Кіріспе

Жел тегершігінің түрі

Жел тегершігі – көлбеу, көлденең тақтайшамен қапталған, сабанмен немесе шифермен жабылған, әдетте алты немесе сегіз қыры бар мұнарадан тұратын жел тегершігінің бір түрі. Оның үстінде желкендерді жел бағытына бұрып, айналатын шатыр немесе қақпақ болады. Бұл жел диірменінің атауы оның бұрынғы шаруалар киетін шапанға ұқсағандықтан пайда болған.

Құрылыс

Смик диірмендері мұнара диірмендерінен өзгеше, олар көбінесе алты- немесе сегізбұрышты емес, цилиндр пішіндес болып келеді және ағаштан емес, кірпіш немесе тас қалаудан тұрады. Көптеген смик диірмендері сегізбұрышты жоспармен салынған, ал өте сирек кездесетін смик диірмендері онбұрышты немесе он екібұрышты болып келеді, соңғысының мысалы Кембриджширдегі Уикенде орналасқан.

Тарату

Smock диірмендері Еуропада және әсіресе Англияда кең таралған, әсіресе Кент графтығында. Ұлыбританиядағы ең биік сақталған smock диірмені – Юнион Милл, ол Кранбрукта орналасқан. Олар 19 ғасырдың басында өркендеуге жетті, бірақ кейін бу күшінің пайда болуы жел диірмендерінің төмендеуіне себеп болды. АҚШ-та Лонг-Айлендтің шығыс жағалауында smock диірмендерінің ең көп шоғырланған жері бар. Оларға Биби жел диірмені, Хейграунд жел диірмені, Пантиго жел диірмені, Гардинер, Құлақ жел диірмені, Гардинер аралы, Уотермилл, Ұлттық байланыстар, Саутгемптон/Шиннекок (коттедж), Шелтер Айленд, Уэйнскотт жел диірмені, төрт көшірме, Литтл Ист Нек Х. Д., Саутгемптон мини-гольф ілгек диірмені, Корвиф Фармс және Амагансет реформалық қонақ үйі, сондай-ақ төрт коттедж, Джин Лэйн, А. В. Б. Wood House & Windmill (Montauk), Эдвин Де Роуз және Квейл Хилл фермалары (Deep Ln) жатады.

Ұлыбритания

Азаматтық инженер Джон Смитон жобалаған, Ньюкасл-апон-Тайн қаласындағы Шпитал Тонгс диірмені Ұлыбританиядағы алғашқы бес қанатты диірмен болды. Англиядағы ең көне сақталған диірмен (1650 жылға дейін) Букингемширдегі Лейси Гринде орналасқан. Алтыбұрышты диірмен Чилтерн қоғамы тарапынан қалпына келтірілді.

Ирландия

Дублиндегі Сент-Патрик мұнарасы бір кезде Еуропадағы ең ірі жеңіл диірмен болған деп саналады.

Массачусетс штаты

Массачусетс штатында екі жұмыс істейтін шұңқыр диірмені бар, біреуі Нантакет аралында, екіншісі Орлеанда. "Ескі диірмен" – АҚШ-тағы ең көне жұмыс істейтін диірмен, оны 1746 жылы Голландияда болған Нантакет теңізшісі Натан Уилбур салған. Бұл, Нантакет қаласына қарап тұрған Попсквачет ("желді төбе" – Вампаноаг тілінде) биіктігінде тұрған төрт шұңқыр диірменнің жалғыз сақталған нұсқасы. 19 ғасырдың соңына дейін қазіргі Жаңа Солтүстік зираты орналасқан жердегі "Round Top Mill" диірмені де олармен бірге жұмыс істеді. 1828 жылы диірменнің жағдайы нашар болғандықтан, оны Джеред Гарднерге "жаққыш үшін" жиырма долларға сатқан. Оны бөлшектеместен, Гарднер, кәсібі бойынша ағаш шебері, диірменді жұмыс жасайтын күйіне келтірді. 1866 жылы ол португалдық, Азор аралдарынан шыққан Джон Фрэнсис Сильвияға қайта сатылды, ол оны көмекшісі Питер Хоймен бірге 1892 жылға дейін, пайдаланудан тоқтағанша, көп жылдар бойы пайдаланды. 1897 жылы Кэролайн Френч диірменді аукционда 850 долларға сатып алып, Нантакет тарихи қауымдастығына (NHA) сыйға берді. NHA 1937 жылы диірменді қалпына келтірді және оны күтіп-ұстауды, жүгері ұнтағын дайындауды және жаз және күздің басында экскурсиялар өткізуді жалғастыруда. Екінші жұмыс істейтін шұңқыр диірмені Кейп-Кодтағы Орлеанда орналасқан. Ол шамамен 1793 жылы Кендрик төбесінде, кейін Орлеанс болып белгіленген жерде, Елиза Куктың диірмені ретінде салынды. 1839 жылы ол Янг төбесіне көшіріліп, бес иесінің бірінің құрметіне Джонатан Янгтың диірмені деп аталды. 1897 жылы бай теңізші капитан Хант оны өгіздер мен баржамен Хайаниспорттағы өз иелігіне жеткізді. Кейін Гов отбасы Ханттың иелігін сатып алды, ал 1983 жылы диірменді Орлеан тарихи қоғамына берді, ол оны Орлеан қаласына сыйға тартты. Диірмен бөлшектелді, қалпына келтіріліп, қазіргі орнында қайта құрастырылды. Жаз айларында бұл орынға келушілер қабылданады.

Нью-Йорк

Нью-Йорк штатындағы Лонг-Айлендтің шығыс бөлігі көптеген қазірге дейін сақталған шүберек диірмендерімен әйгілі. Бұл жел диірмендері 18-шы ғасырдың соңында пайда болған және негізінен астық ұнтақтауға қолданылған. Шапанға ұқсас ағаш жабындарымен ерекшеленетін бұл диірмендер ауыл шаруашылығының қажеттілігінен аймақтың мұрасын көрсететін маңызды тарихи символдарға айналды. Бүгінде олар көбінесе сақтау жұмыстарының орталық бөлігі болып табылады, бұл олардың бастапқы қызметтік мақсатынан асып түскен құндылығын көрсетеді.