Кіріспе

1961 жылы Колумбия округіне президенттік сайлаушылар құқығын берген түзету

Америка Құрама Штаттары Конституциясының жиырма үшінші түзетуі (XXIII түзету) Колумбия округіне президенттік сайлауға қатысу құқығын кеңейтеді. Бұл түзету округке, штат сияқты, сайлаушылар алқасында сайлаушылар құқығын береді, бірақ округтің сайлаушылары ең аз халқы бар штаттың сайлаушыларынан көп болмайды. Сайлаушылардың қалай тағайындалатынын Конгресс шешеді. Жиырма үшінші түзету 1960 жылдың 16 маусымында 86-шы Конгресс тарапынан ұсынылды және 1961 жылдың 29 наурызында қажетті штаттардың ратификациясынан өтті. Конституцияда әрбір штаттың Сенатта және Өкілдер палатасындағы орындарының жалпы санына тең президенттік сайлаушылары болады делінген. Колумбия округі штат емес болғандықтан, жиырма үшінші түзету қабылданғанға дейін сайлаушылар құқығына ие болған жоқ. Кейбір журналистер мен Конгресс мүшелері 1888 жылдан бастап округке сайлау дауыстарын беру үшін конституциялық түзетуді жақтады. Алайда, мұндай түзету 1950-ші жылдардағы азаматтық құқықтар қозғалысы күшейгенге дейін кең қолдау таппады. Бұл түзету партиялық шара ретінде қарастырылмады; түзетуді ратификациялауға президент Дуайт Д. Эйзенхауэр және 1960 жылғы президенттік сайлаудағы екі үлкен партияның кандидаттары қолдау көрсетті. Түзетуді ратификациялау округті штаттардан басқа сайлаушылар алқасында өкілдікке ие болған жалғыз құрылым етті. Колумбия округінің алғашқы президенттік сайлауға қатысқан жылы 1964 жыл болды. Осы сайлаудан бастап Колумбия округі сайлаушылар алқасында үнемі үш өкілге ие, бұл конституциялық талап бойынша оларға тиесілі ең төменгі сан. Конституциялық шектеулерге қарамастан, округтің халқы үштен артық сайлаушыға ие болуға қажетті деңгейге жеткен емес. Жиырма үшінші түзету қабылданғаннан бері округтің сайлау дауыстарының көп бөлігі Демократиялық партияның президенттік кандидаттарына берілді. Жиырма үшінші түзету округке Конгресте дауыс беру құқығын бермеді, сонымен қатар Конституцияға түзетулер енгізу процесіне қатысу құқығын да бермеді. Осы мақсатта 1978 жылы Конгресс конституциялық түзету ұсынды, бірақ оны қабылдау үшін жеткілікті штаттар ратификацияламады. Округ азаматтарының көптегені штат мәртебесін алуды немесе осы мәселелерді шешу үшін конституцияға қосымша түзетулер енгізуді жақтайды.

Өмірбаян

АҚШ Конституциясының Өкілдер палатасы мен Сенат құрамына қатысты ережелері штаттарға ғана орын береді, басқа ешқандай ұйымға емес. Сол сияқты, сайлаушылар (яғни, сайлаушылар алқасының мүшелері) аймақтарға немесе федералды округке емес, штаттарға бөлінеді. Федералды округқа жасалған негізгі сілтеме – Конституцияның I бабының 8-тармағында, ол Конгреске «көзделген штаттардың бергенімен және Конгресс қабылдағаннан кейін, АҚШ Үкіметінің орнына айналған он шаршы мильден аспайтын аталған округте кез келген жағдайда ерекше заң шығару құқығын» береді. Округ алғаш құрылғанда, онда 30 000-нан аз тұрғыны болғандықтан, Өкілдер палатасында орын алуға лайық емес, тым кішкентай және ауылдық болды. 1888 жылы Нью-Гэмпшир сенаторы Генри Блэр Конгреске Колумбия округіне президент сайлауында дауыс беру құқығын беру үшін Конституцияға түзету енгізу туралы заң жобасын ұсынды, бірақ ол қабылданбады. «Вашингтон ивнинг стар» газетінің жазушысы Теодор В. Нойес округтің дауыс беру құқығын қолдап бірнеше мақала жариялады. Нойес сондай-ақ Колумбия округінің ұлттық өкілдігі жөніндегі азаматтардың бірлескен комитетін құруға көмектесті, бұл комитет округтің дауыс беру құқығын кеңейту үшін түзетуді қабылдауға Конгреске үгіт жүргізді. Нойес 1946 жылы қайтыс болды, бірақ азаматтардың бірлескен комитеті жұмысын жалғастырды, ал округтік дауыс беру құқығы мәселесі азаматтық құқықтар қозғалысына ұқсас бола бастады.

Конгресспен қабылдау

Сенаттың бірлескен 39-қаулысы, ақырында жиырма үшінші түзетуге айналған, 1959 жылы Теннесси штатының демократ сенаторы Эстес Кефовер ұсынды. Оның ұсынысы Конгрестің шұғыл түрде жұмыс істеуін және заң шығару процесінің үздіксіздігін қамтамасыз етуді көздеді, губернаторларға "бос орындардың саны бекітілген мүшелердің жартысынан асып кеткен кез келген күні" Өкілдер палатасындағы бос орындарды толтыруға рұқсат беру арқылы. Губернатордың тағайындау өкілеттігі 60 күнмен шектелген, ал тағайындалған адам арнайы сайлауда ізбасар сайланғанға дейін қызмет ететін еді. Бұл заң жобасы Сенатта екі рет түзетілді. Нью-Йорк штатының республикашыл сенаторы Кеннет Китинг ұсынған түзету Колумбия округіне ұлттық сайлауларда сайлау дауыстарын және Өкілдер палатасына дауыс беру құқығы жоқ делегаттарды беруді көздеді. Ал Флорида штатының демократы Спессард Холланд ұсынған түзету федералдық сайлауларда дауыс беру үшін алдын ала талап ретінде сайлау салымын немесе мүліктік талаптарды жоюды ұсынды. Сенат 1960 жылдың 2 ақпанында 70-18 дауыспен бұл үш түзетумен SJR-39-ды қабылдап, оны Палатаға жіберді. Палатаның Әділет комитеті SJR-39-дың сайлау салымын жою және Палатаның төтенше жағдайларда тағайындау ережелерін алып тастағаннан кейін, Колумбия округінің президенттік сайлаушыларына толық арналған Палатаның бірлескен 757-қаулысын қарау үшін Палатаға жіберді. Бұл 1960 жылдың 14 маусымында дауыс беру арқылы түзетусіз қабылданды. Содан кейін, бірауыздан келісім бойынша HJR-757 мәтіні SJR-39-ға енгізілді, ал оның бастапқы мәтіні алынып тасталды. Сенат 1960 жылдың 16 маусымында дауыс беру арқылы түзетілген қаулыны қабылдады.

Қолданбалы заңнама

Түзету Конгреске Колумбия округінің сайлаушыларын қалай тағайындау керектігін анықтау құқығын берді. 1961 жылдың қазан айында Конгресс округтік кодекске түзету енгізу туралы заң қабылдады, онда округтің сайлаушылары халықтың басымен тағайындалуы керек екені, ал барлық сайлаушылар дауыс беруде жеңіске жеткен президенттік үміткерлерге берілуі керек екені айтылды. 1973 жылы Конгресс Колумбия округінің өзін-өзі басқару туралы заңын қабылдады, Колумбия округінің Кеңесіне округ бойынша белгілі бір заң шығару өкілеттіктерін берді (Конгресс вето құқығын сақтап). DC Кеңесі кейіннен DC-нің президенттік сайлаушыларын тағайындауға қатысты заңдар қабылдады, ең бастысы 2010 жылы Ұлттық халықтық дауыс беру бойынша штаралық келісімді қабылдады.

Саяси әсері

1961 жылы қабылдаған кезде саяси бейтарап және шамалы ғана либералды бағытталған болып есептелген округ, кейіннен Демократиялық партияға қарай күрт өзгерді. Дауыс беруға қойылған шектеулер алынғаннан кейін афроамерикандықтар 1940 және 1950 жылдарға қарағанда көптеп дауыс берді, соның нәтижесінде округтік сайлаушылар арасындағы олардың үлесі артты; 1970 жылғы халық санауы бойынша, федералды округтің 71% қара нәсілді адамдарды құрады, бұл үлкен секіріс болды. Бұл лауазымды тұлғалар округ үшін заңдар қабылдауға және әкімшілік саясатты жүзеге асыруға өкілеттік алды, бірақ Конгресс олар араласуды шешсе вето құқығын сақтап қалды. 1970 жылдың 22 қыркүйегінде президент Никсон Колумбия округінің делегаттары туралы заңға қол қойды, ол округтегі сайлаушыларға Өкілдер палатасында оларды өкілдік ететін дауыс беру құқығы жоқ бір делегатты сайлауға рұқсат берді. Орынды толтыру үшін сайлау 1970 жылдың 23 наурызында өтті. 1978 жылдың 22 тамызында Конгресс Колумбия округінің дауыс беру құқығына қатысты түзетуді штаттарға бекіту үшін жіберді. Бұл кең ауқымды ұсыныс Колумбия округіне АҚШ Конгресінде штат сияқты толық өкілдік беруді, жиырма үшінші түзетуді жоюды және округке сайлаушылар алқасында толық өкілдік пен Конституцияға өзгерістер енгізу процесіне қатысуды қамтамасыз ететін еді. Дегенмен, түзету Конституцияның бір бөлігіне айналмады, өйткені ол 1985 жылдың 22 тамызындағы бекіту мерзіміне дейін қажетті штаттар саны (38) тарапынан бекітілмеді.