Кіріспе

1944 жылғы американдық аман қалу фильмі, Альфред Хичкок режиссерлік еткен.

"Құтқару қайығы" – Джон Стейнбектің әңгімесі негізінде Альфред Хичкок түсірген 1944 жылғы американдық аман қалу фильмі. Басты рөлдерде Таллула Банкхед пен Уильям Бендикс, сондай-ақ Уолтер Слезак, Мэри Андерсон, Джон Ходиак, Генри Халл, Хизер Ангел, Хьюм Кронин және Канада Ли ойнайды. Фильмнің барлық оқиғасы нацистік қайықпен торпедаланып батып кеткен жолаушылар кемесінен құтқарылған қайықта өтеді. Хичкоктың "шешімді ортадағы" фильмдерінің біріншісі, ал қалғандары – "Жекпе-жек" (1948), "Телефон қоңыраулары M" және "Артқы терезе" (екеуі де 1954). Бұл Хичкоктың 20th Century Fox үшін түсірген жалғыз фильмі. Фильм үш номинацияда "Оскарға" ие болды: "Үздік режиссер", "Үздік түпнұсқа әңгіме" және "Үздік түсірушілік операторлық жұмысы" (Ақ-қара). Банкхед Нью-Йорк киносыншыларының "Үздік әйел актер" сыйлығын жеңіп алды. Өз уақытында неміс қайығының капитанына деген ықыласпен қарау деп түсіндірілгені үшін көп дау тудырғанмен, қазір "Құтқару қайығы" жақсы бағаланады және бірнеше заманауи сыншылар оны Хичкок туындыларының бағаланбаған фильмдерінің бірі деп санайды.

Сюжет

Сегіз британдық және американдық азамат, әскери қызметкер және АҚШ сауда теңізшілері кемесі мен неміс суасты қайығы ұрыс кезінде батып кеткеннен кейін құтқару қайығында қалады. Вилли, суасты қайығының неміс аман қалғаны, кемеге тартылады. Қызу пікір алмасу барысында моторлық бөлімнің экипаж мүшесі Ковач немісті суға тастауды талап етеді. Бірақ, басқалары қарсылық білдіреді, радист Стенли, бай өнеркәсіпші Риттенхаус және жазушы Конни Портер оған қалуға рұқсат беруге көндіреді. Портер шайқасты суретке түсіргеніне қуанышты, бірақ оның фотоаппараты көптеген заттарының біріншісі болып кемеден құлайды. Миссис Хигли, жас британдық әйел, оның нәрестесі судан шығарылғанда қайтыс болады, ол өзін-өзі зардап етуіне жол бермеу үшін байлануы керек. Ол Портердің күміс түлкісінен жасалған пальтосын киіп қайықтан секіріп түседі, ал қалған жолаушылар ұйықтап жатыр. Виллинің тек экипаж мүшесі емес, суасты қайығының капитаны екені белгілі болады. Олар азық-түліктерінің мөлшерін ұйымдастырып, Бермудаға бағытталған бағытты белгілеп, тірі қалуға тырысады. Жолаушылар да осы қиын жағдайда бірлесіп жұмыс істейді, мысалы, жараланған Гас Смиттың аяғын ампутациялауға тура келеді. Ковач басқаруды қолға алып, азық-түлік пен суды үлестіреді, бірақ жасырын компасты қолданған Вилли, ағылшын тілінде сөйлейтінін айтады, дауыл кезінде одан басқаруды тартып алады. Теңіз суын ішіп, көріністер көретін Гас Смит Виллидің жасырын құтыдан су ішкенін көреді. Гас Стенлиге айтуға тырысады, бірақ Стенли оған сенбейді. Басқалары ұйықтағанда Вилли оны бортынан лақтырып жібереді. Гастың көмекке шақыруы Стенлиді және басқаларын оятады, бірақ кеш болады. Тұрғындар Виллидің су құйылған бөтелкесі бар екенін түсінгенде, Джо оны Виллидің көйлегінен тартып алады, бірақ ол сынды. Виллидің айтуынша, суасты қайығындағылардың барлығында тамақ таблеткалары мен энергия капсулалары болған. Тірі қалу үшін жоспар керек. Ашуланып, Джодан басқалары Виллиге шабуыл жасайды, оны ұрып, қайықтан өлімге лақтырады. Кейін Риттенхаус Виллидің алғыссыздығын ешқашан түсінбейтінін айтады. "Ондай адамдармен не істеуге болады?" Ешкім жауап бермейді. Стенли Алиске үйленуге ұсыныс жасайды, ол да қиын жағдайда болса да, келіседі. Конни балық аулау үшін білезігін ұсынады. Балық ілгектің ұшына ілінеді, бірақ Джо кемені көреді, ескіргенге асығысқанда, бау-өтпек суға түсіп, білезік жоғалады. Бұл Вилли оларды бағыттап әкелген неміс жабдықтау кемесі. Бірақ оларды түсіруге үлкермей, АҚШ соғыс кемесінің атысынан жабдықтау кемесі де, кеме де батып кетеді, екі кеме арасында қысқаша шайқас болып, кішкентай қайық дерлік қирап кетеді. Шайқас аяқталғаннан кейін Ковач одақтас кемесі 20 минуттан кейін жетеді деп есептейді. Конни өзінің сыртқы түріне алаңдайды. Джо әйелінің алаңдамаса екенін үміттенеді. Риттенхаус Джоның отбасының суретіне таңғалады және оны әлі де "Пуллман вагонындағы Джордж" деп атайды. Олар құтқарылғаннан кейінгі жоспарлары туралы қысқаша әңгімелейді. Қорқып, жараланған жас неміс теңізшісі құтқару қайығына тартылады. Риттенхаус енді оны өлтіруді қалайды, ал Ковак қоса алғанда, басқалары оны тоқтатуға мәжбүр болады. Неміс теңізшісі тапаншасын шығарады, бірақ Джо оны қарусыздандырады. Теңізші неміс тілінде: "Сен мені өлтірмейсің бе?" - деп сұрайды. Ковак ойланады: "Сен мені өлтірмейсің бе? Ондай адамдармен не істеуге болады?" Стенли: "Білмеймін, мен Миссис Хигли мен оның баласын және Гасты ойлап едім". "Бәлкім, олар оған жауап берер" дейді Конни. Фильм олар құтқарылып, американдық қоғамға оралды деген тұжырыммен аяқталады.

Камео

Режиссер Альфред Хичкок өзінің көптеген фильмдерінде камео рөлдерін ойнады. Ол бірде Франсуа Трюффоға – «Хичкок/Трюффо» (Симон және Шустер, 1967) кітабында – осы камеоны жасау қиын болғанын айтты, себебі фильмде көшеде жүрген адамдар жоқ еді. Бастапқыда ол құтқару салдың басынан өтіп бара жатқан дене ретінде түсуді жоспарлаған, кейін «Френзи» фильміндегі камео үшін де осылай ойлаған, бірақ Хичкок өзінің салмақ жоғалтудағы сәттілігінен шабыт алып, қайықтағы газетте жарияланған «Reduco» атты ойдан шығарылған салмақ жоғалту дәрісінің жарнамасында «дейін» және «кейін» суреттеріне түсуге бел буды. Хичкок Редуко туралы сұраған көптеген хаттар алғанын мәлімдеді. Хичкок осы өнімді «Арқан» фильмінде де пайдаланды, онда оның профилі мен «Reduco» жазбасы қызыл неоновы белгіде көрсетілді. «Құтқару сал» фильміндегі камео 25 минутта пайда болады.

Бейімделулер

1950 жылы 16 қарашада NBC радиосы «Screen Directors Playhouse» бағдарламасында фильмнің бір сағаттық радиолық бейімдемесін эфирге шығарды. Хичкок режиссерлік етті, ал Банкхед фильмдегі рөлін қайта ойнады. Актерлік құрамда Джефф Чандлер және Шелдон Леонард та болды.