Кіріспе

Рейнольдс Симске қарсы, 377 U. S. 533 (1964) – АҚШ Жоғарғы Сотының маңызды ісі, онда Сот штаттық заң шығарушы палаталардың сайлау округтерінің халқы шамамен тең болуы керек деп шешім қабылдады. Бейкер Каррға қарсы (1962) және Весберри Сандерске қарсы (1964) істерімен бірге, бұл іс АҚШ заңнамалық органдарына «бір адам – бір дауыс» принципін қолданған Уоррен Сотының бірнеше ісінің құрамына кірді. Осы іске дейін көптеген штаттық заң шығарушы палаталарда халық саны әртүрлі округтер болды; мысалы, Невада Сенатында ең кішкентай округте 568 адам, ал ең ірісінде шамамен 127 000 адам тұрды. Кейбір штаттар тұрақты түрде округтерді қайта бөлуден бас тартты, ал басқалары округ бойынша өкілдік құрылымын (АҚШ Конституциясы штаттар бойынша өкілдікке ұқсас) өздерінің конституцияларында бекітті. Рейнольдс пен Симс ісі Алабама штатының Бирмингем қаласындағы сайлаушылар Алабама заң шығарушы органының сайлау округтерін бөлуге наразылық білдіргеннен кейін туындады; Алабама Конституциясы халық санының айырмашылығына қарамастан, әр округтен бір сенатор болуын қарастырды. Бас судья Эрл Уоррен бес судьяның қолдауымен жазылған көпшілік пікірде, Конституцияның он төртінші түзетуінің тең қорғау ережесі штаттарды халық саны жағынан шамамен тең сайлау округтерін құруға міндеттейді деп шешті. Уоррен «Заң шығарушылар ағаштар мен жерлерді емес, адамдарды білдіреді. Заң шығарушылар фермалардың, қалалардың немесе экономикалық мүдделердің емес, сайлаушылардың таңдауымен сайланады» деді. Ал судья Джон Маршалл Харлан II өз қарсы пікірінде тең қорғау ережесі дауыс беру құқығына қолданылмайды деп мәлімдеді. Бұл шешім штаттық заң шығарушы органдарға зор әсер етті, көптеген штаттар өкілдік жүйесін өзгертуге мәжбүр болды.

Тарихи негіздер

Америка Құрама Штаттарының индустрияландыруы мен урбанизациясына дейін көптеген штаттарда штат сенаты ауылдық округтерді қалалар мен қалаларға қарсы тепе-теңдік ретінде қарастырылды. Одақтағы соңғы 48 штаттың тек жетісі ғана 1930 және 1940 жылғы халық санағынан кейін заң шығарушы органының бір палатасын екі рет қайта бөлістірді. Иллинойс штаты 1910 мен 1955 жылдар аралығында қайта бөліспеді, ал Алабама және Теннесси штаттары Рейнольдс ісі кезінде 1901 жылдан бері қайта бөліспеген. Коннектикут, Вермонт, Миссисипи және Делавэр штаттарында сайлау округтері штат конституцияларымен бекітілді, олар он сегізінші немесе он тоғызыншы ғасырдың соңында жазылған кезде ғасырдың бірінші жартысында болатын ауылдық халықтың азаю мүмкіндігін ескермеді. Рейнольдс (тағы үш судьямен бірге) Алабама штатындағы барлық судьялардың символдық өкілі ретінде тағайындалды. Моррис К. Удалл мәлімдеген Рейнольдс ісіне дейінгі ең шектен шыққан теңсіздіктердің бірі: Коннектикут штатының Бас ассамблеясының бір округінде 191 адам болды. Нью-Гэмпширдің Бас сотында үш тұрғыны бар Эллсворт қаласының төменгі палатада өкілі болды; бұл 3636 тұрғыны бар Бедфордқа берілген өкілдікпен бірдей болды. Юта штатының заң шығарушы органында ең кішкентай округте 165 адам, ең ірісінде 32 380 адам болды. Вермонт штатының Бас ассамблеясында ең кішкентай округте 36 адам, ең ірісінде 35 000 адам болды. Айдахо штатының Сенатында ең кішкентай округте 969 адам, ең ірісінде 93 400 адам болды. Невада штатының Сенатында он жеті мүше 127 000 адамға дейін немесе 568 адамға дейін өкілдік етті.

Шешім

Сегіз судья штаттық сенаттағы теңсіздікті жойған шешімін "бір адам, бір дауыс" принципіне негіздеді. Көпшілік шешімінде Бас судья Эрл Уоррен: "Заң шығарушылар ағаштар мен акрлар емес, адамдарды ұсынуы керек. Заң шығарушыларды шаруалар, қалалар немесе экономикалық мүдделер емес, сайлаушылар сайлайды" деді. Сонымен қатар, көпшілік штаттарға өздерінің үлестіру құрылымдарын Конституцияның өзіне негіздеуге рұқсат етілген деген пікірді жоққа шығарды, Конституция әр штаттан екі сенатор талап етеді, бірақ штаттар арасында халық санының айтарлықтай теңсіздігіне қарамастан. Судья Том Кларк қосымша пікір жазды. Судья Поттер Стюарт та қосымша пікір білдірді, онда ол сот алдындағы көптеген өкілдік схемаларының демократиялық емес және тең қорғау принципін бұзушы екенін, бірақ аудандарды бөлудегі жалпы ақылға қонымдылықтан басқа нұсқаулық беру соттың құзырына кірмейтінін мәлімдеді. Бұл пікірге қарсы шыққан судья Джон Маршалл Харлан II көпшіліктің Тең қорғау туралы баптың тілін, тарихын және бастапқы мақсатын елемегенін, ол дауыс беру құқығына қолданылмағанын жазды. Одан әрі, қарсы пікір білдірушілер сотты заңмен белгіленген түзету процесін күтудің орнына, өз шешімдері арқылы Конституцияны бірнеше рет өзгертіп отыр деп айыптады: "Соттың қазіргі әрекеті (штаттық заңнамалық үлестірулерді) Он төртінші түзетутің қарауына енгізу, бұл соттың түзету билігін жүзеге асырудан басқа емес". Сот бір ай бұрын, Уэсбери Сандерске қарсы (1964) ісінде "бір адам, бір дауыс" принципін АҚШ-тың барлық конгресс округтеріне қолданған, бірақ Сенатқа емес.

Салдары

Рейнольдс Симс ісі федералды үкіметке қатысты емес, штаттарға басқа өкілдік ережелерін қолданғандықтан, бүкіл елде заңнамалық дау-жанжалға себеп болды. Иллинойс штатының сенаторы Эверетт Дирксен Құрама Штаттар Сенатына ұқсас, жер аумағына негізделген заңнамалық округтерге рұқсат беретін конституциялық түзетуді қабылдау үшін күресті жетектеді. Ол ескертті: "Біздің ұлттық өміріміздің күштері қоғамдық мәселелерге тек сандардың салмағына пропорционалды түрде ғана әсер етеді. Егер олай болса, Чикаго аймағының 6 миллион азаматы Иллинойс заң шығарушы органында 100 басқа округте шашырап кеткен 4 миллион азаматтың мәселелерін ескермей, үстемдік құрар еді. Соттың жаңа шешімі бойынша Калифорния Лос-Анджелес пен Сан-Францискомен, ал Мичиган Детройтпен басқарылуы мүмкін. Көптеген штаттар мемлекеттік заң шығару органындағы өкілдік жүйесін өзгертуге мәжбүр болды. Мысалы, Оңтүстік Каролина тарихи түрде әр округтен бір штат сенаторын сайлап келді. Ол қайта бөлу жоспарын жасады және округтерге өз билігін беруді көздейтін түзетуді қабылдады. Шешімнен кейін штат сенаттарының қажетсіздігі туралы айыптаулар туындаса да, барлық әсер еткен штаттар өздерінің штат сенаттарын сақтап қалды, штат сенаторлары бір өкілдік округтен сайланды. Бұл 1936 жылы Небраскада (сондай-ақ Канада провинцияларында) болған жоғары палаталарды тарату немесе бірнеше ірі көпмандатты округтерден немесе бүкіл штатты қамтитын бір округтен пропорционалды өкілдік арқылы штат сенаторларын сайлау мүмкіндігімен қарама-қайшы болды.

Реакциялар

2015 жылы Time журналының 50-ден астам заң профессоры арасында жүргізілген сауалнамада Эрвин Чемеринский (UC Беркли заң мектебінің деканы) және Ричард Пилдес (NYU заң мектебі) Рейнольдс v. Симс ісін "1960 жылдан бергі ең үздік Жоғарғы сот шешімі" деп атады, Чемеринский бұл шешімнің американдық үкіметті "әлдеқайда демократиялық және халыққа жақын" еткенін айтты.