терминінің авторы анықталмауы мүмкін. Тарихшылар федералистік газет редакторлары Натан Хейл және Бенджамин мен Джон Расселл бұл терминді ойлап тапқан деп санайды, бірақ бұл сөзді алғаш рет кім ойлап тапқаны немесе айтқаны туралы нақты дәлел жоқ. Округтерді қайта бөлу Джерридің Демократиялық-республикалық партиясы үшін маңызды жетістік болды. 1812 жылғы сайлауда Массачусетс штатының палатасы мен губернаторлық лауазым федералистерге тиді, Джерри жұмысынан айырылды, бірақ қайта бөлінген штат Сенаты Демократиялық-республикалықтардың бақылауында қалды. Бұл федералистердің Джерриді және жалпы Демократиялық-республикалық партияны жамандауға бағытталған ұйымдасқан әрекетін көрсетеді. Көп ұзамай «gerrymandering» термині басқа штаттарда партиялық мүдделер үшін округтік шекараларды манипуляциялау жағдайларын сипаттау үшін қолданыла бастады. Оксфорд ағылшын тілінің сөздігінде бұл сөздің қабылдануы 1848 жылы сөздікте және 1868 жылы энциклопедияда жарияланғандығымен белгіленді. «Gerry» есімі «get» сөзіндегідей қатты «г» әрпімен айтылатындықтан, «gerrymander» сөзі бастапқыда /ˈɡɛrɪmændər/ деп айтылған, бірақ /ˈdʒɛrɪmændər/ деп, жұмсақ «г» әрпімен айту қалыпты болды. Марблхед (Массачусетс штаты) тұрғындары, Джерридің туған қаласы, әлі де бастапқы айтылуын қолданады. Кейде басқа есімдерге «мандер» қосылып, белгілі бір саясаткермен немесе топпен байланыстырады. Мысалдар: 1852 жылғы «Генри мандеринг», «Джерримандер» (Калифорния губернаторы Джерри Браунға сілтеме), «Перримандер» (Техас губернаторы Рик Перриге сілтеме), «Туллимандер» (ирланд саясаткері Джеймс Туллидің атымен) және «Белкемандер» (Австралия саясаткері Джо Белке Петерсенге сілтеме).

The word gerrymander (originally written Gerry mander; a portmanteau of the name Gerry and the animal salamander) was used for the first time in the Boston Gazette on 26 March 1812 in Boston, Massachusetts, United States. This word was created in reaction to a redrawing of Massachusetts Senate election districts under Governor Elbridge Gerry, later Vice President of the United States. Gerry, who personally disapproved of the practice, signed a bill that redistricted Massachusetts for the benefit of the Democratic Republican Party. When mapped, one of the contorted districts in the Boston area was said to resemble a mythological salamander. Appearing with the term, and helping spread and sustain its popularity, was a political cartoon depicting a strange animal with claws, wings and a dragon like head that supposedly resembled the oddly shaped district. The cartoon was most likely drawn by Elkanah Tisdale, an early 19th century painter, designer, and engraver who lived in Boston at the time. Tisdale had the engraving skills to cut the woodblocks to print the original cartoon. These woodblocks survive and are preserved in the Library of Congress. The creator of the term gerrymander, however, may never be definitively established. Historians widely believe that the Federalist newspaper editors Nathan Hale and Benjamin and John Russell coined the term, but there is no definitive evidence as to who created or uttered the word for the first time. The redistricting was a notable success for Gerry's Democratic Republican Party. In the 1812 election, both the Massachusetts House and governorship were comfortably won by Federalists, losing Gerry his job, but the redistricted state senate remained firmly in Democratic Republican hands. This suggests an organized activity by the Federalists to disparage Gerry in particular and the growing Democratic Republican party in general. Gerrymandering soon began to be used to describe cases of district shape manipulation for partisan gain in other states. According to the Oxford English Dictionary, the word's acceptance was marked by its publication in a dictionary (1848) and in an encyclopedia (1868). Since the eponymous Gerry is pronounced with a hard g as in get, the word gerrymander was originally pronounced '/g//ɛr//i//m//æ//n//d//ər/, but pronunciation as '/dʒ//ɛr//i//m//æ//n//d//ər/, with a soft g as in gentle, has become dominant. Residents of Marblehead, Massachusetts, Gerry's hometown, continue to use the original pronunciation. From time to time, other names have been suffixed with mander to tie a particular effort to a particular politician or group. Examples are the 1852 "Henry mandering", "Jerrymander" (referring to California Governor Jerry Brown), "Perrymander" (a reference to Texas Governor Rick Perry), "Tullymander" (after the Irish politician James Tully), and "Bjelkemander" (referencing Australian politician Joh Bjelke Petersen).

Әсерлер

Гирри-мандеринг тиімді, себебі дауыс ысырабының әсері бар. Ысырап болған дауыстар – үміткерді сайлауға үн қоспаған дауыстар, өйткені олар жеңіске жету үшін қажетті сандан артық болған немесе үміткер жеңіліске ұшыраған. Географиялық шекараларды өзгерту арқылы биліктегі партия қарсы дауыс берушілерді бірнеше округке шоғырландырып, олардың жеңіске жеткенін пайдаланып, артық дауыстарды ысырапқа жібереді. Басқа округтер тығыз құрылған, қарсы партияға минималды азшылық көлемі беріледі, осылайша жеңілген үміткер үшін азшылықтың барлық дауысы ысырап болады. Бұл округтердің көп бөлігін құрайды және биліктегі партияның пайдасына нәтиже беру үшін жасалады. Гирри-мандерингтің әсерін сандық өлшеуге арналған тиімділік айырмасы – барлық округтер бойынша екі түрлі саяси партияның ысырап болған дауыстарының айырмашылығынан есептеледі. 2016 жылы АҚШ округтік соты, тиімділік айырмасы 11,69%-дан 13%-ға дейін жететінін атап, Висконсин штатының заңнамалық округтерінің 2011 жылғы жоспарына қарсы шешім шығарды. 2012 жылғы сайлауда бұл ысырап болған дауыстардың айырмашылығы бір партияның екі партиядан 48,6%-ын алғанымен, 99 округтің 61%-ын жеңіп алуына әкелді. Дауыс ысырабының әсері бір партияның бірнеше округте шамалы үстемдікпен жеңген жағдайында күшті болады, бірақ сайлаушылардың пікірлері болжамсыз болғанда, шамалы үстемдікті сақтау тәуекелді болуы мүмкін. Демографиялық немесе саяси өзгерістердің округті қарсы партияға бұру қаупін азайту үшін саясаткерлер тығыз округтер құра алады, бұл тығыз емес округтерде ыңғайлы үстемдікке әкеледі.

Сайлау сайысына әсер ету

Саяси ғылымның кейбір зерттеулері, қалыптан тыс пікірге қайшы, сайлаудағы бәсекелестікті азайта бермейтінін, тіпті арттыра да алатынын көрсетеді. Кейбір мамандардың айтуынша, партия басшылары өз партиясының сайлаушыларын бәсекеге қабілетсіз округтерге шоғырландырудың орнына, оларды бірнеше округке таратуға бейім, осылайша партиясы көбірек сайлауда жеңіске жете алады. (Қосымшадағы (с) сценарийін қараңыз.) Бұл бәсекелестіктің күшеюіне алып келуі мүмкін. Сайлауды манипуляциялаудың орнына, кейбір зерттеушілер партиялық поляризация және билікте отырудың артықшылығы сияқты басқа факторлардың соңғы кездегі сайлаудағы бәсекелестіктің төмендеуіне себеп болғанын анықтады. Сонымен қатар, 2009 жылғы зерттеуде «конгресс поляризациясы, ең алдымен, демократтар мен республикашылардың бір округті қалай ұсынуымен байланысты, қандай округтерді ұсынуымен немесе сайлау округтерінің таралуымен емес» делінген. Сайлаудағы бәсекелестікке кері әсер еткен мемлекеттердің бірі – Калифорния. 2000 жылы екі партиялық округтерді қайта бөлу жұмысы конгресс округтерінің шекараларын қазіргі биліктегілердің жеңісіне кепілдік беретіндей етіп қайта сызып, нәтижесінде 2000 мен 2010 жылдар аралығында Калифорнияда тек бір конгресс орын ауысты. Осы айқын манипуляцияға жауап ретінде 2010 жылы Калифорнияда өткен референдумда конгресс округтерінің шекараларын қайта сызу құқығы 2008 жылғы референдум арқылы Калифорния штатының Сенаты мен Ассамблеясының округтерін құру үшін құрылған Калифорния азаматтар тобына берілді. 2000 жылғы халық санауынан кейін жасалған округтерді қайта бөлу шараларына керісінше, округтерді қайта бөлу комиссиясы елдегі ең бәсекеге толы конгресс округтерін құрды.

Кәсіпкердің артықшылығы мен науқанға жұмсалатын шығындар

Сайлау округтерін қайта бөлудің әсері, әсіресе, қазіргі биліктегілер үшін тиімді, себебі олар сайлау округтерін қайта бөлу жағдайында қайта сайлану мүмкіндігі жоғары. Мысалы, 2002 жылы саяси ғалымдар Норман Орнштейн мен Томас Маннның мәлімдеуінше, АҚШ Конгресінің қазіргі мүшелерін жеңе алған үміткерлердің саны тек төртке жетті, бұл Америка тарихындағы ең төменгі көрсеткіш. Қазіргі биліктегілер әдетте көпшілік партияның құрамында болады және келесі сайлауларда оңай қайта тағайындалады, тіпті оппозициядағылардың арасында да. Брукингс институтының басқару саясатын зерттеуші аға ғылым қызметкері Манн: «Сайлау округтерін қайта бөлу – өте саяси процесс, қазіргі биліктегілер өздеріне қауіпті азайту (екі партиялық сайлау округтерін қайта бөлу арқылы) немесе өз партияларына қосымша орындар алу (партиялық сайлау округтерін қайта бөлу арқылы) үшін белсенді түрде күш жұмсайды» деп атап өтті. Манн айтқан екі партиялық сайлау округтерін қайта бөлу – заң шығарушылардың өз партиясына ешқандай артықшылық бермейтін жағдайда да, округтерді бұрмалап жасауына байланысты. Мемлекеттік заң шығару округтерін қайта бөлу арқылы, қазіргі биліктегінің жеңісіне кепілдік беруге болады, яғни партиялық қолдау деңгейі жоғары округті нығайту арқылы, бұл бір партияға артықшылық бермейді. Бұл басқару тұрғысынан үлкен мәселе тудыруы мүмкін, себебі жоғары деңгейдегі партиялықты қамтамасыз ету үшін округтерді құру, заң шығару органдарында партиялық шиеленісті күшейтеді. Егер көптеген округтер поляризацияланған болса, онда олардың өкілдері де партиялық тұрғыдан әрекет етеді, бұл партиялық келіспеушіліктерге әкелуі мүмкін. Осылайша, сайлау округтерін қайта бөлу демократиялық есеп беру принципіне кері әсер етеді. Бәсекеге қабілетсіз орындар/округтер қазіргі саясаткерлердің қызметтен кетуі мүмкін деген қорқыныштарын азайтады, сондықтан олар сайлаушылардың мүдделерін қорғауға аз ынта білдіреді, тіпті бұл мүдделер жалпы сайлаушылардың көпшілігінің қолдауына ие болса да. Қазіргі саясаткерлер сайлаушылардың мүддесінен гөрі өз партиясының мүдделерін қорғауға көбірек бейім. Сайлау округтерін қайта бөлу, округтік сайлау науқанының шығындарына да әсер етеді. Егер округтер кеңейе берсе, үміткерлер көлік және науқандық жарнамаға көп шығын жұмсауы мүмкін. Сайлау науқанына қаржы жинаудағы қазіргі биліктегілердің артықшылығы – бұл сайлау округін қайта бөлудің тағы бір пайдасы.

The effect of gerrymandering for incumbents is particularly advantageous, as they are far more likely to be reelected under conditions of gerrymandering. For example, in 2002, according to political scientists Norman Ornstein and Thomas Mann, only four challengers were able to defeat incumbent members of the U. S. Congress, the lowest number in modern American history. Incumbents are likely to be of the majority party orchestrating a gerrymander, and are usually easily renominated in subsequent elections, including incumbents among the minority. Mann, a Senior Fellow of Governance Studies at the Brookings Institution, has also noted that "Redistricting is a deeply political process, with incumbents actively seeking to minimize the risk to themselves (via bipartisan gerrymanders) or to gain additional seats for their party (via partisan gerrymanders)". The bipartisan gerrymandering Mann mentions refers to the fact that legislators often draw distorted legislative districts even when doing so does not give their party an advantage. Gerrymandering of state legislative districts can effectively guarantee an incumbent's victory by "shoring up" a district with higher levels of partisan support, without disproportionately benefiting a particular political party. This can be highly problematic from a governance perspective, because forming districts to ensure high levels of partisanship often leads to higher levels of partisanship in legislative bodies. If a substantial number of districts are designed to be polarized, then those districts' representation will also likely act in a heavily partisan manner, which can create and perpetuate partisan gridlock. Gerrymandering can thus have a deleterious effect on the principle of democratic accountability. With uncompetitive seats/districts reducing the fear that incumbent politicians may lose office, they have less incentive to represent their constituents' interests, even when those interests conform to majority support for an issue across the electorate as a whole. Incumbent politicians may look out more for their party's interests than for those of their constituents. Gerrymandering can affect campaign costs for district elections. If districts become increasingly stretched out, candidates may incur higher costs for transportation and campaign advertising across a district. The incumbent's advantage in campaign fundraising is another benefit of having a gerrymandered seat.

Тасушалық жағынан аз

Гирри-мандеринг сайлаушылардың гирри-мандерингке ұшыраған округтердегі өкілдігіне де маңызды әсер етеді. Сайлаушылардың арасында пайдасыз дауыстардың санын арттыру мақсатында мандаттық амалдар қолданылуы мүмкін, сондықтан белгілі бір топтардың салыстырмалы өкілдігі олардың дауыс беруші халықтың нақты үлесінен күрт өзгеруі мүмкін. Бұл әсер сайлау жеңімпаздарын анықтауда сайлаушылардың пікірін емес, округтерді кім таңдайтынын маңыздырақ етуіне байланысты, пропорционалды және сипаттамалық өкілдікке қол жеткізуді қиындатады. Гирри-мандерингті заң шығарушы орган ішіндегі әлсіз қорғалған азшылық топтарының өкілдігін арттыру үшін оларды бір округке шоғырландыру арқылы қолдауға болады. Бұл даулы мәселе болуы мүмкін, себебі бұл топтар бір округке шектелгендіктен үкіметте шеттетілуіне әкелуі мүмкін. Осы округтен тыс кандидаттарға сайлауда жеңіске жету үшін енді оларды ескерудің қажеті жоқ. Мысалы, АҚШ-та 1990 жылдардың басында жүргізілген аудандарды қайта бөлудің көп бөлігі афроамерикандықтар сияқты нәсілдік азшылықтардың көпшілігін құрайтын қосымша "көпшілік азшылық" округтерін қасақана құруды қамтыды. Бұл "максималдау саясаты" Республикалық партиядан (афроамерикандықтар арасында қолдауы шектеулі және өз билігін басқа жерде шоғырландыра алатын) және осы сайлау округтерінен демократ ретінде сайланған азшылық өкілдерінен қолдау тапты, олар қауіпсіз орынға ие болды. 2012 жылғы сайлау партиялық гирри-мандерингтің штаттардың конгресс делегацияларының сипаттамалық функциясына қалай кері әсер ететініне бірнеше мысал келтіреді. Мысалы, Пенсильванияда Демократиялық партиядан кандидаттар Өкілдер палатасына Республикалық партиядан кандидаттарға қарағанда 83 000-қа жуық көбірек дауыс алды, бірақ 2010 жылы республикалықтар бақылаған қайта бөлу процесінің нәтижесінде демократтар Пенсильванияның 18 округінің 13-інде республикалық әріптестеріне жеңіліп қалды. Республикалықтар округтерді қайта бөлу процесін толық бақылаған жеті штатта Республикалық партиядан кандидаттар 16,7 миллион дауыс алды, ал Демократиялық партиядан кандидаттар 16,4 миллион дауыс алды. Қайта бөлу нәтижесінде 107 орынның 73-інде республикалықтар жеңіске жетті; сол жеті штатта республикалықтар 50,4% дауыс алды, бірақ 68% -ден астам конгресс округтерінде жеңіске жетті. Бұл гирри-мандерингтің сайлау нәтижесіне қалай маңызды әсер ететінінің бір ғана мысалы болғанымен, халықтың осындай пропорционалды емес өкілдігі демократиялық жүйелердің заңдылығы үшін, саяси көзқарасына қарамастан, мәселелі болып көрінеді. Мичиган штатында 2011 жылы республикалық заң шығарушы органмен аудандарды қайта бөлу жүргізілді. Федералды конгресс округтері Battle Creek, Grand Rapids, Jackson, Kalamazoo, Lansing және East Lansing сияқты қалаларды консервативті бағытталған үлкен аймақтарға бөлу арқылы құрылды, бұл Конгресс сайлауларында осы қалалардағы демократиялық дауыстардың салмағын азайтты. 2022 жылдан бастап кейбір аудандар тек үлкен қалалық аймақтарды қамту үшін қайта құрылды. Кент округінің депутаттығы қазіргі уақытта демократ Хилари Шолтенге тиесілі, ол үлкен артықшылықпен жеңіске жетті.

Gerrymandering also has significant effects on the representation voters receive in gerrymandered districts. Because gerrymandering can be designed to increase the number of wasted votes among the electorate, the relative representation of particular groups can be drastically altered from their actual share of the voting population. This effect can significantly prevent a gerrymandered system from achieving proportional and descriptive representation, as the winners of elections are increasingly determined by who is drawing the districts, rather than the voters' preferences. Gerrymandering may be advocated to improve representation within the legislature among otherwise underrepresented minority groups by packing them into a single district. This can be controversial, as it may lead to those groups' remaining marginalized in the government as they become confined to a single district. Candidates outside that district no longer need to represent them to win elections. As an example, much of the redistricting conducted in the U. S. in the early 1990s involved the intentional creation of additional "majority minority" districts where racial minorities such as African Americans were packed into the majority. This "maximization policy" drew support from both the Republican Party (which had limited support among African Americans and could concentrate its power elsewhere) and by minority representatives elected as Democrats from these constituencies, who then had safe seats. The 2012 election provides a number of examples of how partisan gerrymandering can adversely affect the descriptive function of states' congressional delegations. In Pennsylvania, for example, Democratic candidates for the House of Representatives received 83,000 more votes than Republican candidates, yet the Republican controlled redistricting process in 2010 resulted in Democrats losing to their Republican counterparts in 13 of Pennsylvania's 18 districts. In the seven states where Republicans had complete control over the redistricting process, Republican House candidates received 16.7 million votes and Democratic House candidates received 16.4 million. The redistricting resulted in Republican victories in 73 out of the 107 affected seats; in those seven states, Republicans received 50.4% of the votes but won in over 68% of the congressional districts. While it is but one example of how gerrymandering can have a significant effect on election outcomes, this kind of disproportional representation of the public will seems problematic for the legitimacy of democratic systems, regardless of one's political affiliation. In Michigan, redistricting was conducted by a Republican legislature in 2011. Federal congressional districts were designed so that cities such as Battle Creek, Grand Rapids, Jackson, Kalamazoo, Lansing, and East Lansing were separated into districts with large conservative leaning hinterlands that diluted the Democratic votes in those cities in Congressional elections. Since 2022 some districts have been redrawn to just include the greater metropolitan areas. The Kent County seat is currently held by Hilary Scholten, a Democratic. landslide.

Орынбасарлар арасында алаңдату

Герримендерингтің тағы бір тәсілі, барлық үміткерлер үшін қолданылуы мүмкін, нәтижесінде әр округтің дауыс берушілермен толып кетуіне және бәсекелі сайлаулардың мүмкіндігін азайтуға әкеледі. Мұндай жағдай әсіресе оппозициялық партияның кедергі жасауға қабілеті болғанда жиі кездеседі: партиялық герримендерингті жүзеге асыра алмағандықтан, заң шығарушы орган өзінің қайта сайлануын қамтамасыз етуге келіседі. Мысалы, 2000 жылы Калифорния штатындағы екі үлкен партия штаттық және федералдық округтердің шекараларын бірлесіп қайта сызып, қолданыстағы жағдайды сақтап, үміткерлерді күтпеген дауыс беру нәтижелерінен қорғады. Бұл қадам толығымен нәтижелі болды, себебі 2004 жылғы сайлауда штаттық немесе федералдық заң шығарушы органның ешқайсысы партияны өзгерткен жоқ, ал 53 конгрессмен, 20 штаттық сенат және 80 штаттық мәжіліс орындықтары тәуекелде болды. 2006 жылы «70/30 округі» термині тең бөлінген екі округтің (яғни 50/50) әділ бөлінісін білдіретін болды. Нәтижесінде құрылған округтер әр партияға кепілді орын берді және олардың сайлау базасын сақтап қалды. 1981 жылғы алғашқы уағдаласқа қол қойылғаннан бері, республикашылар штаттық сенаттағы округтерді қайта бөлу процесін бейресми бақылап, демократтар штаттық мәжілістегі округтерді қайта бөлу процесін бейресми бақылап келді. Осының нәтижесінде Нью-Йорк штатында ең бәсекелестіксіз заң шығарушы сайлаулар өтті. Нью-Йорк университетінің құқық мектебіндегі Бреннан әділет орталығының зерттеуі бойынша, он жылдық кезеңде штаттық заң шығарушы органның мүшелері сайлауда жеңілгендерге қарағанда көбірек қайтыс болған. Алғашқы немесе жалпы сайлауға қатысқан үміткерлердің 99% астамы өз жарыстарында жеңіске жетті.

Түрмедегі тәртіпсіздік

Түрмедегі геримандринг тұтқындар ауданның тұрғындары ретінде есепке алынғанда, саяси үлестіру кезінде сайлау құқығы жоқ адамдарды қосып, ауданның халқын көбейту арқылы пайда болады. Бұл құбылыс "бір адам – бір дауыс" принципін бұзады, себебі көптеген тұтқындар қалалық аймақтардан келсе де (және соларға қайта оралады), олар үлкен түрмелер орналасқан ауылдық округтердің "тұрғындары" ретінде есептеледі, бұл түрмелері жоқ округтердегі сайлаушылардың есебінен түрмелері бар округтердегі саяси өкілдікті жасанды түрде арттырады. Кейбір мамандар тұтқындар өздерінің бастапқы округтерінде тұрмаса және заң бойынша дауыс беруге құқылы болмаса, оларды тұрғындар ретінде есептеуге болмайды деген пікірде.

Конкурстық сайлауға қол жеткізу үшін өзгерістер

Герримендерингпен байланысты және оның бәсекелестік сайлауларға және демократиялық жауапкершілікке тигізетін әсері деп саналатын мәселелерге байланысты көптеген елдер осы практиканы қиындату немесе тиімсіз ету мақсатында реформалар жүргізді. Ұлыбритания, Австралия, Канада және Еуропаның көптеген елдері сайлау округтерінің шекараларын белгілеу жауапкершілігін бейтарап немесе партиялық емес органдарға жүктеді. Испанияда олар 1978 жылдан бері конституциялық деңгейде бекітілген. 2017 жылы өкіл Джон Делани АҚШ Өкілдер палатасына "Демократиямызды ашық ету туралы 2017 жылғы заң" жобасын ұсынды, оның мақсаты – партиялық емес аудандарды қайта бөлуді іске асыру болды.

Партиялық бәсекеге сай аудандарды қайта бөлу

Көптеген аудандарды қайта құру реформалары қайта құру процесінде әділдікті қамтамасыз ету үшін партиялық бейтараптыққа қол жеткізуге тырысады. "Мен кесемін, сен таңдайсың" әдісі екі үлкен партияны тікелей бәсекеге қою арқылы әділдікке қол жеткізеді. "Мен кесемін, сен таңдайсың" әдісі – екі партияға ресурстарды бөлудің әділ тәсілі, қай партия бірінші кесіп тастағанына қарамастан. Бұл әдіс көбінесе аудандардың біртұтас болуына негізделеді, бірақ мүдделестік қауымдастықтарды бірге ұстау сияқты басқа да шектеулерді ескермейді. Бұл әдіс номиналды аудандарды қайта бөлу мәселелеріне қолданылған, бірақ көбінесе басқа аудандарды қайта бөлу реформаларына қарағанда аз қызығушылық тудырады. "Мен кесемін, сен таңдайсың" тұжырымы "Берримандеринг" тақта ойыны арқылы танымал болды. Бұл әдіспен байланысты мәселелер шағын партиялар процестен шеттетілген кезде туындайды, бұл екі партиялық жүйені күшейтеді. Сонымен қатар, бұл әдіс аудандарды құратын екі партияға әділ болғанымен, олар ұсынып отырған қауымдастықтарға міндетті түрде әділдікпен қарамайды.

Ашықдық ережелері

Бір саяси партия мемлекеттің екі заң шығарушы палатасын да бақылаған жағдайда, демократтар да, республикашылар да процесті құпия ұстауға ұмтылғандығы байқалады; мысалы, 2010 жылдың мамырында Республикалық Ұлттық Комитет Огайо штатында «Құпия сақта, қауіпсіз сақта» тақырыбымен қайта аудандастыру бойынша оқу семинары өткізді. Қайта аудандастыру процестерінде ашықтықты арттыру қажеттігі анық; 2012 жылы Қоғамдық Адалдық Орталығы барлық штаттардың қайта аудандастыру процестерін ашықтық және халықтың қатысу мүмкіндігі тұрғысынан қарап шығып, нәтижесінде 24 штатқа D немесе F бағасын берді.

Осы мәселелерге жауап ретінде, АҚШ Конгресіне соңғы жылдары бірнеше рет қайта аудандастыру ашықтығы заңнамасы ұсынылды, оның ішінде 2010, 2011 және 2013 жылдарғы Қайта аудандастыру ашықтығы актілері. Мұндай саяси ұсыныстар АҚШ-тағы аудандастыру жүйелерінің ашықтығы мен жауапкершілігін арттыруға бағытталған. Қайта аудандастыру процестерінде ашықтықты арттырудың пайдасы, негізінен, заң шығарушылар егер олар мұндай аудандарды қоғамдық форумда қорғауға мәжбүр болса, бұрмаланған аудандарды салуға көбірек тартынбас еді деген пікірге негізделген.

Дауыс беру жүйесін өзгерту

Герримандерлік бос дауыс әсеріне негізделгендіктен, азайтылған бос дауысқа ие басқа дауыс беру жүйесін қолдану герримандерлікті азайтуға көмектеседі. Атап айтқанда, партиялық тізімдер арқылы пропорционалды өкілдік немесе бір ауыстырылатын дауыс беру сияқты пропорционалды өкілдікті қамтамасыз ететін дауыс беру жүйелерімен бірге көпмандатты округтерді пайдалану бос дауыстарды және герримандерлікті азайтуға мүмкіндік береді. Бір рет берілмейтін дауыс немесе жинақтама дауыс беру сияқты жартылай пропорционалды дауыс беру жүйелері салыстырмалы түрде қарапайым және «бірінші орынға ие болған жеңеді» жүйесіне ұқсас, сондай-ақ бос дауыстардың үлесін және осылайша герримандерлік мүмкіндігін азайта алады. Сайлау реформаторлары осы үш жүйені де ауыстыру жүйелері ретінде ұсынды. Қазіргі таңда пропорционалды өкілдіктің әртүрлі нысандары бар сайлау жүйелері Еуропаның барлық елдерінде кездеседі, нәтижесінде парламенттерде көптеген партиялар өкілдік ететін көппартиялық жүйелер, сайлауға қатысу деңгейінің жоғарылауы, бос дауыстардың азаюы және саяси пікірлердің кең ауқымы пайда болады. Әрбір округте тек бір жеңімпазды сайлайтын (яғни «жеңімпаз бәрін алады») сайлау жүйелері және кіші партияларға қосымша мандаттарды пропорционалды түрде бөлу екіпартиялық жүйелерді қалыптастыруға бейім. Саяси ғалымдар Дювергер заңы деп атаған бұл құбылысты Морис Дювергер сипаттаған.

Белгілі аудандарды пайдалану

Жер-жерлерде сайлау округтерін қайта бөлуден аулақ болудың тағы бір жолы – аудандарды қайта бөлуді тоқтату және штат, округ немесе провинция шекаралары сияқты қолданыстағы саяси шекараларды пайдалану. Бұл болашақта сайлау округтерін бұрмалаудың алдын алғанымен, кез келген қолданыстағы артықшылық тереңдейіп қалуы мүмкін. Мысалы, АҚШ Сенатындағы сайлаулар Өкілдер палатасымен салыстырғанда бәсекелірек, себебі Сенат штаттың барлық шегі бойынша сайланады, ал Өкілдер палатасы заң шығарушы органдар құрған округтер бойынша сайланады. Бірақ, белгілі аудандарды пайдалану қосымша мәселе тудырады, себебі тұрақты аудандар халық санының өзгеруін ескермейді. Нәтижесінде, әрбір сайлаушының заң шығару процесіне әсер ету деңгейі әртүрлі болуы мүмкін. Мұндай пропорцияның бұзылуы ұзақ уақыттан кейін немесе халықтың көптеп қоныс аударуынан кейін өкілдікке елеулі әсер етуі мүмкін. Ұлыбританиядағы өнеркәсіптік революция кезінде Англия Парламентіне өкілдік алған бірнеше округтер соншалық кішкентай болды ki, оларды тек аз ғана сайлаушылармен (бүлдірілген округтер) жеңіп алуға болады. Сол сияқты, АҚШ-та Алабама штатының заң шығарушы органы халық санының күрт өзгеруіне қарамастан, 60 жылдан астам уақыт бойы аудандарды қайта бөлуден бас тартты. 1960 жылға қарай штаттың халқының төрттен бірінен азы заң шығарушы органның көпшілігін бақылады. АҚШ-та 1964 жылы «Рейнольдс v. Симс» Жоғарғы сот шешімінен кейін штаттық заң шығарушы органдар үшін мұндай тұрақты округтерді пайдалануға тиімді тыйым салынды, соның нәтижесінде «бір адам – бір дауыс» қағидасы орнатылды.

Аудан құрудың объективті ережелері

Жерге орналастыруды азайтудың тағы бір жолы – кез келген аудан картасы сәйкес келуі тиіс объективті, нақты критерийлер жасау. Мысалы, АҚШ соттары конституциялық болу үшін конгресс округтерінің біртұтас болуы керек деп шешім қабылдады. Алайда, бұл өте тиімді шектеу емес, себебі өте тар жер жолақтарында сайлаушылардың аз немесе жоқ болуына қарамастан, бөлек аймақтарды бір округке қосуға болады, бұл Техас штатының 35-ші конгресс округінде кездеседі. Белгілі бір партияның сайлаушыларының таралуына байланысты, ықшамдылықты барынша арттыратын көрсеткіштер тиімділік айырмасын азайтатын көрсеткіштерге қарсы болуы мүмкін. Мысалы, АҚШ-та Демократиялық партияға тіркелген сайлаушылар көбінесе қалаларда шоғырланған, егер қала халқының айналасында ықшам округтер құрылса, көптеген "босқа кеткен" дауыстар пайда болуы мүмкін. Бұл көрсеткіштердің ешқайсысы басқа да мақсаттарды ескермейді, мысалы, басқа демографиялық ерекшеліктерге (мысалы, нәсіл, ұлт, жыныс немесе табыс) негізделген пропорционалды өкілдік, сайлаудың бәсекелестігін арттыру (партиялық тиесілігі 50/50 болатын округтердің ең көп саны), қолданыстағы мемлекеттік бірліктердің бөлінуінен (қалалар мен округтер сияқты) аулақ болу және маңызды мүдделі топтардың (шаруалар немесе белгілі бір көлік дәлізіндегі сайлаушылар сияқты) өкілдігін қамтамасыз ету. Дегенмен, олардың кез келгенін күрделі көрсеткішке енгізуге болады.

Көлбеу көпбұрышқа ең төменгі ауданның арақатынасы

Бір әдіс – ең кішкентай ауданның дөңгелек көпбұрышқа қатынасын анықтау. Бұл әдісті қолдану үшін, әр ұсынылған аудан ең кішкентай мүмкін дөңгелек көпбұрышпен (оның дөңгелек қабығы; ауданның контурына резеңке лентаны кергендей елестетіңіз) шектеледі. Содан кейін ауданның ауданы көпбұрыштың ауданына бөлінеді; немесе, егер мемлекет шегінде болса, көпбұрыштың ауданының мемлекеттік шекаралар ішіндегі бөлігіне бөлінеді. Бұл әдістің артықшылықтары – ол белгілі бір деңгейде адамның араласуына мүмкіндік береді (осылайша Колорадодағы бөлінген аудандар мәселесін шешеді); аудан шекараларының қолданыстағы қисық бөліністерге, мысалы, үйлесімдерге немесе сайлау округтеріне сәйкес келуіне мүмкіндік береді (изопериметриялық ережелерге қарсы келетін нәрсе); және Флорида шығанағының жағалауы сияқты ойыс жағалауы бар аудандарға мүмкіндік береді. Бұл әдіс көбінесе қисайған аудандарды жояды, бірақ сонымен қатар ұзын, түзу аудандарға да рұқсат береді. Дегенмен, адамның араласуына рұқсат берілгендіктен, аудандарды тығыздау және бөлу сияқты манипуляция мәселелері де орын алуы мүмкін, бірақ бұл аз дәрежеде болады.

Ең қысқа бөлінгіш сызық алгоритмі

"Рейндж-воутинг" орталығы округтерді сызудың қарапайым алгоритм арқылы жасау жолын ұсынды. Алгоритм енгізу ретінде тек штаттың пішінін, қалаған округтер санын және халық таралуын пайдаланады. Алгоритм (сәл жеңілдетілген): Штаттың шекаралық контурынан бастаңыз. =A+B, мұндағы – құрылатын округтер саны, ал A және B – екі толық сан, жұп болса бір-біріне тең, тақ болса бір-бірінен бірге ғана ерекшеленеді. Мысалы, егер саны 10 болса, онда A және B әрқайсысы 5 болады. Егер саны 7 болса, онда A 4, ал B 3 болады. Штатты халық қатынасы A:B бойынша екі бөлікке бөлетін барлық мүмкін түзу сызықтардың ішінде ең қысқасын таңдаңыз. Егер екі немесе одан көп осындай ең қысқа сызықтар болса, солтүстік-оңтүстік бағытындағысын таңдаңыз; әлі де бірнеше мүмкіндік болса, батыс жақтағысын таңдаңыз. Енді бізде екі жарты штат бар, олардың әрқайсысы белгілі бір сандағы (яғни A және B) округтерді қамтиды. Оларды осы бөлу процедурасын қолданып рекурсивті түрде өңдеңіз. Нәтижесіндегі сызықтармен екі немесе одан көп бөлікке бөлінген кез келген тұрғын үй, нәтижесіндегі округтердің ең солтүстік-шығыс бөлігіне жатады; егер бұл шешімді қабылдамаса, онда ең солтүстік бөлігіне жатады. Бұл округтерді сызу алгоритмінің артықшылықтары – қарапайымдылық, өте төмен құн, жалғыз мүмкін нәтиже (осылайша адамның араласу мүмкіндігі жоқ), қасақана бұрмалаудың болмауы және қажетсіз қиылыстарсыз қарапайым шекаралар жасауы. Оның кемшіліктері – географиялық ерекшеліктерге, мысалы, өзендерге, жартастарға, тас жолдарға және мәдени ерекшеліктерге, мысалы, тайпалық шекараларға назар аудармауы. Бұл ландшафтты ескермеу салдарынан адам жасағаннан өзгеше округтер пайда болады. Географиялық ерекшеліктерді елемеу өте қарапайым шекараларға әкелуі мүмкін. Әдіспен жасалған көптеген округтер тығыз болып, шамамен төртбұрышты немесе үшбұрышты болады, бірақ кейбір округтер ұзын және тар жер суарлары (немесе үшбұрыштар) болуы мүмкін. Көптеген автоматты аудандарды қайта бөлу ережелері сияқты, ең қысқа бөлу сызығы алгоритмі, егер азшылықтар тығыз орналаспаса, этникалық және саяси азшылықтар үшін көпшілік құрайтын округтерді құра алмайды. Бұл азшылықтардың өкілдігін азайтуы мүмкін. Жүйенің тағы бір кемшілігі – бөлу сызығы округтері кейде ірі мегаполисте сайлаушыларды бөліп, таратып жібереді. Бұл жағдай әдетте алғашқы бөлу сызықтарының бірі мегаполисті кесіп өткен кезде туындайды. Бұл жүйеде кемшілік деп есептеледі, өйткені бір агломерацияның тұрғындары ортақ мүдделер қауымдастығы деп саналады. Бұл Колорадо штатындағы бөлу сызығында жақсы көрінеді. Алайда, бөлу сызығы ірі мегаполисті бөліп тұрған жағдайларда, әдетте сол үлкен аумақта бірнеше округке жететін халық саны болады. Егер үлкен аумақта бір округтың халқы ғана болса, онда бөлу сызығы әдетте қалалық аймақты бір округке, ал екінші округті ауылдық аймаққа жатқызады. 2007 жылдың шілдесіне қарай, 2000 жылғы санақтың нәтижелеріне негізделген ең қысқа бөлу сызығымен қайта аудандастыру карталары барлық 50 штат үшін қолжетімді.

The Center for Range Voting has proposed a way to draw districts by a simple algorithm. The algorithm uses only the shape of the state, the number of districts wanted, and the population distribution as inputs. The algorithm (slightly simplified) is:

Start with the boundary outline of the state. Let =A+B where is the number of districts to create, and A and B are two whole numbers, either equal (if is even) or differing by exactly one (if is odd). For example, if is 10, each of and would be 5. If is 7, would be 4 and would be 3. Among all possible straight lines that split the state into two parts with the population ratio A:B, choose the shortest. If there are two or more such shortest lines, choose the one that is most north–south in direction; if there is still more than one possibility, choose the westernmost. We now have two hemi states, each to contain a specified number (namely and ) of districts. Handle them recursively via the same splitting procedure. Any human residence that is split in two or more parts by the resulting lines is considered to be a part of the most north eastern of the resulting districts; if this does not decide it, then of the most northern. This district drawing algorithm has the advantages of simplicity, ultra low cost, a single possible result (thus no possibility of human interference), lack of intentional bias, and it produces simple boundaries that do not meander needlessly. It has the disadvantage of ignoring geographic features such as rivers, cliffs, and highways and cultural features such as tribal boundaries. This landscape oversight causes it to produce districts different from those a human would produce. Ignoring geographic features can induce very simple boundaries. While most districts produced by the method will be fairly compact and either roughly rectangular or triangular, some of the resulting districts can still be long and narrow strips (or triangles) of land. Like most automatic redistricting rules, the shortest splitline algorithm will fail to create majority minority districts, for both ethnic and political minorities, if the minority populations are not very compact. This might reduce minority representation. Another criticism of the system is that splitline districts sometimes divide and diffuse the voters in a large metropolitan area. This condition is most likely to occur when one of the first splitlines cuts through the metropolitan area. It is often considered a drawback of the system because residents of the same agglomeration are assumed to be a community of common interest. This is most evident in the splitline allocation of Colorado. However, in cases when the splitline divides a large metropolitan area, it is usually because that large area has enough population for multiple districts. In cases which the large area only has the population for one district, then the splitline usually results in the urban area being in one district with the other district being rural. As of July 2007, shortest splitline redistricting pictures, based on the results of the 2000 census, are available for all 50 states.

Минималды изопериметриялық үлесі

Кез келген берілген конгресс сайлау округінің аумағы мен периметрінің квадраты арақатынасына пропорционал, белгілі бір минималды изопериметриялық коэффициентті анықтау мүмкін. Ауданды осылай анықтауға қазіргі уақытта технологиялар бар болғанымен, оларды қолдануды міндеттейтін ережелер жоқ және мұндай саясатты жүзеге асыруға бағытталған ұлттық қозғалыс та жоқ. Бұл ереженің ең қарапайым түріндегі бір мәселе – өзендер немесе таулар сияқты табиғи, қисық шекараларды қосуға мүмкіндік бермеуі. Мұндай шекаралар қажет болған жағдайларда, мысалы, штаттың шетінде, кейбір округтер қажетті минималды деңгейге жете алмайды. Бұл мәселенің алдын алудың бір жолы – штаттық шекарамен шектесетін округтерге, штат шекарасын қоршап тұратын көпбұрыш немесе жартылай шеңбермен ауыстыруға рұқсат беру, бірақ штат шекарасы ішінде болған кезде округтің нақты периметрін пайдалану. Минималды изопериметриялық коэффициентті қолдану, ауданы мен периметрі арасындағы жоғары қатынасқа ие округтерді ынталандырады. Ол әр партия үшін жоғалған дауыстарды өлшейді: жеңілген округтерде берілген дауыстардың (бөлінуден туындаған жоғалтулар) және жеңген округтердегі артық дауыстардың (жинақтаудан туындаған жоғалтулар) қосындысы. Осы жоғалған дауыстардың айырмасы, берілген дауыстардың жалпы санына бөлінеді, нәтижесінде шығатын пайыз – тиімділік алшақтығы. 2017 жылы Борис Алексеев және Дастин Миксон "кейде кішкентай тиімділік алшақтығы тек өте ерекше пішіндес округтерде ғана мүмкін екенін" дәлелдеді. Бұл, белгілі бір Polsby-Popper және тиімділік алшақтығы мақсаттарын бір уақытта қанағаттандыратын шекараларды әрқашан табу математикалық тұрғыдан мүмкін емес екенін білдіреді.

Деректер базаларын және компьютерлік технологияны пайдалану

Қазіргі заманғы компьютерлердің енгізілуі, сайлаушылардың толымды деректер базасының және арнайы аудандастыру бағдарламалық құралдарының дамуы сайлау округтерін бөлуді (gerrymandering) әлдеқайда нақты ғылымға айналдырды. Мұндай деректер базаларын пайдалану арқылы саяси партиялар әрбір үй шаруашылығы туралы толыққанды ақпарат ала алады, соның ішінде саяси партияға тіркелу, бұрынғы сайлау кампанияларына жасалған қайырымдалықтар және тұрғындардың өткен сайлауларда қанша рет дауыс бергені туралы мәліметтерді, осыған қоса жас, табыс, нәсіл немесе білім деңгейі сияқты дауыс беру мінез-құлқының басқа да көрсеткіштерімен үйлестіре алады. Осы деректердің арқасында, сайлау округтерін бөлумен айналысатын саясаткерлер әрбір мүмкін округтің дауыс беру үрдісін таңғаларлық дәлдікпен болжап, кездейсоқ бәсекелестік округтердің құрылу мүмкіндігін азайта алады. Екінші жағынан, қазіргі заманғы компьютерлерді енгізу АҚШ Халық санағы бюросына әрбір сайлау округінде халық санының тең болуын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді, бұл тек округтердің ең ықшам және тең халық санына негізделуіне байланысты. Бұл, көше мекенжайларының орнына, Global Positioning System (GPS) негізіндегі олардың блок-орталықтарын пайдалану арқылы оңай жүзеге асырылуы мүмкін. Осы деректердің болуы сайлау округтерін бөлумен айналысатын саясаткерлердің ықпалын азайтып, бәсекелестік округтердің қайтадан құрылуына жағдай жасайды. Dave's Redistricting сияқты онлайн веб-қосымшалар пайдаланушыларға штаттарды заңнамалық округтерге өздері қалағанша қайта бөлуді симуляциялауға мүмкіндік береді. Брэдлидің сөзіне сүйенсек, бұл бағдарламалық құрал "адамдардың қолына билік беру" және оларға "процестің қалай жұмыс істейтінін көруге, сондықтан ол 10 жыл бұрынғыдан гөрі аз құпиялы болуы" үшін жасалған. Markov тізбегі Монте-Карло (MCMC) әдісі сайлаудағы қайта бөлу жоспарларының белгілі бір партияны немесе топты қаншалықты жақсартатынын өлшеуге және автоматтандырылған аудандастыру симуляторларын қолдауға мүмкіндік береді.

Бірінші орын

Герримандерің көбінесе көпшілік дауыс беру жүйелерінде пайда болады, онда ел бірнеше сайлау округтеріне бөлінеді және ең көп дауыс жинаған кандидат округті жеңіп алады. Егер биліктегі партия округ шекараларын белгілеу құқығына ие болса, көпшілік жүйеде жеңімпаз кандидатқа берілмеген дауыстардың жаңа үкімет құрамына ешқандай қатысы жоқ екенін пайдалана алады. Герримандерің басқа дауыс беру жүйелерінде де қолданылуы мүмкін, бірақ ол «бірінші орын алған кандидат жеңеді» жүйелерінде дауыс беру нәтижелеріне ең үлкен әсер етеді. Сайлау округтерінің шекараларын партиялық мүдделерге қарай қайта сызу, әсіресе екі партиялық көпшілік жүйелерде демократиялық принциптерге зиян келтіреді. Жалпы, екі партиялық жүйелер пропорционалды жүйелерге қарағанда көбірек поляризацияланған болады. Мұндай жүйеде герримандеріңнің салдары саясатта поляризацияның күшеюіне және азшылықтардың өкілдігінің нашарлауына әкелуі мүмкін, себебі сайлау округінің үлкен бөлігі саясатты жасау процесінде өкілдік етілмейді. Дегенмен, «бірінші орын алған кандидат жеңеді» жүйесін қолданатын әрбір мемлекет герримандеріңнің теріс әсерлерімен күресіп жатқан жоқ. Кейбір елдер, мысалы, Канада мен Ұлыбритания, герримандеріңнің алдын алу үшін сайлау округтерінің шекараларын белгілеуді бейтарап ұйымдарға тапсырады.

Пропорционалдық жүйелер

Пропорционалдық жүйені енгізу партиялық гирримандерлеудің ең тиімді шешімі ретінде жиі ұсынылады. Мұндай жүйелерде сайлау округіндегі барлық сайлаушылардың дауыстарына пропорционалды түрде өкілдік көріледі. Сайлау округтері пропорционалдық жүйенің құрамына кіре берсе де, округ шекараларын қайта жүргізу ешбір партияға артықшылық бермейді, себебі мұндай округтер көбінесе ұйымдастыру мақсатына қызмет етеді, тек округ мөлшері шағын болған жағдайда немесе д'Ондт сияқты ірі партияларды қолдайтын жүйе қолданылса ғана өзгерістерге мүмкіндік туады. Мысалы, үш округ орнына, сайлаудағы үш үздік кандидаттың барлығы сол округтің өкілі болатын бір үлкен округ құрылуы мүмкін. Бірнеше жеңімпазды анықтауға болатын округті гирримандерлеу қиынға соғады.

Аралас жүйелер

Пропорционалды және көпшілік дауыс беру принциптерін қолданатын аралас жүйелерде, герримандрингті пайдалану мемлекеттер шешуге тиіс конституциялық кедергі болып табылады. Аралас жүйелерде саяси актердің сайлау округтерінің шекараларын қайта жүргізуден алуға болатын пайдасы, көпшілік жүйелерге қарағанда әлдеқайда аз. Бұған қоса, сайлау округтері негізінен сайланған парламентарийлердің сайлау округтерінен алыстап кетпеуі үшін пайдаланылады. Парламенттегі өкілдікті анықтайтын принцип, әдетте, дауыс беру жүйесінің пропорционалдық бөлігі болып табылады. Парламенттегі орындар әр партияға олардың жалпы дауыстарының үлесіне сәйкес бөлінеді. Көптеген аралас жүйелерде сайлау округінде жеңіске жету, кандидатқа парламентте орын беруді қамтамасыз етеді, бірақ партияның жалпы орын санындағы үлесін арттырмайды. Герримандринг әлі де сайлау округтеріндегі нәтижелерді манипуляциялау үшін қолданылуы мүмкін. Көптеген аралас жүйелі демократияларда, округтік шекараларды белгілеумен тәуелсіз мекемелер айналысады, сондықтан герримандринг сирек кездесетін құбылыс.

Алудан айырмашылық

Гирри-мандерингті дұрыс емес үлестірумен шатастыруға болмайды, онда сайланған өкілге шайқасқа қабілетті сайлаушылардың саны әртүрлі болуы мүмкін. Дегенмен, "mander" жұрнағы кейбір дұрыс емес үлестірулерге де қолданылған. Кейде саяси өкілдер билікті сақтап қалу үшін гирри-мандеринг пен дұрыс емес үлестірудің екеуін де пайдаланады. Дұрыс емес үлестірудің ең ерте мысалының бірі – Англияда 13 ғасырдан 1832 жылғы реформа актісіне дейін сақталған "шірі аудандар". Қазіргі замандағы көзге түсетін дұрыс емес үлестіру мысалы – АҚШ Сенаты, онда штаттар халық санының айырмашылығына қарамастан тең өкілдік алады.

Мысалдар

Бірнеше батыс демократиялары, атап айтқанда Израиль, Нидерланды және Словакия ұлттық өкілдерді сайлау үшін бір ғана (жалпыұлттық) сайлау округін қолданады. Бұл іс жүзінде сайлау округтерін манипуляциялауды болдырмайды. Австрия, Чехия немесе Швеция сияқты көптеген басқа да еуропалық елдерде сайлау округтерінің шекаралары бекітілген (әдетте әр әкімшілік бөлініске бір округ). Халық санының өзгеруіне байланысты округтердің өкілдер саны санақтан кейін өзгеруі мүмкін, бірақ олардың шекаралары өзгермейді. Бұл да сайлау округтерін манипуляциялауды тиімді түрде жояды. Сонымен қатар, президентті тікелей азаматтар сайлайтын көптеген елдер (мысалы, Франция, Польша сияқты) президенттік сайлауда бір ғана сайлау округін қолданады, нәтижесінде көпшілік дауыспен жеңген кандидат лауазымға ие болады, тіпті олар өкілдерді сайлау үшін бірнеше округтерді пайдаланғанына қарамастан.

Ұлттық

Австралиялық сайлау жүйесінде сайлау округтерін бұрмалау (gerrymandering) әдетте мәселе ретінде қарастырылмаған, себебі сайлау шекараларын белгілеуді көбінесе партиялық емес сайлау комиссиялары жүзеге асырады. Бірақ, тарихи тұрғыдан алғанда, бірнеше штаттарда сайлаушылардың сайлау округтеріне таралуы халық санымен пропорционал болмаған жағдайлар болған. 1998 жылғы Австралия федералды сайлауында Ким Бизли басқарған оппозициялық Австралияның Еңбек партиясы Өкілдер палатасындағы екі партиялық басымдық дауысының 50,98%-ын алды, бірақ 148 орынның тек 67-сін (45,05%) жеңіп алды. Премьер-министр Джон Ховард басқарған Либералдық-ұлттық коалициялық үкімет дауыстардың 49,02%-ын алып, 148 орынның 80-ін (54,05%) жеңіп алды. Алдыңғы сайлаумен салыстырғанда, коалицияға қарсы 4,61% дауыс бұрылысы болды, олар 14 орыннан айырылды. Ховардтың жеңісінен кейін көптеген коалициялық орындар өте аз айырмамен жеңіске жетті, олар 1%-дан аз (1200-ден аз дауыс) артық алды. Бұл сайлау нәтижесі көбінесе сайлау округтерін бұрмалауға немесе дұрыс емес таратуға байланысты емес. 1996 жылы Австралияның Жоғарғы соты «МакГинтиге қарсы Батыс Австралия» ісінде бір жүйедегі әртүрлі сайлау округтерінің әртүрлі салмаққа ие болуының конституциялық заңдылығын растады; атап айтқанда, бұл іс Батыс Австралияның жүйесін бекітті.

Оңтүстік Австралия

Сэр Томас Плейфорд 1938 жылдан 1965 жылға дейін Оңтүстік Австралия штатының премьер-министрі болды, бұл сайлау округтерінің дұрыс емес бөлінуі салдарынан болды, бұл жүйе «Плеймандор» деп аталды, бірақ бұл қатаң түрде сайлау округтерін бұрмалауды қамтымады.

Квинсленд штаты

Квинсленд штатында елдік партияның премьер-министрі сэр Джон Бжелке Петерсеннің (өз өтініші бойынша Елизавета II-нің рыцарьдық орденімен марапатталған) басшылығымен пропорционалсыздық пен сайлау округтерін манипуляциялау 1970 және 1980 жылдары «Бжелкемендер» деген лақап атпен белгілі болды. Бұл пропорционалсыздық бастапқыда 1930-1950 жылдары ауылдық аймақтарды қолдау мақсатымен, ауыл шаруашылығы және кеншілердің қолдауына ие болған Лейбористтік үкімет тарапынан жасалған. Бұл Лейбористтік партияның 1932 жылдан 1957 жылға дейін үкіметте қалуына көмектесті. Демографиялық және саяси көзқарастардың өзгеруіне байланысты, бұл жүйе кейіннен Елдік партияға тиімді болды. Франк Никлин басқаратын Елдік партия 1957 жылы билікке келді және оларға тиімді болған пропорционалсыздықты сақтауды шешті. 1968 жылы Джон Бжелке Петерсен Елдік партияның басшысы және премьер-министр болды. 1970 жылдары ол пропорционалсыздықты және сайлау округтерін манипуляциялауды одан әрі кеңейтті, бұл кейін «Бжелкемендер» деп аталды. Бұл жүйе бойынша ауылдық сайлау округтеріндегі сайлаушылардың саны қалалық округтердегі сайлаушылардың жартысына дейін кем болуы мүмкін еді, ал Лейбористтік партияға қолдау көрсеткен аймақтар азырақ сайлау округтерінде шоғырландырылды. Бұл Бжелке Петерсеннің үкіметіне 50% -дан аз дауыс жинағанына қарамастан билікте қалуға мүмкіндік берді. Мысалы, 1986 жылғы сайлауда Ұлттық партия бірінші кезектегі дауыстардың 39,64% -ын алды және 89 орындық парламентте 49 орын жеңіп алды, ал Лейбористтік оппозиция 41,35% дауыс алды, бірақ тек 30 орын жеңіп алды. Бжелке Петерсен бұл жүйені қалалық аймақтардағы Либералдық партияның (дәстүрлі түрде Елдік партиямен одақтас) сайлаушыларын кемсіту үшін де пайдаланды, бұл Бжелке Петерсеннің Елдік партиясына Либералдарды есепке алмастан жеке билік етуге мүмкіндік берді. Бжелке Петерсен Квинсленд полициясының қатыгездігін наразылықтарды басу үшін де пайдаланды, және оның үкіметі кезінде Квинсленд жиі полициялық мемлекет ретінде сипатталды. 1987 жылы Фицджеральд комиссиясы оның кабинетінде және Квинсленд полициясында кең ауқымды коррупцияны ашты, нәтижесінде Бжелке Петерсен ұятқа қалдырылып, отставкаға кетуге мәжбүр болды, ал Елдік партияның мүшелері сотталып, түрмеге қамалды. Отставкаға кетер алдында Бжелке Петерсен Квинсленд губернаторынан өз кабинетін қызметтен босатуды сұрады, бірақ билікте қалуға жасаған бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Келесі сайлауда Лейбористтік партия жеңіске жетті және содан бері Квинслендтегі басым партия болып қала берді. Ақырында Квинслендте Елдік партия мен Либералдық партия бірігіп, Либералдық-ұлттық партияны құрды, ал басқа штаттардағы Елдік партия Ұлттық партия деп қайта аталды.

In the state of Queensland, malapportionment combined with a gerrymander under Country Party Premier Sir Joh Bjelke Petersen (knighted by Queen Elizabeth II at his own request) became nicknamed the Bjelkemander in the 1970s and 1980s. The malapportionment had been originally designed to favor rural areas in the 1930s 1950s by a Labor government who drew their support from agricultural and mine workers in rural areas. This helped Labor to stay in government from 1932 to 1957. As demographics and political views shifted over time, this system came to favor the Country Party instead. The Country Party led by Frank Nicklin came to power in 1957, deciding to keep the malapportionment that favored them. In 1968, Joh Bjelke Petersen became leader of the Country Party and Premier. In the 1970s, he further expanded the malapportionment and gerrymandering which then became known as the Bjelkemander. Under the system, electoral boundaries were drawn so that rural electorates had as few as half as many voters as metropolitan ones and regions with high levels of support for the Labor Party were concentrated into fewer electorates, allowing Bjelke Petersen's government to remain in power for despite attracting substantially less than 50% of the vote. In the 1986 election, for example, the National Party received 39.64% of the first preference vote and won 49 seats (in the 89 seat Parliament) whilst the Labor Opposition received 41.35% but won only 30 seats. Bjelke Petersen also used the system to disadvantage Liberal Party (traditionally allied with the Country Party) voters in urban areas, allowing Bjelke Petersen's Country Party to rule alone, shunning the Liberals. Bjelke Petersen also used Queensland Police brutality to quell protests, and Queensland under his government was frequently described as a police state. In 1987 he was eventually forced to resign in disgrace after the Fitzgerald Inquiry revealed wide ranging corruption in his cabinet and the Queensland Police, resulting in the prosecution and jailing of Country Party members. Before resigning, Bjelke Petersen asked the Governor of Queensland to sack his own cabinet, in an unsuccessful attempt to cling to power. Labor won the next election, and have remained the dominant party in Queensland since then. The Country Party and Liberal Party eventually merged in Queensland to become the Liberal National Party, while the Country Party in other states was renamed as the National Party.

Батыс Австралия

Батыс Австралияның Заң шығарушы Кеңесі ұзақ жылдар бойы сайлаушылар санында елеулі айырмашылықтар бар сайлау округтеріне бөлініп, ауылдық консервативті Ұлттық партияға явміне қолдау көрсеткен тең емес үлестіру арқылы манипуляцияланды. 2021 жылғы Батыс Австралия штаттық сайлауында Еңбек партиясы екі палатада да үлкен жеңіске жеткеннен кейін, бұл округтік жүйені жойып, оның орнына 37 депутатты таңдаулы преференциялық дауыс беру арқылы сайлайтын жалғыз штаттық округ енгізді, бұл «бір адам – бір дауыс» принципін қамтамасыз етеді.

Сидней қалалық кеңесі

2014 жылы консервативті Либералдық партияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының үкіметі Кловер Мурды сайланған лауазымдарынан алып тастауға жасалған әрекеттерінің бір бөлігі ретінде Сидней қалалық кеңесінің сайлау округін өзгертіп, сайлаушылар тізімін манипуляциялады. Мур бұған дейін штат өкілі және жергілікті кеңес мүшесі ретінде бірдей қызмет етуге тыйым салатын заңдармен штат өкілі лауазымынан алынған еді. Оны Кеңестен де алып тастауға тырысқан үкімет аймақтағы барлық бизнеске екі дауыс беру құқығын беріп, Кеңеске сайлау тізімін үнемі жаңартуды және әрбір бизнеске дауыс беруге құқығы бар екенін хабарлауды міндеттеді. Мур бұл заңдарды «демократиялық емес округтік бөлініс» деп атады, ал сайлау сарапшысы Антони Грин бұл өзгерістердің «Кловер Мурға зиян келтіруге жасалған нақты әрекет» екенін айтты. Бұл заңдар Сидней қалалық кеңесіне ғана қатысты және штаттың басқа кеңестеріне қолданылмады. Бұл әрекет сәтсіз аяқталды және Мур бірнеше кезекті сайлауда Сидней қаласының Лорд-мэрі лауазымын сақтап қалды.

Багам аралдары

1962 жылғы Багам аралдарындағы жалпы сайлау нәтижесіне сайлау округтерінің шекараларын манипуляциялаудың әсері тиген болуы мүмкін. Бұл сайлауда алғаш рет барлық азаматтарға сайлау құқығы берілді. Прогрессивті либералдық партия (PLP) дауыстардың 44%-ын алды, ал Біріккен Багам партиясы (UBP) дауыстардың 36%-ын жеңіп алды. Қалған 20%-ы үшінші партиялар мен тәуелсіз кандидаттарға бөлді. Дауыстардың көп бөлігін алғанына қарамастан, PLP Ассамблея палатасының 33 орынның тек 8-ін ғана жеңіп алды, ал UBP 18 орынды иеленді.

Канада

Гирримандеринг бұрын Канада саясатында кең таралған, бірақ барлық провинцияларда тәуелсіз сайлау шегараларын қайта бөлу комиссиялары құрылғаннан кейін бұл құбылыс тоқтатылды. Канада тарихының бастапқы кезеңдерінде федералды және провинциялық деңгейлердегі билік партизандық күшті арттыру мақсатымен гирримандерингті пайдаланды. Альберта және Саскачеван 1905 жылы Конфедерацияға қабылданғанда, олардың бастапқы округтік шегаралары тиісінше Альберта және Саскачеван заңдарында белгіленген. Федералды либералдық кабинет мүшелері провинциялық либералдық үкіметтердің сайлануын қамтамасыз ету үшін осы шегараларды қалыптастырды. Британдық Колумбия 1991 жылға дейін оңшыл орталық Британдық Колумбия әлеуметтік кредит партиясының билігін нығайту үшін бір және екі мүшелі сайлау округтерін біріктірді. Федералды және провинциялық сайлау шегараларын белгілеу құзыреті тәуелсіз агенттіктерге берілгеннен кейін, бұл мәселе осы деңгейлерде көптеп шешілді. Манитоба 1950 жылдары сайлау округтерінің шегараларын анықтау үшін бейтарап топқа рұқсат берген алғашқы провинция болды. Қалалық округтерді тәуелсіз агенттіктер ұсынса да, қалалық кеңестер кейде олардың ұсыныстарын қабылдамайды. Мұндай жағдай қала біртекті болмағанда және әртүрлі аудандар қала саясатының бағыты туралы әртүрлі пікірлерде болғанда жиі кездеседі. 2006 жылы Принс-Эдвард аралында провинциялық үкіметтің тәуелсіз комиссия салған сайлау картасын қабылдамау туралы шешіміне байланысты дау туды. Олардың орнына екі жаңа карта жасалды. Үкімет басқарушы Прогрессивті консервативтік партиясының фракциясы әзірлеген екінші картаны қабылдады. Оппозициялық партиялар мен БАҚ премьер-министр Пэт Биннсті аудандарды манипуляциялауға тырысқандығы үшін сынады. Басқалармен қатар, үкімет премьер-министрдің партиясынан шыққан барлық заң шығарушы жиналыстың мүшелерінің қайта сайлануға қатысатын округтері бар екенін қамтамасыз ететін картаны қабылдады, бірақ бастапқы картада олардың бірнешеуі қайта бөлінген болатын. Алайда, 2007 жылғы провинциялық сайлауда 20 заң шығарушы жиналыстың мүшесінің тек жетісі қайта сайланды (жетісі қайта сайлануға қатыспады), ал үкімет жеңіліске ұшырады.

Gerrymandering used to be prominent in Canadian politics, but is no longer prominent, after independent electoral boundary redistribution commissions were established in all provinces. Early in Canadian history, both the federal and provincial levels used gerrymandering to try to maximize partisan power. When Alberta and Saskatchewan were admitted to Confederation in 1905, their original district boundaries were set forth in the respective Alberta and Saskatchewan Acts. Federal Liberal cabinet members devised the boundaries to ensure the election of provincial Liberal governments. British Columbia used a combination of single member and dual member constituencies to solidify the power of the center right British Columbia Social Credit Party until 1991. Since responsibility for drawing federal and provincial electoral boundaries was handed over to independent agencies, the problem has largely been eliminated at those levels of government. Manitoba was the first province to authorize a non partisan group to define constituency boundaries in the 1950s. Although city wards are recommended by independent agencies, city councils occasionally overrule them. That is much more likely if the city is not homogenous and different neighborhoods have sharply different opinions about city policy direction. In 2006, a controversy arose in Prince Edward Island over the provincial government's decision to throw out an electoral map drawn by an independent commission. Instead, they created two new maps. The government adopted the second of them, which was designed by the caucus of the governing Progressive Conservative Party of Prince Edward Island. Opposition parties and the media attacked Premier Pat Binns for what they saw as gerrymandering of districts. Among other things, the government adopted a map that ensured that every current Member of the Legislative Assembly from the premier's party had a district to run in for re election, but in the original map, several had been redistricted. However, in the 2007 provincial election only seven of 20 incumbent Members of the Legislative Assembly were re elected (seven did not run for re election), and the government was defeated.

Чили

Чилиді 1973 жылдан 1990 жылға дейін басқарған әскери үкімет 1988 жылдың қазан айында өткен жалпыхалықтық референдумда құлатылды. Генерал Аугусто Пиночеттің қарсыластары оны биліктен алу және демократиялық сайлауды бастау үшін «ЖОҚ» деп дауыс берді, ал оның қолдаушылары (көбінесе оңшылдар) оны тағы сегіз жылға билікте қалдыру үшін «ИӘ» деп дауыс берді. Үкімет референдумға бес ай бұрын болашақ сайлаулар мен референдумдарды реттейтін заң қабылдады, бірақ сайлау округтерінің құрылымы және Ұлттық Конгресс депутаттарының орындықтарын бөлу тәртібі референдумнан кейін жеті ай өткен соң ғана заңға енгізілді. Депутаттар палатасы (төменгі палата) үшін 60 округ елдегі ең кіші әкімшілік бөлімшелері болып табылатын, көбінесе көршілес коммуналарды бір аймақ шегінде (ең ірі әкімшілік бірлік) біріктіру арқылы құрылды. Әр округтен екі депутат сайланатыны белгіленді, сондай-ақ ең көп дауыс жинаған коалиция екі орынды жеңіп алу үшін ең жақын қарсыласынан 2:1 есе көп дауыс алуы тиіс болды. 1988 жылғы референдум нәтижелері көрсеткендей, жаңа құрылған округтердің ешқайсысында «ЖОҚ» немесе «ИӘ» дауыс бергендердің саны қарсыластарынан 2:1 есе көп болған жоқ. Сондай-ақ, «ИӘ» деп дауыс берген округтерде дауыс беру көрсеткіші төмен, ал «ЖОҚ» деп дауыс бергендерде жоғары болды. Осыған қарамастан, 1989 жылғы парламенттік сайлауда орталық-солшыл оппозиция 60 округтің 12-сінде екі орынды (т.б. «доблаж») жеңіп алып, палатаның 60% құрамын бақылады. Сенат округтері аймақтағы барлық төменгі палата округтерін біріктіру арқылы немесе аймақты бір-біріне жақын орналасқан төменгі палата округтерінің екі округіне бөлу арқылы құрылды. 1980 жылғы Конституция белгілі бір орынды тағайындалған сенаторларға берді, бұл бір тараптың Конституцияны өздігінен өзгертуіне кедергі келтірді. Оппозиция 1989 жылғы сайлауда 22 сенат орынын жеңіп алды, 19 округтің үшеуінде екі орынды алып, сайланған Сенаттың 58%-ын, бірақ толық Сенаттың 47%-ын ғана бақылады. Тағайындалған сенаторлар 2005 жылғы конституциялық реформада таратылды, бірақ сайлау картасы көбінесе өзгеріссіз қалды (2007 жылы екі жаңа аймақ құрылды, олардың бірі екі сенаторлық округтің құрамын өзгертті; бұл шағын өзгеріске ұшыраған алғашқы сайлау 2013 жылы өтті).

The military government which ruled Chile from 1973 to 1990 was ousted in a national plebiscite in October 1988. Opponents of General Augusto Pinochet voted NO to remove him from power and to trigger democratic elections, while supporters (mostly from the right wing) voted YES to keep him in office for another eight years. Five months prior to the plebiscite, the regime published a law regulating future elections and referendums, but the configuration of electoral districts and the manner in which National Congress seats would be awarded were only added to the law seven months after the referendum. For the Chamber of Deputies (lower house), 60 districts were drawn by grouping (mostly) neighboring communes (the smallest administrative subdivision in the country) within the same region (the largest). It was established that two deputies would be elected per district, with the most voted coalition needing to outpoll its closest rival by a margin of more than 2 to 1 to take both seats. The results of the 1988 plebiscite show that neither the "NO" side nor the "YES" side outpolled the other by said margin in any of the newly established districts. They also showed that the vote/seat ratio was lower in districts which supported the "YES" side and higher in those where the "NO" was strongest. In spite of this, at the 1989 parliamentary election, the center left opposition was able to capture both seats (the so called doblaje) in twelve out of 60 districts, winning control of 60% of the Chamber. Senate constituencies were created by grouping all lower chamber districts in a region, or by dividing a region into two constituencies of contiguous lower chamber districts. The 1980 Constitution allocated a number of seats to appointed senators, making it harder for one side to change the Constitution by itself. The opposition won 22 senate seats in the 1989 election, taking both seats in three out of 19 constituencies, controlling 58% of the elected Senate, but only 47% of the full Senate. The unelected senators were eliminated in the 2005 constitutional reforms, but the electoral map has remained largely untouched (two new regions were created in 2007, one of which altered the composition of two senatorial constituencies; the first election to be affected by this minor change took place in 2013).

Қазақстан

Хорватияның тәуелсіздігін жариялау және мойындау процесінде елдің әкімшілік бөлінісі 20 жаңадан құрылған округке және Загреб қаласына қайта ұйымдастырылды. Барлық округтерде хорваттар этникалық көпшілікті құрады, және олар Серб Крайина Республикасының бөлінуін заңсыз деп тануға, сондай-ақ тарихи Истрия және Далмация провинцияларындағы кез келген аймақтық талаптарды жоққа шығаруға, сонымен қатар үстем партияның округтер палатасы үстінен бақылауын күшейтуге бағытталған сайлау округтерін құру болып табылды. Хорватия Парламентінің сайлау округтері де нағыз саяси бәсекелестіктің алдын кесетін, әр округтен депутаттардың саны бірдей сайланатын, бірақ округтердің халқы заңмен рұқсат етілген ±5 пайыздық шектен асып түсетін, сайлау округтері ретінде сипатталды. 2010 жылы Хорватия Конституциялық соты есептемесінде округтер арасындағы халық санының айырмашылығы ±5 пайыздан жоғары екенін және осы мәселені шешу үшін округтердің шекараларын қайта қарау қажеттігін айтты. 2021 жылғы Хорватия халқының санағы халық санының одан да айқын айырмашылықтарын көрсетті, ең кішкентай (IV сайлау округі) және ең үлкен (VII сайлау округі) округтерінде бір парламенттік мандат алу үшін қажетті дауыс санының арасындағы айырмашылық 10,5 мың дауысқа жетті. 2022 жылдың қазан айында Хорватия Конституциялық сотының төрағасы Мирослав Шепарович бұл жағдай Хорватиядағы келесі сайлаудың конституциялық заңдылығына қауіп төндіруі мүмкін екенін ескертті.

Сальвадор

2022 жылдың 30 желтоқсанында Сальвадор президенті Найиб Букеле елдегі 262 муниципалитетті 50 муниципалитетке дейін азайту қажет деп твиттеді. Оппозициялық саясатшылар оны 2024 жылғы жалпы сайлауға дейін муниципалитеттерді қайта бөлуге және билігін нығайтуға тырысып баққандықтары үшін айыптады. 2023 жылдың 20 ақпанында Заңнамалық Ассамблея төрағасы Эрнесто Кастро, Nuevas Ideas (NI) саяси партиясы Букеле ұсынған муниципалитеттер санын азайту туралы ұсынысты ресми түрде қарастырып жатқанын хабарлады.

Франция

Франция – заң шығарушы органдарына картаны ешқандай тексерусіз қайта сызуға мүмкіндік беретін сирек елдердің бірі. Іс жүзінде Франция Парламенті атқарушы комиссия құрады. Үшінші Республика кезінде «аррондисман» деп аталатын округтер қолданылды, ал Бесінші Республикада олар «цирконскрипция» деп аталады. Үшінші Республика тұсында әкімшілік мақсаттарда да қолданылған аррондисман реформаларының бір бөлігі, Ұлттық Ассамблеядағы «король жасаушы» Радикалдық партияға көмектесу үшін жасалған деген күдік тудырды. Де Голльдің Сена және Сена-э-Уаз департаменттерін таратуы Париж маңындағы коммунистік ықпалға қарсы гирримандерлеу ретінде қарастырылды. Қазіргі заманда үш жоба болды: 1958 жылғы (режимді өзгерту), 1987 жылғы (Шарль Паскуа жасаған) және 2010 жылғы (Ален Марлеикс жасаған), барлығы консервативті үкіметтер кезінде жасалды. Паскуаның жобасы, әсіресе, сайлау округтерін бұрмалауда тиімді болды, нәтижесінде 1993 жылы 58% дауыспен 80% орын жеңіп алынды, ал 1997 жылғы мерзімінен бұрын өткен сайлауда социалистерді қайта жеңіске жету үшін шағын партиялармен бірнеше келісімдер жасауға мәжбүр етті, осы жолы коалиция құрып. 2010 жылы Саркози үкіметі эмигранттар үшін 12 округ құрды. Оппозиция тарапынан сайлау округтерін бұрмалау мәселесін қарау үшін Конституциялық Кеңес екі рет шақырылды, бірақ ол партиялық теңсіздіктерді қарастырмады. Дегенмен, ол Марлеикс комитетін халық санының 80–120% арасында болуын қадағалауға мәжбүр етті, бұл Революция кезінен бері сақталып келген, департаменттердің халқы аз болған жағдайда да кем дегенде екі депутат жіберуіне қатысты дәстүрді тоқтатты.

Германия

Германия пропорционалды сайлау жүйесін қолданғандықтан, сайлау округтерін бұрмалау мәселесі сирек туындайды. Дегенмен, сайлау нәтижесіне әсер ете алатын бір жағдай бар. Германияда партия Бундестагта орын алуы үшін кем дегенде 5% дауыс жинауы немесе үш сайлау округінде жеңіске жеткені жөн. Бұл ереже соңғы рет 2021 жылғы федералды сайлауда қолданылды, онда «Солшылдар» партиясы 5% шегінен төмен дауыс жинағанына қарамастан Бундестагқа өтті. 2000 жылы сайлау округтері қайта құрылды, ал 1994 және 1998 жылғы сайлауларда осы ереже арқасында Бундестагқа өткен PDS партиясы, сайлау округтерін қайта құру кезінде билікте болған SPD-ні Шығыс Берлиндегі, PDS-тің бекінісі саналатын округтерді бөліп, Батыс Берлинмен біріктіру арқылы сайлау округтерін бұрмалауға тырысқан деп айыптады. 2002 жылғы федералды сайлауда PDS үшінші сайлау округін жоғалтып, Бундестагқа тек екі орынмен өтті. Егер олар үшінші тікелей орынды жеңіп алғанда, тағы 25 орынға ие болар еді. Германиядағы федералды сайлауға әсер ете алатын тағы бір жағдай – партияның жалпы дауысқа қарағанда көп сайлау округін жеңіп алуы. Мұндай артық орындар «Überhangmandate» деп аталады және сақталады. 2009 жылғы Бундестаг сайлауында Ангела Меркельдің ХДС/ХСС партиясы осындай 24 артық орын алды, ал басқа партиялар мүлдем орын алмады. Бұл нәтижеге соншалықты әсер етті, Германияның Федералды Конституциялық соты қолданыстағы сайлау заңдарын жарамсыз деп жариялап, Бундестагтан мұндай артық орындардың санын 15-тен асырмау үшін жаңа заң қабылдауды талап еткен екі шешім шығарды. 2013 жылы Германияның Федералды Конституциялық соты «Überhangmandate» конституциялық екенін растады. Одан кейін басқа партиялар да орын алды, бұл теңсіздікті жоюға мүмкіндік берді, соның салдарынан пропорционалды емес сайлау нәтижесіне қол жеткізуге болмайтын жағдай туды.

Грекия

Грек тарихында сайлау округтерін бұрмалау жиі кездесетін құбылыс, себебі ұлттық бюллетеньдері бар ұйымдастырылған партиялар тек 1926 жылғы Конституциядан кейін ғана пайда болды. Оған дейін болған жалғыз жағдай – 1906 жылы Теотокис партиясына сенімді округ беру мақсатымен Пирей сайлау округін құру болды. Грекияда сайлау округтерін бұрмалаудың айқын мысалы 1956 жылғы заң шығарушы сайлауда орын алды. Бұрынғы сайлауларда округтер префектура (νομός) деңгейінде құрылса, 1956 жылы ел әртүрлі өлшемдегі округтерге бөлінді – кейбіреулері префектуралардың, ал кейбіреулері субпрефектуралардың (επαρχία) мөлшерінде болды, қалғандары олардың арасында қалды. Кіші округтерде жеңіске жеткен партия барлық мандатты алып отырды, орташа өлшемді округтерде көпшілік мандаттарды, ал ірі округтерде пропорционалды өкілдік сақталды. Округтер осылай етіп құрылды: кіші округтер дәстүрлі түрде оңшылдарға дауыс бергендердің, ал үлкендері – оңшылдарға қарсы дауыс бергендердің құрамына кірді. Бұл жүйе үш кезеңді (τριφασικό) немесе баклава жүйесі (себебі баклава толық және бұрыштық бөліктерге бөлінгендей, ел де пропорционалды емес бөліктерге бөлінді) деп аталды. Оппозиция, орталық және солшыл күштерден құралған, сайлау заңын өзгерту және жаңа сайлау өткізу мақсатымен коалиция құрды. Орталық және солшыл оппозиция халықтың қолдауын (1 620 007 дауысқа қарсы 1 594 992 дауыс) жеңіп алғанына қарамастан, оңшыл ERE көпшілік мандатты (165-ке қарсы 135) жеңіп алып, келесі екі жыл елді басқарды.

Гонконг

Гонконгта функционалдық сайлау округтерін үкімет шешімдейді және олар заңдармен бекітіледі, бұл оларды округтерді манипуляциялауға (сайлау шекараларын өзгертуге) ұшыратады. Ақпараттық технологиялар секторының функционалдық сайлау округі округтерді манипуляциялау және дауыс беру үшін жасалма жағдайлар құру (voteplanting) сынға ілікті. Аудандық кеңестердегі сайлау округтерінде де округтерді манипуляциялауға қатысты алаңдаушылықтар бар.

Венгрия

2011 жылы Fidesz саясаткері Янош Лазар Венгрияның сайлау округтерін қайта құруды ұсынды; бұл қайта құру, бұрынғы сайлаулардың аумақтық нәтижелерін ескере отырып, оппозицияның пікірінше, оңшыл саясатқа көбірек мүмкіндік береді. Содан бері бұл заң Fidesz көпшілігі бар Ұлттық Ассамблеяда қабылданды. Оппозицияға жақын саяси талдау орталықтары мен БАҚ мәлімдегендей, кейбір сайлау округтерінде депутаттық мандат алу үшін басқа округтерге қарағанда екі есе көп дауыс қажет болды. Дегенмен, олардың бұл тұжырымдары даулы. 2018 жылғы сайлау қорытындыларында сайлау округтерін манипуляциялау (gerrymandering) көрінді.

Ирландия

1980 жылға дейін Ирландиядағы Дэйл шекараларын тәуелсіз комиссия емес, үкімет министрлері анықтаған. Әртүрлі саяси бағытты ұстанған үкіметтердің қабылдаған шаралары сайлау округтерін манипуляциялау деп сынға ұшырады. Ирландияда бірыңғай ауыстырылатын дауыс жүйесі қолданылады, және нақты шекаралардан өзге, сайлау округінің орын саны сайлау округтерін манипуляциялаудың басты құралы болып табылады. Әдетте, үш орындық сайлау округтері аймақтағы ең күшті партияларға артықшылық береді, ал төрт орындық округтер кіші партияларға көмектеседі. 1947 жылы жаңа құрылған Clann na Poblachta партиясының қарқынды өркендеуі үкіметтегі Fianna Fáil партиясының беделіне қауіп төндірді. Эмон де Валера үкіметі 1947 жылғы Сайлау (өзгерту) заңын қабылдады, ол Дэйлдің құрамын 138-ден 147-ге дейін ұлғайтты және үш орындық сайлау округтерінің санын он бестен жиырма екіге жеткізді. Журналист және тарихшы Тим Пэт Куган бұл жағдайды «Ешбір алты округтік одақтас одан жақсы жасай алмайтын, ашық герримандерлік әрекет» деп сипаттады. Келесі ақпанда өткен 1948 жылғы жалпы сайлауда Clann na Poblachta партиясы өздерінің дауысқа пропорционалды он тоғыз орынның орнына тек он орын ғана жеңіп алды. Соңғы рет бүкіл ел бойынша шекаралар 2009 жылы қайта қаралып, екі кезекті сайлауда екі түрлі нәтиже осы екі саяси партияға бірінен соң бірі мандат беруге мүмкіндік берді.

Италия

2017 жылғы сайлау заңымен құрылған сайлау округтерінің шектеріне байланысты сайлау округтерін манипуляциялау мүмкіндігі жөнінде болжам жасалды, бұл заң Розателлум деп аталады.

Кувейт

1981 жылдан 2005 жылға дейін Кувейт үкіметтің қолдаушыларын ("тайпалар") артық өкілдік ету мақсатымен 25 сайлау округіне бөлінді. 2005 жылдың шілдесінде сайлау реформасы туралы жаңа заң бекітілді, ол сайлау округтерінің санын 25-тен 5-ке дейін азайту арқылы сайлау округтерін манипуляциялаудың алдын алды. Кувейт үкіметі 5 сайлау округінің нәтижесінде, көпшілігі оппозицияны құрайтын, күшті парламентке ие болды. Кувейт үкіметі жаңа заң әзірледі және оған Әмір қол қойды, бұл округтерді 10-ға дейін өзгертуге мүмкіндік берді, соның арқасында үкімет қолдаушылары қайтадан көпшілікті қамтамасыз етті.

Малайзия

Бұл тәжірибе ел 1957 жылы тәуелсіздік алғаннан бері қолданылып келеді. Сол кездегі биліктегі коалиция, Barisan Nasional (BN; ағылшынша: "Ұлттық майдан"), сайлау округтерінің шекараларын өзгерту арқылы сайлау комиссиясын бақылауға тырысқан деп айыпталады. Мысалы, 2013 жылғы 13-ші жалпы сайлауда Барисан Насионал Малайзия Парламентінің 60% орынын жеңіп алды, бірақ жалпы дауыс беруде 47% ғана жинады. 1974 жылдан бері сайлау округтерінің тең емес болуы да қолданылып келеді, мысалы, бір штаттың (Перак) ішіндегі ең көп дауыс берушісі бар округте, ең аз дауыс берушісі бар округке қарағанда он еседен астам сайлаушы болды. Бұл тәжірибелердің нәтижесінде 2018 жылдың 9 мамырында өткен 14-ші жалпы сайлауда БН жеңіліске ұшырады, ал қарсыласы – Pakatan Harapan (PH; ағылшынша: "Үміт одағы") жеңіске жетті, бұл бұрынғы үкімет тарапынан жасалған сайлау округтерін өзгерту және тең емес болу әрекеттеріне қарамастан болды.

Мальта

1981 жылы Ұлттық партиядан көбірек дауыс алғанына қарамастан, Лейбористік партия сайлау округтерін манипуляциялау арқасында жеңіске жетті. 1987 жылғы конституциялық түзетуге сәйкес, дауыс беру нәтижелерін дәлірек бейнелеу үшін қосымша мандаттар берілуі, осыған ұқсас жағдайдың қайта орын алуына кедерес жасады.

Непал

1990 жылы демократия қайта орнатылғаннан кейін Непал саясаты сайлауда үстемдік алу үшін округтерді бөлуді жиі пайдаланды. Бұл тәжірибені көбінесе Непал Конгресі қолданды, ол көп уақыт бойы билікте болды. Осыдан сабақ алып, конституциялық мәжіліс сайлау округтерін қайта құру жұмыстары жүргізілді, нәтижесінде оппозиция сайлауда жеңіске жетті. 2015 жылы үкімет Непал Конституциясын жаңартты, оған сайлау шекараларын қайта қарау да кірді. Терай аймағындағы партиялар жаңа шекаралар мадхеси, тару және жанажати сияқты әлсіз топтарды кемсітеді және оларды бір округке "шоғырландырды" деп санайды. Оңтүстік Непалдағы Терай және басқа да аймақтарда наразылықтар болды, бұл бүкіл елде алаңдаушылық тудырды.

Филиппин

Филиппиндегі округтер бастапқыда 1987 жылғы Конституциялық комиссия құрған 1987 жылғы Конституцияның қаулысына негізделген, бұл өз кезегінде 1907 жылы құрылған заңнамалық округтерге сүйенген. Сол конституция Филиппин Конгресіне жаңа округтерді құруға, ұлттық аудандарды қайта бөлу арқылы немесе провинция немесе қала бойынша бөлек қайта бөлу арқылы заң шығару өкілеттігін берді. 1987 жылғы Конституция қабылданғаннан бері Конгресс ұлттық аудандарды қайта бөлу туралы ешқандай заң қабылдаған жоқ, бірақ 1987 жылы құрылған 200 округтің ішінде 34 жаңа округ құрды. Бұл Конгреске, егер бір аймақтағы тұрғындар саны 250 000-ға жетсе, оны құру үшін қажетті ең төменгі шектің орындалуын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Осы арқылы жергілікті династиялар конгрессмендер арқылы ескі округтерден жаңа округтерді бөліп шығару туралы заң жобаларын жасау арқылы округтерді құру процесіне әсер ете алады. Уақыт өте келе Филиппин халқының саны арта түссе, осы округтер немесе олардың топтары жаңа провинцияларды құруға негіз болады. Мысалы, Камаринс-Сур провинциясында екі округ үш округке бөлінді, бұл Андья және Аройо отбасыларына қолайлы жағдай жасады деп есептеледі; нәтижесінде Роландо Андья мен Дато Аройо, олардың бәсекелес болуы мүмкін болған, екі бөлек округтен сайлауға түсті, ал бір округтің халқы 250 000 тұрғыннан аспауы мүмкін еді. Кейіннен Жоғарғы Сот провинциядағы қосымша округқа 250 000 тұрғынның ең төменгі саны талабы қолданылмайды деген шешім шығарды. Бөліністің нәтижесінде жаңа gerrymander пайда болды, нәтижесінде провинция Nueva Camarines деп аталатын жаңа провинцияға бөлінуі керек еді; алайда заң жобасы 2013 жылы Сенатта қабылданбады.

Сингапур

Соңғы онжылдықтарда сыншылар Сингапур Парламентінде үлкен көпшілікті сақтап тұру үшін биліктегі Халықтық әрекет партиясын (ХАП) әділетсіз сайлау тәжірибелеріне қылықсыз айыптады. Шағымдардың арасында үкіметтің сайлау округтерін өзгерту арқылы сайлау шеңберін манипуляциялау әрекеттері бар. Сайлау департаменті Сингапур Премьер-Миністрінің басшылығымен атқарушы биліктің бір бөлігі ретінде құрылды, тәуелсіз орган ретінде емес. Сыншылар оны бұрынғы сайлау нәтижелеріне сүйене отырып, сайлау инженериясы арқылы сайлау учаскелерін және сайлау орындарын шешуге билік беруде деп айыптайды. Оппозициялық партия мүшелері топтық өкілдік сайлау жүйесінің «сайлау округтерін өзгертумен бірдей» екенін мәлімдейді, оппозициялық партиялар сайлауда жетістікке жеткеннен кейін сайлаушылар басқа округтерге қайта бөлінген Чэн Сан ГРК және Эунос ГРК мысалдарын келтіреді.

Оңтүстік Африка

1948 жылғы тарихи жалпы сайлау Конституцияның ауылдық аймақтарға қалалық аймақтардан артық парламенттік округтерді берген қағидаларының нәтижесінде өтті. Осының салдарынан, ақ үстемдік идеологиясын ұстанатын Ұлттық партия, дауыс саны жағынан кем болса да, Біріккен партиядан көп дауыс алып, апартеид саясатын енгізді.

Испания

1931 жылы Екінші испан республикасы құрылғанға дейін Испания жалпы сайлауларда бір және көп мүшелі сайлау округтерін пайдаланды. Көп мүшелі сайлау округтері тек кейбір ірі қалаларда ғана қолданылды. Gerrymandering мысалдарының бірі – Каталониядағы Виладемулс немесе Торроэлья-де-Монгри аудандары. Бұл округтер Федералды демократиялық республикалық партияның Фигерес және Ла-Бисбалда жеңіске жетпеуіне, ал династиялық партияларға орын алуына мүмкіндік беру үшін құрылды. 1931 жылдан бастап сайлау округтерінің шекаралары провинция шекараларымен сәйкес келеді. Франко диктатурасынан кейін, демократияға өту кезеңінде, осы бекітілген провинциялық округтер 1978 жылғы Испания Конституциясының 68.2-бабында қайта орнатылды, сондықтан жалпы сайлауда gerrymandering жасау мүмкін емес. Испанияда Сеута мен Мелильядан басқа барлық сайлауда жеңімпаз анықталмайды (әрқайсысы бір өкілмен ғана өкілдік етеді); қалған жерлерде округке тағайындалған өкілдердің саны халық санына пропорционалды және ұлттық заңмен есептеледі, сондықтан халықтың өкілдігін кемсіту немесе арттыру да қиын. Еуропалық, кейбір аймақтық және жергілікті сайлаулар пропорционалдық өкілдікпен бірнеше мүшелі округтерде өткізіледі, және gerrymandering мүмкін емес. Шындығында, "gerrymandering" терминіне испан тілінде тікелей аударма жоқ, ал испан және латын Америкасының бірінші буыны испан тілінде сөйлейтін әлемде осы бейтаныс ұғымды түсінуде қиындықтарға тап болды.

Шри-Ланка

Шри-Ланканың жаңа жергілікті өзін-өзі басқару сайлау процесі басталысынан бері сайлау округтерін манипуляциялау туралы әңгімелерге толы. Бұл әңгімелер көбінесе округ деңгейінде болғанымен, кейбір жергілікті кеңестер аумағында да байқалады.

Судан

2010 жылғы сайлауда Суданның бүкіл аумағында сайлау округтерін манипуляциялаудың көптеген мысалдары тіркелді. Рифт аңғары институтының баяндамасы Суданның сайлау заңнамасын бұзу деректерін көрсетті, онда округтер қажетті шектен кем немесе көп тұрғындармен құрылған. Суданның 2008 жылғы Ұлттық сайлау заңына сәйкес, ешбір округтің халқы орташа округ халқынан 15%-қа артық немесе кем болмауы тиіс. Рифт аңғарының баяндамасы осы ережені бұзған бірнеше округті анықтады. Мысалдарға Жонглей, Варап, Оңтүстік Дарфур және басқа да бірнеше штаттардағы округтерді келтіруге болады.

Түркия

Түркия 2009 жылғы Стамбул қалалық сайлауында сайлау округтерін манипуляциялауға барды. Сайлауға дейін Стамбул жаңа аудандарға бөлінді. Үлкен кірісі төмен тұрғындар шоғырланған аудандар бай аудандармен біріктіріліп, осылайша Әділет және даму партиясының (AKP) қалалық сайлауда жеңіске жетуіне мүмкіндік жасалды.

Парламент сайлауы

Солтүстік Ирландияда өзін-өзі басқару құрылғанға дейін Ұлыбритания үкіметі Ирландияда пропорционалды өкілдік принципі бойынша әділ сайлауды қамтамасыз ету мақсатында бір ауыстырылатын дауыс беру жүйесін (STV) енгізді. Бұл жүйе бойынша екі сайлау өткен соң, 1929 жылы Стормонт сайлау жүйесін Ұлыбританияның қалған бөлігіндегідей бір мандатты көп дауыс алған үміткерді жеңіс деп тану жүйесіне өзгертті. Бір ғана ерекшелік – Белфаст Корольдік университетінен төрт Стормонт депутатын сайлау болды. Кейбір ғалымдар сайлау округтерінің шекаралары ұлтшылдардың өкілдігін азайту үшін манипуляцияланғанын айтады. Олар Солтүстік Ирландия Парламентіне сайлау округтерінің шекаралары кез келген бір жеңімпаз сайлау жүйесіндегідей кең ауқымда өзгертілмегенін, ал қайта қараудан кейін ұлтшыл депутаттардың саны шамалы ғана өзгергенін (12-ден 11-ге дейін, кейін қайта 12-ге дейін көтерілді) дәлелдеді. Көптеген сарапшылар бір жеңімпаз сайлау жүйесіне көшудің Солтүстік Ирландияның Еңбек партиясы және тәуелсіз юнионистер сияқты кіші партиялардың дамуына бөгет болғанын мойындайды. 1967 жылғы сайлауда юнионистер дауыстардың 35,5%-ын алып, 60% орынға ие болды, ал ұлтшылдар дауыстардың 27,4%-ын алып, 40% орынға ие болды. Бұл юнионистер мен ұлтшылдардың екеуі де артық өкілдік алғанын, ал Солтүстік Ирландияның Еңбек партиясы мен тәуелсіздер (берілген дауыстардың 35%-дан астамы) жеткіліксіз өкілдік алғанын білдірді. 1973 жылы Вестминстер тікелей басқаруды қайта енгізгеннен кейін, келесі жылы Солтүстік Ирландия Ассамблеясына сайлауда бір ауыстырылатын дауыс беру жүйесін (STV) қайта орнатты, Вестминстер Парламенті үшін қолданылатын сайлау округтерінің анықтамасын пайдаланды. Қазіргі уақытта Солтүстік Ирландияда барлық сайлауларда STV қолданылады, Вестминстер Парламентіне сайлаудан басқа, онда Ұлыбританияның қалған бөлігіндегідей «көп дауыс алған жеңіске жетеді» принципі қолданылады.

Жергілікті билік сайлауы

Жергілікті сайлауларда Gerrymandering (Claonroinnt) 1923 жылы Лич комиссиясы енгізді. Бұл бір адамнан тұратын комиссия болды: Сэр Джон Лич, К.С. Солтүстік Ирландияның жергілікті үкімет сайлау шекараларын қайта белгілеу үшін Солтүстік Ирландияның ішкі істер министрі Доусон Бейтс тағайындады. Лич сондай-ақ сол кезде Солтүстік Ирландия үкіметі сотсыз тұтқындаған адамдарды босатуды немесе қамауда ұстауды жалғастыруды ұсынған Консультативтік комитеттің төрағасы болды. Личтің өзгерістері (сайлау шекараларын өзгерту, пропорционалды өкілдікті жою), сонымен бірге ирландтық ұлтшыл қауымдастықтың бойкоты, нәтижесінде одақтастар Лондондерри округінің кенті кеңесіне, Ферманаг және Тайрон округтерінің кеңесіне және сегіз ауылдық округтік кеңеске бақылау алды. Бұл округтік кеңестер мен аудан кеңестерінің көпшілігі, халқының көп бөлігі католик болғанына қарамастан, 1972 жылы Ұлыбритания үкіметі тікелей басқаруды енгізгенге дейін одақтастар бақылауында қалды. 1924 жылғы Лондондерри округінің кеңесі сайлауы үшін Личтің жаңа сайлау шекаралары округтер санын төрттен үшеуге дейін азайтты, олардың тек біреуінде ғана ұлтшылдар көпшілік құрады. Бұл әрбір сайлауда одақтастық кеңестің сайлануына әкелді, 1969 жылы округтік кеңес сайланбаған Лондондерри даму комиссиясымен ауыстырылды, бұл қалада ұлтшылдар көпшілікке ие болды және бұрынғы сайлауларда жеңіске жеткен болатын. Кейбір сыншылар мен қолдаушылар сол кезде "Протестант халқы үшін протестант парламенті" деп айтты. Бұл жергілікті билікке де көшті, онда сайланған көпшіліктің жақтастарына жұмыс пен лауазымдар берілді. Алғашқыда Лич шекараларды белгіледі, бірақ 1920-1940 жылдар аралығында провинциялық үкімет оларды герримандерді күшейту үшін қайта белгіледі. Ферманаг және Тайрон округтерінің көп жылғы депутаты Каир Хили 1930-шы жылдардағы округтік кеңестер сайлауында герримандердің кеңеюін көрсетті: Ферманагта 30 196 ұлтшыл және 24 272 одақтас тіркелген, бірақ ұлтшылдар тек жеті орынды сақтап қалды, ал одақтастар 12 орынды сақтап қалды. Тайрон округінде де ұқсас нәтижелер болды: 70 595 ұлтшыл 11 орынды сақтап қалды, ал 56 981 одақтас 16 орынды иеленді.

Gerrymandering (in Claonroinnt) in local elections was introduced in 1923 by the Leech Commission. This was a one man commission: Sir John Leech, K. C. was appointed by Dawson Bates, Northern Ireland's Minister of Home Affairs, to redraw Northern Ireland's local government electoral boundaries. Leech was also chairman of the Advisory Committee who recommended the release or continued detention of the persons that the Northern Irish government was interning without trial at that time. Leech's changes (gerrymandered electoral boundaries, abolishing proportional representation), together with a resultant boycott by the Irish Nationalist community, resulted in Unionists gaining control of Londonderry County Borough Council, Fermanagh and Tyrone County Councils, and retaking eight rural district councils. These county councils, and most of the district councils, remained under Unionist control despite the majority of their population being Catholic until the UK government imposed Direct Rule in 1972. Leech's new electoral boundaries for the 1924 Londonderry County Borough Council election reduced the number of wards from four to three, only one of which had a Nationalist majority. This resulted in election of a Unionist council in every election, until the County Borough Council's replacement in 1969 by the unelected Londonderry Development Commission, in a city where Nationalists had a large majority and had won previous elections. Some critics and supporters spoke at the time of "A Protestant Parliament for a Protestant People". This passed also into local government, where supporters of the elected majorities were given jobs and appointments.</blockquote>

Initially Leech drew the boundaries, but from the 1920s to the 1940s the province wide government redrew them to reinforce the gerrymander. Cahir Healy, the long time MP for Counties Fermanagh and Tyrone highlighted the extent of gerrymandering in County Borough Councils elections of the 1930s: Fermanagh reported 30,196 Nationalists and 24,272 Unionists yet Nationalists retained only seven seats while Unionists retained 12. Similar results occurred in County Tyrone: 70,595 Nationalists retained 11 seats while 56,981 Unionists held 16 seats.

Біріккен Корольдік Шекараны қайта қарау

Біріккен Корольдіктегі сайлау округінің сайлаушылар саны айтарлықтай өзгеріп отыруы мүмкін. 2017 жылғы мәлімет бойынша, ең кішкентай округтер (Шотландияның На h Эйлеанан ан Иар (21,769 сайлаушы) және Оркней мен Шетланд (34,552 сайлаушы)) ең ірі округтердегі (Англияның Солтүстік-Батыс Кембриджшир (93,223 сайлаушы) және Уайт аралы (110,697 сайлаушы)) сайлаушылардың бестен бір бөлігінен де аз. Бұл айырмашылықтың себептері:

Шотландия мен Уэльс Вестминстер Парламентінде Англия мен Солтүстік Ирландияға қарағанда әдейі түрде кішкентай сайлау квоталарына (округке шаққандағы орташа сайлаушылар саны) ие. Бұл теңсіздік 1958 жылғы «Парламенттік орындарды қайта бөлу» заңымен басталды. Бұл заң бүкіл Ұлыбритания үшін бұрынғы ортақ сайлау квотасын жойып, оның орнына тиісті Шекаралық комиссиялардың жұмысы үшін төрт жеке ұлттық квотаны енгізді: Англия – 69,534; Солтүстік Ирландия – 67,145; Уэльс – 58,383; және Шотландия – 54,741. Қазіргі ережелер географиялық тұрғыдан «табиғи» округтерге, мысалы, аралдарға артықшылық береді, бұл Уэльс пен Шотландияға пропорционалды түрде үлкен өкілдік беруді жалғастырады. Ақтардың көшіп кетуі және деиндустриализация салдарынан қалалық аудандарда сайлаушылар саны азаюда. Вестминстер округтерінің алтыншы кезеңтік қарауында Коалициялық үкімет Ұлыбритания Парламенті үшін парламенттік округтердің шекараларын қайта қарауды және түзетуді жоспарлады. Төрт британдық Шекаралық комиссия бұл жұмысты 650 орынды 600-ге дейін азайту және округтердің мөлшерін біркелкі ету мақсатымен жүргізуге тиіс болды, яғни әр округте кемінде 70,583 және көптегенде 80,473 сайлаушы болуы керек еді. Бұл процестің мақсаты тарихи қате үлестіруді түзету және 2015 жылға дейін аяқтау еді. Алдын ала есептерге сәйкес, ең аз орын жоғалтатын аймақтар дәстүрлі түрде консервативтерге дауыс беруге бейім, ал халық саны аз және деиндустриалданған басқа аймақтар, мысалы, Уэльс, өз орындарының үлкен бөлігін жоғалтуға бейім, олардағы лейбористер мен либерал-демократтардың сайлаушылары көп, бұл қазіргі қате үлестіруді ішінара түзетуге мүмкіндік береді. 2013 жылдың қаңтар айында Лордтар палатасында келесі жалпы сайлаудан кейін қарауды тоқтату туралы оппозициялық (лейбористік) ұсыныс енгізілді және Ұлыбританияның Парламентінде дауыс беру өтті. Либерал-демократтардың қолдауымен бұл ұсыныс қабылданды, бұл сайлау алдындағы уәдеден бас тартуға әкелді. 2016 жылдан бастап жаңа қарау жүргізілуде және жаңа шекаралардың жобасы жарияланды.

Scotland and Wales being favored in the Westminster Parliament with deliberately smaller electoral quotas (average electors per constituency) than those in England and Northern Ireland. This inequality was initiated by the House of Commons (Redistribution of Seats) Act 1958, which eliminated the previous common electoral quota for the whole United Kingdom and replaced it with four separate national quotas for the respective Boundaries commissions to work to: England 69,534; Northern Ireland 67,145; Wales 58,383; and Scotland 54,741. Current rules historically favoring geographically "natural" constituencies such as islands, which continue to give Wales and Scotland proportionally greater representation. Population migrations, due to white flight and deindustrialization tending to decrease the number of electors in inner city districts. Under the Sixth Periodic Review of Westminster constituencies, the Coalition government planned to review and redraw the parliamentary constituency boundaries for the House of Commons of the United Kingdom. The review and redistricting was to be carried out by the four UK boundary commissions to produce a reduction from 650 to 600 seats, and more uniform sizes, such that a constituency was to have no fewer than 70,583 and no more than 80,473 electors. The process was intended to address historic malapportionment and be complete by 2015. Preliminary reports suggesting the areas set to lose the fewest seats historically tended to vote Conservative, while other less populous and deindustrialized regions, such as Wales, which would lose a larger proportion of its seats, tending to have more Labour and Liberal Democrat voters, partially correcting the existing malapportionment. In January 2013, an opposition (Labour) motion to suspend the review until after the next general election was tabled in the House of Lords and a vote called in the United Kingdom House of Commons. The motion was passed with the help of the Liberal Democrats, going back on an election pledge. as of 2016, a new review is in progress and a draft of the new boundaries has been published.

Америка Құрама Штаттары

Жоғарыда айтылғандай, «герримандер» термині сайланған өкілдік үкіметі бар алғашқы елдердің бірі болған АҚШ-та пайда болды. Жаңа штаттардың шекараларын өзгерту тәжірибесі Америка Азамат соғысынан кейін де, 19 ғасырдың соңына дейін жалғасты. Республикалық партия Конгресті бақылауында ұстап, өз партиясына жақын аумақтардағы штаттардың қабылдануын қамтамасыз етті – Дакота территориясын бір емес, екі штат ретінде қабылдау осының айқын мысалы. Сайлау коллегиясындағы өкілдік ережелеріне сәйкес, әрбір жаңа штат халқына қарамастан, кем дегенде үш сайлау дауысын алды. АҚШ-тағы барлық округтерді қайта бөлу саяси партиялардың билік үшін күресі салдарынан даулы болды. АҚШ Конституциясымен талап етілген он жылдық халық санағының нәтижесінде штаттың мүшелерінің саны өзгерген кезде Өкілдер палатасының мүшелері үшін округтерді қайта сызу әдетте қажет болады. Көптеген штаттарда штат заң шығарушы органдары бір уақытта штаттық заң шығару округтерінің шекараларын қайта белгілейді. Штат заң шығарушылары мемлекеттік үкіметтер мен конгресс делегацияларындағы азшылық өкілдігін азайту және арттыру үшін нәсілдік принцип бойынша герримандерді пайдаланды. Огайода республикалық шенеуніктер арасындағы әңгіме тіркелді, ол аудандарды қайта бөлу олардың саяси кандидаттарына көмектесу үшін жасалып жатқанын көрсетті. Бұған қоса, талқылауларда сайлаушылардың нәсілі аудандарды қайта бөлудегі фактор ретінде қарастырылды, себебі афроамерикандықтар демократиялық партия кандидаттарын қолдауға бейім. Республикалықтар Джим Раусеннің, Өкілдер палатасына республикалық кандидаттың округінен шамамен 13 000 афроамерикандық сайлаушыны алып тастады, бұл бұрын демократтар үшін бәсекелестікке толы болған округте жағдайды өзгертуге жасалған әрекет болды. Азаматтық құқық қозғалысы және 1965 жылғы Дауыс беру құқығы туралы заңның қабылдануымен барлық азаматтар үшін сайлау құқығын қорғау және сақтау федералдық деңгейде жүзеге асырылды. Нәсілдік немесе этникалық азшылық топтың саяси ықпалын азайту мақсатында герримандер жасауға тыйым салынды. 1965 жылғы Дауыс беру құқығы туралы заң қабылданғаннан кейін кейбір штаттар азшылықтардың дауыс беру күшін арттыру үшін «көпшілік азшылық» округтерін құрды. Бұл тәжірибе, сондай-ақ «позитивтік герримандер» деп аталады, тарихи кемсітушілікті жоюға және этникалық азшылықтардың үкіметте орын алуын және өкілдік етуін қамтамасыз етуге бағытталған. Кейбір штаттарда екі партиялық герримандер қалыпты жағдай. Екі партияның штат заң шығарушылары кейде конгресс округтерінің шекараларын екі партияның да өкілдерінің көпшілігін немесе барлығын қайта сайлауды қамтамасыз ететіндей етіп белгілеуге келіседі. Саяси ықпалға көбірек мүмкіндік берудің орнына, кейбір штаттар аудандарды қайта бөлу билігін саясаткерлерден алып, оны бейтарап аудандарды қайта бөлу комиссияларына берді. Вашингтон, Аризона және Калифорния штаттары 2010 жылғы халық санағынан кейін аудандарды қайта бөлу үшін тұрақты комитеттер құрды. Алайда, Калифорнияда бұл өзгерістерге қарамастан, герримандер жалғасты деп айтылды. Род-Айленд және Нью-Джерси штаттары арнайы комитеттер құрды, бірақ соңғы он жылдықтағы екі қайта бөлуді жаңа халық санағы деректеріне байланысты жасады. Флориданың 5 және 6-қосымшалары округтер құру ережелерін белгіледі, бірақ тәуелсіз комиссия құруды міндеттемеді. Мичиган сайлаушылары 2018 жылы 2020 жылғы АҚШ халық санағынан кейін жаңа конгресс карталарын жасау үшін тәуелсіз комиссия құру туралы ұсынысты мақұлдады, осылайша жауапкершілікті штат заң шығарушы органынан алып тастады. Сонымен қатар, Огайо сайлаушылары 2018 жылы жаңа карталарды жасау үшін комиссия құру үшін қолданыстағы қайта бөлу заңдарын өзгертті. Алайда, штат заң шығарушы органының конгресс карталарын салу мүмкіндігі сақталды, бұл герримандер қаупін тудырады. 2018 жылғы аралық сайлау циклында комиссияларды іске қосқан басқа штаттардың қатарында Колорадо бар. 2004 жылғы ұлттық сайлауды бақылауға және есеп беруге шақырылған Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының Демократиялық институттар және адам құқықтары жөніндегі кеңсесінің халықаралық сайлау бақылаушылары АҚШ Конгресінің округтерді қайта бөлу процесін сынап, Конгресс сайлауының шынайы бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету үшін процедураларды қарауды ұсынды. 2019 жылдың маусым айында АҚШ Жоғарғы Соты Ламон мен Бенисек және Рухо мен Коммон Коз ісі бойынша 5–4 дауыспен федералды соттардың партиялық герримандерге қатысты шағымдарды қарауға құқығы жоқ екенін шешті.

The United States, among the first countries with an elected representative government, was the source of the term gerrymander as stated above. The practice of gerrymandering the borders of new states continued past the American Civil War and into the late 19th century. The Republican Party used its control of Congress to secure the admission of more states in territories friendly to their party—the admission of Dakota Territory as two states instead of one being a notable example. By the rules for representation in the Electoral College, each new state carried at least three electoral votes regardless of its population. All redistricting in the United States has been contentious because it has been controlled by political parties vying for power. As a consequence of the decennial census required by the United States Constitution, districts for members of the House of Representatives typically need to be redrawn whenever the number of members in a state changes. In many states, state legislatures redraw boundaries for state legislative districts at the same time. State legislatures have used gerrymandering along racial lines both to decrease and increase minority representation in state governments and congressional delegations. In Ohio, a conversation between Republican officials was recorded that demonstrated that redistricting was being done to aid their political candidates. Furthermore, the discussions assessed the race of voters as a factor in redistricting, on the premise that African Americans tend to back Democratic Party candidates. Republicans removed approximately 13,000 African American voters from the district of Jim Raussen, a Republican candidate for the House of Representatives, in an apparent attempt to tip the scales in what was once a competitive district for Democratic candidates. With the Civil Rights Movement and passage of the Voting Rights Act of 1965, federal enforcement and protections of suffrage for all citizens were enacted. Gerrymandering for the purpose of reducing the political influence of a racial or ethnic minority group was prohibited. After the Voting Rights Act of 1965 was passed, some states created "majority minority" districts to enhance minority voting strength. This practice, also called "affirmative gerrymandering", was supposed to redress historic discrimination and ensure that ethnic minorities would gain some seats and representation in government. In some states, bipartisan gerrymandering is the norm. State legislators from both parties sometimes agree to draw congressional district boundaries in a way that ensures the re election of most or all incumbent representatives from both parties. Rather than allowing more political influence, some states have shifted redistricting authority from politicians and given it to non partisan redistricting commissions. The states of Washington, Arizona, and California have created standing committees for redistricting following the 2010 census. It has been argued however that in California's case, gerrymandering still continued despite this change. Rhode Island and New Jersey have developed ad hoc committees, but developed the past two decennial reapportionments tied to new census data. Florida's amendments 5 and 6, meanwhile, established rules for the creation of districts but did not mandate an independent commission. Michigan voters in 2018 approved a proposal to create an independent commission to draw new congressional maps following the 2020 United States Census, thereby removing the responsibility from the state legislature. Additionally, Ohio voters in 2018 modified their existing redistricting statutes to have a commission draw new maps. However, the ability of the state legislature to draw congressional maps remained, and this proposes the risk of gerrymandering. Other states that have implemented commissions in the 2018 midterm cycle include Colorado. International election observers from the Organization for Security and Co operation in Europe Office for Democratic Institutions and Human Rights, who were invited to observe and report on the 2004 national elections, expressed criticism of the U. S. congressional redistricting process and made a recommendation that the procedures be reviewed to ensure genuine competitiveness of Congressional election contests. In June 2019, the United States Supreme Court ruled 5–4 in Lamone v. Benisek and Rucho v. Common Cause that federal courts lacked jurisdiction to hear challenges over partisan gerrymandering.

Венесуэла

2010 жылғы 26 қыркүйектегі заң шығару сайлауларына дейін Венесуэланың Ұлттық жиналысы сайлау заңына түзету енгізу арқылы сайлау округтерін манипуляциялады. Келесі сайлауда Уго Чавестің саяси партиясы – Венесуэланың Біріккен Социалистік партиясы жалпы дауыстардың 48%-ын алды, ал оппозициялық партиялар (Демократиялық бірлік кеңесі және «Барша үшін Отан» партиялары) бірлесіп 52%-ын алды. Бірақ, сайлау алдында сайлау округтерінің қайта бөлуі салдарынан, Чавестің Венесуэланың Біріккен Социалистік партиясы Ұлттық жиналыстағы орындардың 60%-дан астамын (98 депутат) иеленді, ал екі оппозициялық партиядан барлығы 67 депутат сайланды.

Қатынасты терминдер

Сөз ойыны ретінде, қазылар алқасын іріктеуде нәсілге қатысты тәсілдерді қолдану "қазылар алқасын өзгерту" деп аталады.