Кіріспе

1996 жылғы Ридли Скотттың фильмі

«Ақ дауыл» – Ридли Скотттың режиссерлік жұмысы, 1996 жылғы американдық апаттан аман қалу фильмі. Бұл – жасөспірімдердің өмірге қадам басу тарихы, онда орта мектеп және колледж студенттерінен құралған топ бірнеше айға желкенді кемеде, бригантинда оқуға түсіп, жер шарының жартысын аралап саяхаттайды. Кенеттен олар қатыгез дауылға тап болады. Фильмде Джефф Бриджес, Кэролайн Гудолл, Джон Савидж және онға жуық студент теңізшілердің рөлін сомдаған актерлер ойнайды. Фильм Чарльз Гиг-младший мен Феликс Саттонның 1962 жылғы «Альбатростың соңғы саяхаты» кітабының негізінде түсірілген.

Сюжет

Фильм негізделген 1961 жылғы 2 мамырда ақ дауыл салдарынан батып кеткен «Альбатрос» бригінің тағдырына. Фильмде доктор Кристофер Б. Шелдон (Джефф Бриджес) басқаратын мектептік теңіз саяхаты туралы айтылады. Ол қатал мінезді және оларға тәртіпті үйретеді. Ол жақсы таныс Чак Гиг (Скот Вольф), қиын бала Фрэнк Бомонт (Джереми Систо), ұялшақ Гил Мартин (Райан Филипп) және тәртіпсіз Дин Престон (Эрик Майкл Коул)мен жақын қарым-қатынас орнатады. Алғашқы күндері Гил мачтадан құлап, тұншығып қалған Чакқа көмектеспей, биіктік қорқынышынан (акрофобиядан) зардап шегетіні анықталады. Оны Скиппер Шелдон құтқарады, ал Гилге арқанға көтерілуді бұйырады, бірақ ол орындай алмайды, сондықтан кемедегі жұмыстары шектеледі. Фрэнктың мақтанды мінезі оны жігіттердің көпшілігімен келіспеушілікке алып келеді. Бір түні Гил Чакқа үйіндегі қиын жағдайлары туралы айтады, оны Фрэнк тыңдап, өзінің де сондай сезімде екенін түсінеді. Құрлықта және кемеде көптеген оқиғалардан кейін, жігіттер Скиппердің сабақтарын қадірлеп, нағыз кемедестерге айналады және байланыстары нығаяды. Соңында бриг жағаға тоқтайды және жігіттер құрлыққа демалуға шығады. Фрэнктың бай әкесі мен анасы экипаж портта болғанда оған күтпеген сапармен келеді. Фрэнк бұл сапардың уақтысынан көңілі толады, өйткені оның үстем ата-анасы оны қонақтардан бөліп алып, стейкке шақырады. Әкесі мен ұлы ұрысып, одан әрі алыстайды. Фрэнк ішіп, кештің ішіне барады, бірақ оны Чак, Гил және Дин шығарып салады. Көптеген тойлардан кейін экипаж келесі күні қайта теңізге шығады. Бриг дельфиндер үйірімен кездескенде, әкесіне ашулы Фрэнк дельфиндердің бірін гарпунмен атып, ашуын төгеді. Скиппер Фрэнктен жануарды азаптан құтқаруды талап етеді, бірақ ол өзін ұстай алмайды, сондықтан Скиппер оны өлтіреді, содан кейін Фрэнкке бағдарламадан шығарылғанын айтып, келесі портта жағаға қалдырады. Кетіп бара жатқан күні Фрэнк кемеде болған оқиға үшін Скипперден кешірім сұрайды және Гилмен қоштасады, ол Фрэнк үшін қоңырау соғу үшін арқанға көтерілуге батыл табады, бұл «Бірге барсақ, барлығымыз да барамыз» дегенді білдіреді. Көп ұзамай, теңізде жүргенде бриг күтпеген ақ дауылға тап болады. Кеме толқындармен қиналады, ал жігіттер апатты жағдайдан құтылу үшін Скиппер үйреткендерін қолдануға тырысады. Олардың көпшілігі кемеден қашуға жетеді, бірақ Гил, Дин, Скиппердің әйелі және аспазшы Жирард Паскаль суға батып кетеді. Тірі қалғандар құтқарылып, құрлыққа жеткенде Скиппер сотқа тартылады, ал Фрэнктың қуатты ата-анасы оның лицензиясын алуға шақырады. Ақырында Скиппер апатқа ешкімді кінәлі деп танымай, жауапкершілікті өз мойнына алады, бірақ оның бұрынғы оқушылары оны қолдайды. Фрэнк өзінің зорлық көрсететін ата-анасына қарсы шығып, Скипперді қолдайды, ал барлық жігіттер оны құшақтайды. Фильмнің соңғы титрінде шын мәнінде алты адам (төрт оқушы) қаза болғаны айтылады және фильм олардың құрметіне арналған.

Өндіріс

Фильмнің бір бөлігі Мальтада көкжиегі бар аквариумды пайдаланып түсірілді, ал «Жел көзі» кемесінің толық көшірмесі Кариб теңізінде, Сент-Винсент және Гренадиндер сияқты аралдарда түсірілген көрінелерде «Альбатрос» кемесін бейнелеу үшін қолданылды. Әу баста Морис Жарр түпнұсқа музыканы жазуға жоспарланған еді, бірақ оның орнына Ханс Циммердің шәкірті Джефф Рона келді. Циммер Жаррдың орнына келуге дайын болған, бірақ уақыт жетіспеуіне байланысты бас тартты. Фильмнің соңындағы ән – Стингтің «Valparaiso» әні.

Қабылдау

Rotten Tomatoes сайтында фильмге қатысты мақұлдау көрсеткіші 37 рецензия негізінде 57% құрап отыр. Сайттың пікірі бойынша: "Кейде тым сезімталдыққа беріліп кетсе де, «Ақ дауыл» Джефф Бриджестің сенімді ойыны мен Ридли Скоттың жанды, қызықты режиссурасының арқасында өте жақсы фильм". «Ақ дауыл» фильмі, Ридли Скоттың бұрынғы «1492: Жұбайды жаулау» фильмі сияқты, кассада сәтсіздікке ұшырады. Роджер Эберт оған үш жұлдыз берді. Ол өз рецензиясында: "Мен фильмді оның оқиғаның таза физикалық қуаттылығы үшін ұнаттым" деді. «Ақ дауыл» фильмі жарық көргенге ондаған жылдар өткен соң, QAnon қастандық теориясына сенушілер фильмге ықылым қалып, оның алғашқы трейлеріндегі бірнеше фразаларға ("Біз қайда барсақ, бәріміз барамыз", "Анонимді" және "Дауыл алдындағы тыныштық") ерекше назар аударды, себебі бұл фразалар қастандық теориясының негізгі элементтері болып табылады.

Үй медиасы

Фильм алғаш рет 1997 жылдың мамыр айында Walt Disney Video компаниясы арқылы VHS форматында жарық көрді, ал 1999 жылы олар Солтүстік Америкадағы DVD шығарылымын да жүзеге асырды. Ұлыбритания мен Еуропа елдерінде BMG компаниясы фильмді DVD форматында шығарды. Фильм Еуропа, Австралия және Жаңа Зеландия үшін B аймағында, ал АҚШ-та Kino Lorber арқылы A аймағында Blu-ray форматында жарық көрді. Ұлыбританияда фильмнің ресми нұсқасы ешқашан қолжетімді болған емес.