Донаванның рифы: 1963 жылғы фильм

Кіріспе

1963 жылы Джон Фордтың түсірген фильмі

«Донованның рифі» – Джон Уэйн мен Ли Марвиннің басты рөлдерде ойнаған 1963 жылғы американдық оқиғалы комедиялық фильмі. Оны Джон Форд режиссерлік етті, түсірілімі Гавайи аралындағы Кауаиде жүргізілді, бірақ оқиғасы француз Полинезиясында өтеді. Элизабет Аллен, Джек Уорден, Сезар Ромеро, Дик Форан және Дороти Ламур сияқты актерлер де фильмде ойнаған. Бұл фильм Джон Форд пен Джон Уэйннің соңғы бірлескен жұмысы болды.

Сюжет

Шамамен екі онжылдықтан кейін Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталған соң, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің (USN) ветераны Томас Гилхули жүк кемесінде жұмыс істейді. Ол өзінің баратын жері – Халеакалоха (Француз Полинезиясы) тоқтамайтынын білген соң, кемеден секіріп, жағаға жүзіп келеді. Майкл Донован, тағы бір АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ветераны және Гилхулидің бұрынғы кемедес серігі, Уильям "Док" Дедхамның жақын досы, сондай-ақ USN ветераны және архипелагтағы жалғыз дәрігер. Дедхам Донованнан екі апталық аралдарды аралап, медициналық көмек көрсету үшін үш баласына қарауды сұрайды. Гилхули Донованмен бірге туған күнді тойлайды, және олардың 21 жылдық дәстүрі бар – әр туған күні сайын жұдырықпен соғысу, бұл жергілікті тұрғындардың қуанышын тудырады. Осы жолы екі ветеран Донованға тиесілі "Донованның рифін" – Донованның тавернасын қиратып жібереді. Бостонда "әдепті" және "іскер" жас келіншей, Амелия Дедхэм, Дедхэм кеме компаниясының директорлар кеңесінің төрағасы болады. Оның әкесі, Док Дедхэм (оның ешқашан кездеспеген), отбасылық компания акцияларының көп бөлігін мұраға алған. Амелия Халеакалохаға Док мұрагерлік келісімшартты бұзғанын дәлелдеу үшін саяхаттайды, бұл оған акцияларды бақылауда ұстауға мүмкіндік береді. Док кеткен кезде, мисс Дедхэмнің жақын арада келетіні туралы хабар келіп түседі. Мисс Дедхэмнің Бостондық әдеттері оның әкесінің аралас полинезиялық (Хапа) балаларына шок тудырады деп қорқып, Донован, Гилхули және Маркиз де Лаге жоспар құрады. Донован Док қайтып келгенше және жағдайды шеше алмайынша Доктын үш баласының (Лейлани, Сара және Люк) әкесі болып көрінеді. Ең үлкені Лейлани бұл жоспарға көнбестен келіседі. Амелия соғыс кезінде оның әкесі, Донован және Гилхулидің эсминец кемесі батып кеткеннен кейін жапондықтар басып алған аралда қамалып қалғанын біледі. Жергілікті тұрғындардың көмегімен олар жапондықтарға қарсы партизандық соғыс жүргізеді. Оның әкесі ауруханадан басқа үлкен үй салады, онда патшалық киім киген әдемі полинезиялық әйелдің суреті ілінген. Бұл әйел – Доктын қайтыс болған әйелі, оның балаларының анасы, бірақ Амелияға бұл туралы айтылмайды. Ол әйелдің Манулани екенін біледі, ол бала туғанда қайтыс болды. Аралдардағы өмір күткендей емес. Амелия мен Донован бір-бірінің көзқарастарына наразы болып, ұрысады. Амелия Донован күткендей тар көзқарасты емес. Донован білімді және зиялы екенін дәлелдейді, ол жергілікті кеме компаниясының иесі. Донован оны қайыққа отырғанда, Амелия су шаңғысында шеберлігін көрсетіп, Донованды жағаға жүзу жарысында жеңеді. Амелия "Донованның" балаларына жылы қарайды және оларды білмей-ақ өз үйлеріне мерекеге шақырады. Донован мен Амелия бастапқы антагонизмін біртіндеп жеңеді. Осы арада Лаге Амелияға (немесе оның 18 миллион долларына) қызығушылық танытады және Донованға деген көзқарасын нашарлатады, оған Донован үш баласына қарамастан әрқашан жалғыз болғанын айтады. Доктор Дедхэм қайтып келгенде, Донован оған алдауды ашады. Әке мен қызы кездеседі, және Док Амелияға әйелі (Амелияның анасы) қайтыс болғанда соғыста болғанын түсіндіреді. Соғыс аяқталғаннан кейін Бостонда оған қажеті болмады, бірақ аралдарда өте қажет болды, сондықтан ол қалды. Ол акцияларын Амелияға береді. Ол Манулани және олардың балалары туралы айтқысы келіп тұрғанда, ауруханадан шұғыл жаңалық келеді. Манулани аралдардың соңғы мұрагерлік князінің немересі болды, және Амелия ақыры құпияны шешеді: Лейлани – Мануланидің қызы – аралдың ханшайымы ғана емес, сонымен қатар Амелияның жарты қарындасы, олар екеуі де қуана мойындайды. Амелия Донованның алдауын айыптайды, ол оның Бостондық қаталдығын тастағанға дейін алдау қажет болды деген түсіндірмесінен ренжіп қалады. Олар ұрысып, Бостонға кетуді жоспарлайды. Док Дедхэмнің өтінішімен Амелия Донованмен қоштасуға барады. Амелия мен Донованның қоштасуы дауға айналып, содан кейін некеге тұру жоспарларына айналады. Олар алғашқы ұлдарына оның әкесінің құрметіне Уильям деп ат қоюды шешеді. Гилхули де өзінің ұзақ жылдар бойы сүйген Лафлер ханымға үйленеді. Донован бұрынғы кемедес серігіне үйлену тойына сыйлық ретінде тавернаны сыйлайды. Донован өзінің мүлкін үлкен үйге көшіріп, жаңадан кеңейтілген отбасының мүшесі болады.

Nearly two decades after World War II, Thomas Gilhooley, an expatriate United States Navy (USN) veteran, works on a freighter. Upon realizing that it will not stop at his destination, Haleakaloha, French Polynesia, he jumps ship to swim ashore. Michael Donovan, another expatriate USN veteran and a former shipmate of Gilhooley's, remains a close friend of William "Doc" Dedham, also a USN veteran, and the only medical doctor in the archipelago. Dedham asks Donovan to care for his three children while he is away on a two week circuit of the islands, providing medical care. Gilhooley shares Donovan's birthday, and the two have a 21 year tradition of a fistfight every birthday, to the delight of the local observers. On this occasion, the two vets trash "Donovan's Reef," the saloon Donovan owns. In Boston, Miss Amelia Dedham, a "proper" young lady "of means," becomes the chairman of the board of the Dedham Shipping Company. Her father, Doc Dedham (whom she has never met), has inherited the majority of stock in the family company. Amelia travels to Haleakaloha to find proof that Doc has violated an outdated (but still in effect) morality clause in the will, preventing him from inheriting the stock and enabling her to retain control. While Doc is away, word is received that Miss Dedham will soon arrive. Fearing that Miss Dedham’s Boston sensibilities will be shocked by her father’s half polynesian (Hapa) children, Donovan, Gilhooley and the Marquis de Lage concoct a scheme. Donovan will pretend to be the father of Doc's three children (Leilani, Sarah, and Luke), until Doc returns and can deal with the situation. Lelani, the eldest, reluctantly accepts the plan. Amelia learns that during the war her father, Donovan, and Gilhooley were marooned on the Japanese occupied island after their destroyer was sunk. With the help of the locals, they conducted guerrilla war against the Japanese. Besides a hospital, her father built a large house, where a portrait of a beautiful Polynesian woman in royal attire is displayed prominently. The woman is Doc's late wife, the mother of his children, though Amelia is not told this. She learns that the woman was Manulani, who died in childbirth. Life in the islands is not as expected. Amelia and Donovan initially clash over each being offended by the other’s preconceptions. Amelia is not as prim and narrow minded as Donovan expects. Donovan, who proves to be educated and intelligent, owns a substantial local shipping operation. When Donovan takes her boating, Amelia demonstrates skill in water skiing and beats Donovan in a swimming race to shore. Amelia takes warmly to “Donovan’s” children, unwittingly inviting them to a cozy Christmas at their own home. Donovan and Amelia gradually overcome their initial animosity. Meanwhile, Lage tries to court Amelia (or rather, her $18,000,000) and encourages her prejudice toward Donovan, telling her that Donovan has always been a bachelor despite “his” three children. When Dr. Dedham returns, Donovan reveals the deception to him. Father and daughter meet, and Doc explains to Amelia that he was serving in the war when his wife (Amelia's mother) died. When the war ended, he was unneeded in Boston, but was desperately needed in the islands, so he stayed. He signs over his stock to Amelia. Just as he is about to explain about Manulani and their children, a hospital emergency interrupts. Manulani was the granddaughter of the last hereditary prince of the islands, and Amelia finally solves the mystery: Leilani — Manulani's daughter — is not only the island's princess, but Amelia's half sister, as they both joyfully acknowledge. When Amelia confronts Donovan about his deception, she is insulted by his explanation that the deception was needed until she shook off her Boston rigidity. They quarrel and she plans to leave for Boston. At the Doc’s urging, Amelia goes to see Donovan to take leave. Amelia and Donovan’s farewells devolve into an argument and then morph into marriage plans. They decide to name their first son William, after her father. Gilhooley also finally marries his longtime girlfriend, Miss Lafleur. Donovan gives the bar to his old shipmate as a wedding present. Donovan moves his possessions into the big house as one of the newly extended family.

Өндіріс

Фильм Джеймс Миченер дайындаған Paramount үшін түпнұсқа материалға негізделген (бірақ Миченер соңғы фильмде автор ретінде көрсетілмеген). 1962 жылдың ақпан айында Paramount Джон Уэйн мен Джон Фордтың Джеймс Эдвард Грант жазған сценарий бойынша «Оңтүстік теңіз әңгімесі» деген фильм түсіретінін хабарлады. Мартин Ракин Paramount компаниясымен келісімге келуге көмектесті. Форд оны «пародиялық фильм – қызық, ең жақсы фильм емес. Біз ешқандай жүлдеге үміттенбейміз» деді. «Донованның рифі» француз губернаторы бар, ойдан шығарылған Халеакалоха аралында өтеді, бірақ фильмде көрсетілген жалғыз полинезия тілі – гавай тілі. «Халеакалоха» дегені «Күлкі мен махаббат үйі» (hale = үй, aka = күлкі, aloha = махаббат) деп аударылады, ал Амелия Бостоннан желкенді кемемен келеді. Шындығында, француз Полинезиясында қолданылатын оңтүстік полинезия диалектісінде сөздер «Т» әрпімен жазылады, ал гавай тілінде «К» әрпімен. Фильмге түсіру 1962 жылдың шілдесінде Гавайидің Кауаи аралында басталды, бірақ Фордтың денсаулығы нашарлағандықтан, Уэйн фильмнің көп бөлігін өзі басқарды. Француз аралының губернаторының үйі – кокос пальмаларымен және шөпті газонмен қоршалған ақ жағажайдағы үй – Аллертон иелігіндегі үй және Гавай королевасы Эмманың Поипу жағажайына жақын орналасқан бұрынғы жазғы резиденциясы, қазір Ұлттық тропикалық ботаникалық бақтың бөлігі (Уайлуа өзеніндегі қайықтар мен каноэлердің көріністері жоқ, олар Аллертон иелігінде түсірілген көріністермен біріктірілді). Содан кейін топ Paramount студиясында сахналарды аяқтау үшін Голливудқа оралды. «Pearly Shells» әні фильмнің ашылу тақырыбы ретінде және кейінірек сахналарда қолданылды.

Кіріс табысы

"Донованның рифі" орташа қаржылық сәттілікке қол жеткізді. 2,686,000 долларлық бюджетпен түсірілген, ол 1963 жылғы ең табысты фильмдердің 24-і болды.

Сыни қабылдау

А. Х. Вейлер "Нью-Йорк Таймс" газетінде фильмді "көңілді, қызық көңіл көтеруге толы, шынайы жұқпалы стильде жасалған таза қиял" деп жазды. Variety журналы оны "күшсіз күш салу" деп сипаттады, бірақ түсірілім жұмысын жоғары бағалады. Қазіргі уақытта Rotten Tomatoes сайтында фильмнің рейтингі 55% және "Rotten" деп белгіленген.