Кіріспе

Дублиннің шеткі аймағы, Ирландия

Сантры – Дублиннің солтүстік жағында орналасқан, Кулок, Гласневин, Килмор және Баллимунмен шектесетін шеткі аймақ. Ол Дублин қалалық кеңесі мен Фингал округі кеңесінің құзыреті шегінде орналасқан. Соңғы 100 жылда аймақтың мінезі өзгерді: ірі меншікке негізделген ауданнан және кейін шағын ауылдан қазіргі заманғы, біркелкі орналасқан, көп мақсатты шеткі аймаққа айналды. Ескі ауылдың көп бөлігі жойылды, ал бір кезде егінге толы далалар мен түрлі жабайы орман болған жерлерде енді тұрғын үйлер, жеңіл атлетика стадионы, сауда орталығы, өнеркәсіптік аймақтар және жақын жердегі Дублин әуежайына апаратын қарбалас жолдар салынған. Тринити колледжі кітапханасы Сантриде үш миллион кітаптан тұратын қоймаға ие. Сантри – Кулоктың ежелгі барониясындағы азаматтық приходтың атауы.

Тарих

Сантри – ирланд тіліндегі Seantrabh (Шан трав) жер атының ағылшынша нұсқасы, ол «ескі тайпа» дегенді білдіреді. Бұл атау 828 жылға дейін жазылған деректерде кездеседі. Леканның Ұлы кітабында осы аймақта тұрған Almanii тайпасы туралы айтылады. Викингтердің басып кіру кезінде норвегиялық шаруалар Солтүстік Дублин аймағына қоныстанды, ол өте құнарлы жер болып шықты. Бұл скандинавтар ауыл шаруашылығы және қолөнер шеберлігімен танымал болды. Олармен бірге жаңа ойын-сауықтар мен қаладан алыс аудандарда бүгінге дейін сақталған ерекше скандинавиялық тіркестер келді. Осыдан кейін Толка өзенінің солтүстігіндегі аймақ, Сантриден солтүстікке қарай Swords, Lusk және одан әрі жатқан жерлер «Fingal» деп аталды, бұл «сары шашты шетелдік» деп аударылады. 1990 жылдары жергілікті басқаруды қайта ұйымдастыру кезінде Fingal және Fingal округі кеңесі құрылғанға дейін бұл атау әндерде, өлеңдерде, халық естелігінде және кейбір тарихи жазбаларда ғана қолданылды. 12 ғасырда Сантри аймағы Фингал басшысы Mac Gilla Mocholmogтың билігінде болды, ол осы жерде өз бекінісін құрды. 1170 жылы Meath лорды Hugh de Lacy Сантриді өзінің ең сенімді лейтенанты Adam de Feypoға сыйлады. 1581 жылы Сантри жерлері мен титулы William Nugentке берілді, бірақ ол діни көзқарастарына байланысты королдің ықыласын жоғалтқаннан кейін олардан айырылды. 1620 жылы Сантри жерлері Nugentтің католик ақсүйек ұрпақтары Barnewallдардан тартып алынды. Corkтан шыққан Protestant Barry отбасы мүлікті басқарып, жалдаушыларға жауапкершілік алып, Сантри лордтары атанды және үш-төрт буын бойы осы титулды сақтап қалды. Король Charles II James Barryді, сол кезде ғана рыцарь болған, Santry бароны етіп тағайындады (қызметтері үшін). Сантри 1641 жылғы Ирландия көтерілісінің алғашқы айларында зорлық-зомбылық ошағы болды. Sir Charles Coote басқарыған парламенттік әскерлер тобы жергілікті шаруалардың тобын қателікпен өлтірді, олар сол жердегі егістікте ұйықтап жатқан. Coote олардың Дублинге шабуыл жасауға дайындалып жатқан көтерілісшілер екенін ойлады. 1798 жылғы Ирландия көтерілісінде Fingal аймағының барлық United Irishmenдері Дублин қаласына қарай оңтүстікке бет алды, бірақ Сантри ауылынан келген жергілікті жасақ (үкіметтік милиция) оларды кездестіріп, қырғынға ұшыратты. Бұл шайқаста қан төгілгендіктен, Сантри Деменнің солтүстік қақпасындағы (қазіргі Little Venice мейрамханасының жанындағы) аймақ бірнеше жыл бойы «Қанды ойыстар» деп аталды. Кейіннен қазіргі мейрамхана орнында Корольдік Ирландия полициясының станциясы орналасқан. Соңғы онжылдықтарда Сантридің айналасында қала маңындағы тұрғын үйлер салынды, соның ішінде Сантри Демендегі кейбір даулы жобалар да бар. Сондай-ақ, қонақ үйлер де пайда болды.

Сантри Демесне (Сантри соты)

Сантри Корт (сонымен қатар Сантри Парк немесе Сантри Вудс деп те аталады) – Сантриде орналасқан, Фингал округі әкімшілігінің қарауындағы және ұлттық жеңіл атлетика стадионы Мортон стадионының іргесінде жатқан меншік. Онда қоршалған бақ, көл, ескерткіштер бар, сонымен қатар Сантри өзені ағып өтеді. Стадион 2009 жылы Еуропа кроссынан өткен чемпионатты қабылдады. Жаңа Сантри меншігіндегі қоғамдық саябақтың орнында, бұрын 18 ғасырда салынған сарайлы үй мен бақтар болған. Бұл үй бір кезде Солтүстік Дублин округіндегі ең үлкен үй болып есептелген, және иесі Барри отбасымен кездесу үшін адамдар алыс-жақын жерлерден келіп тұратын. Паркте үйдің іздері әлі де сақталған, оның ішінде үйдің негізі, алдыңғы сатылары, ағаштардың аллеясы және қоршалған бақ бар. Сантри өзенінің кішкентай иілісі (қазіргі парктің шекарасын құрайды) грузин әйелдері мен мырзаларының қайықпен серуендеуі үшін тоғанға айналдырылды. 1912 жылы Италия королі Виктор Эммануэль Барри/Домвилл отбасына 16 түрлі шетелдік ағаш сыйлады. Үйдің күйреуі 20 ғасырдың басында басталды, себебі меншік экономикалық тұрғыдан тиімді емес екені анықталды, бірақ Домвилл отбасы 1921 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін Ирландиядан кеткеннен кейін толыққанды құлдырады. Ол мемлекеттік меншікке өтті, оны жөндеуге және психиатриялық аурухана ретінде пайдалану жоспарланды. Алайда, Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда бұл жоспар тоқтатылды. Дублин әуежайының қауіпсіздігін арттыру қажеттілігінен ол армия қоймасы ретінде, ал бақтың бір бөлігі – оқ ату полигоны ретінде пайдаланылды. Кейін не болғаны туралы көптеген әңгімелер бар, бірақ Ирландия армиясының сарбаздары өрт шығарған, нәтижесінде 1947 жылы үй қатты зақымданды және жақын арада бұзылды деген болжам бар. 1972 жылы меншіктің бір бөлігі Дублин Тринити колледжіне сатылды, және спорт алаңдарымен, сондай-ақ кітапхана жүйесі үшін кітап сақтау орталығымен жабдылды. 2010 жылдан бастап қоршалған бақ қоғамдық бақ ретінде жұмыс істеу үшін қоғамдық ұйымға жалға берілді. 4 акрлық жер учаскесі үш бөлікке бөлінген: сәндік бөлім, мұра және бақша. Бақта 90 ерікті адам түрлі өсімдіктер, көкөністер мен жемістер өсіреді, 2013 жылдан бері ара шаруашылығы да бар. Сантридегі ағаштардың түрлеріне емен, күл, шырша және роуан сияқты жергілікті ағаштар, сондай-ақ экзотикалық испан қашаны, калифорниялық секвойя, итальян жаңғағы, Ливан кедрі, жылқы қашаны, тәтті қашан, шырша, мәңгі жасыл емен және қытай қарағайы кіреді.

Сантрилер отбасы

Үй 1703 жылы Сантридің 3-ші лорды Барри салған. Генри Барри, Сантридің 4-ші бароны 1740-50 жылдары үйге баспалдақтар мен қанаттар қостырған. Ол "Адамзаттың от клубының" мүшесі болған және 1739 жылы Палмерстаундағы мәйрамханада портерді өлтіргені үшін сотталған. Оған өлім жазасы берілді, бірақ ол кешіріліп, титулынан айырылды. 1751 жылы Сантри лорды Барри қайтыс болғаннан кейін, мүлік оның туысы Сэр Комптон Домвиллге, 2-ші баронетке мұра болып өтті. Домвилл отбасы мүлікті 1935 жылы Сэр Комптон Мид Домвилл, 4-ші баронет қайтыс болғанға дейін сақтап келді, содан кейін мүлік оның жүрегі туысқан Сэр Хьюго Поеге өтті, ол Домвилл тегін қабылдады.

Швейцариядағы коттедждер

Сантримен есте сақталып жүрген швейцариялық коттедждердің көпшілігі қазір жойылды. Коттедждер 1840 жылы Лейди Домвилл салдырған. Швейцарияға сапардан оралған соң, ол шаруалар мен ұсақ қызметкерлер үшін 11 швейцариялық үлгідегі коттедждер салуға шешім қабылдады. Айыныштысы, 11 коттедждің 10-ы тозуына байланысты бұзылыпты. Сантридегі соңғы коттедж әлі де тұр, бірақ ол бастапқы пішінінде емес, 1984 жылы кеңсе ғимаратына айналдырылып, қазір дәріханаға ие. Мортон стадионы енді үйдің арт жағындағы бақтардың орнында орналасқан. Швейцариялық коттедждердің қазіргі заманғы жалғыз естелігі – жергілікті пабтың аты, «The Swiss Cottage». 2019 жылы «The Swiss Cottage» пабы бұзылып, оның орнында жаңа тұрғын үй кешенінің құрылысы басталды.

Сантри-Баллимун жарғылық мектебі (Сантри ложасы)

Бастапқыда 1700 жыл шамасында Сантри өзенінде, Сантри Демеснеснен солтүстік-батысқа қарай, ескі Баллимун жолында орналасқан, Чартерлік мектеп 1744 жылы Ирландиядағы ағылшын протестант мектептерін дамытуды мақсат еткен Incorporated Society қоғамымен құрылды. Оны Дублин қалалық әкімшілігі қолдады, ал жер Люк Гардинерден алынған, ал үйді архиепископ Хью Болтер берген. Мектеп 1840 жылы жабылып, ғимарат Сантри Лодж деп аталды.

Тұрғын үй

Қазіргі Сантридің көп бөлігі жеке және әлеуметтік тұрғын үйлердің қоспасынан тұратын тұрғын үй кешендерінен құралған, көбінесе олар жекеменшік үйлерден тұрады. Аймақтың тарихын көрсететін көптеген атаулары "Шан" сөзімен басталады, мысалы, Шанлис, Шануэн, Шанглас, Шэнболи, Шэнварна және Шэнган (соңғысы Баллимунның кеңейіп, қайта құрылу кезінде оның аумағына енген). Маджента, Лоркан сияқты тұрғын үй кешендері де бар, сондай-ақ Аульден Грандж, Вудлон, Оак, Ларкхилл, Найтсвуд және Нортвудтың пәтер үйлері сияқты жаңа жобалар да бар.

Дублин корпорациясының тұрғын үй бағдарламасы

1930 жылға қарай Дублин жаңадан тәуелсіз мемлекеттің астанасы ретінде шамамен он жылдай өмір сүрген еді. Азаматтардың тұрғын үй кеңесі 1930 жылдары мәселенің ауқымын көрсеткен екі есеп жариялады. Дублин корпорациясы да, шаруашылық қиындықтарындағы үйлер қалағандай жылдам тазартылмай жатқанын білген. 1938 жылы қала басшысы доктор Эрнон бес жылдық жоспарды жариялады, оның нәтижесінде шамамен 7,5 миллион фунт стерлингке қосымша 12 000 тұрғын үй салынуға тиіс болды. Бұл азаматтардың тұрғын үй кеңесі ұсынған соманың шамамен жартысы болды, бірақ бұл амбициялы мақсат деп есептелді. Корпорация 17 000 отбасыны көшіру қажет деген қорытындыға келді. Бес жылдық жоспардың негізінде қолда бар ресурстармен 12 000 тұрғын үйді салу мүмкін екендігі болжалды, ал қала басшысының пікірінше, азаматтардың тұрғын үй кеңесі көрсеткендей, жыл сайын 5 000 тұрғын үйді салуға міндеттену іс жүзінде мүмкін емес еді.

Ларкхилл тұрғын үй бағдарламасы

Ларкхилл жобасы – қазіргі уақытта жүргізіліп жатқан Элленфилд жобасына қосымша болды. Екеуі де жақын маңда Associated Properties компаниясының болашақ Wadelai құрылысына орналасқан. Ларкхиллде барлығы 537 үй салу жоспарланған. 1939 жылы аяқталған Ларкхиллдегі тұрғын үйлердің жалпы саны күтілгеннен сәл көп болды. Ларкхилл құрылысы салыстырмалы түрде шағын болды, және ол басты тас жолға тікелей қол жетімділігі бар дербес құрылыс еді, бірақ жергілікті қозғалысты бақылау арқылы транзиттік көлік азайтылды. Салынған үйлер әртүрлі ұзындықтағы шағын үйлердің қатарларынан тұрды. Ларкхилл құрылысы да осыған ұқсас тәжірибе болды. Ларкхилл жолының ішінде сопақ және тамшы тәрізді құрылыс орналасқан. Ларкхилл жобасының ең биік нүктесінде, Глендун жолы бойында кең жартылай дөңгелек саябақ салынды. Бұл сондай-ақ Ларкхилл мен Элленфилд маңында жүргізілген құрылысқа қосымша болды. 1994 жылы ашылған Блаженная Маргарет Болл шіркеуі (Дублин шейіттерінің бірінің құрметіне аталған). Ирландия шіркеуінің қауымына Сантри ауылындағы Сантри, Гласневин (Сент-Моби) және Финглас (Сент-Канис) приходтарының біріккен тобының бөлігі болып табылатын Сент-Папан шіркеуі қызмет көрсетеді. (Бұрынғы Сент-Папин немесе Сент-Папан католик шіркеуі Баллимундағы Сантри даңғылының жанында орналасқан, ол 1846 жылы ашаршылық кезінде салынған. Жұмысшыларға азық-түлікпен жалақы төленді, ал жерді Сантри Вудстың Домвилл отбасы берген; қазір ол зейнеткерлер үйі. Бұл 1797 жылы Сантри даңғылында салынған бұрынғы Сент-Папан католик шіркеуінің орнын басты). Сент-Папан шіркеуінің қасында ескі зират және приход залы бар. Блессид Маргарет (Уайтхолл шіркеуі үшін қосымша шіркеу) дамып келе жатқанда, Сент-Папан приход залы католик қауымы апта сайынғы мисса үшін пайдаланылды. Бір кезде Баллимундағы Сент-Папан католик шіркеуі Ирландияның Сент-Папан шіркеуімен орындықтарды бөлісіп, қызметтер арасында орындықтарды ауыстырып отырды. Соңғы уақыттағы жаңалық – Schoolhouse Lane-дегі Дублин Христиандық Өмір шіркеуі, ол қытайлық христиан қауымына қызмет етеді. Тағы бір жаңа шіркеу – Coolock Lane-нен тыс орналасқан Христиандық Бірлестік шіркеуі.

Футбол

Сантриде көптеген спорт клубтарының базасы орналасқан, мысалы, 1959 жылы құрылған және Шеновен жолында, Элленфилд паркінде, Альберт колледж паркінде, Кульгринада және Ескі әуежай жолынан тыс жерде ойнайтын «Сент-Кевинс Бойз» футбол клубы, сондай-ақ 1987 жылы құрылған және Лоркан Гринде ойнайтын «Лоркан Селтик». «Спорттық Фингал» ФК Ирландия лигасының үш маусымында, 2008 жылдан 2011 жылға дейін Мортон стадионында өз алаңдық ойындарын өткізді, содан кейін таратылды.

Жеңіл атлетика

Клонлифф Харриерс Атлетика Клубы 1955 жылы олар салған Сантридегі Мортон стадионында орналасқан.

Басқа спорт түрлері

Тринити колледжі Сантри-авенюден тыс, бұрынғы Сантри-Деменсе жерінде спорт алаңдарына ие; мұнда регби, футбол, гэльдік футбол, хёрлинг және хоккейге арналған алаңдар бар. Сантри Таэквондо клубы Астро паркінде жиналады.

Грейхаунд жарыстары және спидвей

Грейхаунд жарыстары мен спидвей Сантри спорт стадионында (Мортон стадионымен шатастырмаңыз) өтті. Грейхаунд жарыстары 1945 жылдың тамызынан бастап 1951 жылға дейін, ал спидвей 1948 жылдан 1951 жылға дейін жұмыс істеді.

Қоғамдық топтар мен нысандар

Гринфилд Парк тұрғындары қауымдастығы Гринфилд Естейтінің тұрғындары үшін жұмыс істейді, оған Шанлис, Шанард, Шэновен, Олдтаун және Баллимун жолының және Коллинз даңғылының бір бөліктері кіреді. Шанлис даңғылында Тұрғындар қауымдастық клубы бар. Лоркан Естейті тұрғындары қауымдастығы Лоркан Гринде орналасқан. Сантри форумы, Кулок-лейннің жанындағы Сантри қауымдастық ресурстық орталығында орналасқан, Сантри және Уайтхолл аймағының тұрғындарын өкілдік етеді.

Өнеркәсіптік кешендер

Сантриде көптен бері түрлі бизнес пен өнеркәсіп орналасқан, Шануэн жолындағы Крайслер және Талбот зауытынан бастап (кейін Гарда станциясына айналған), жақын маңдағы Дублин әуежайымен байланысты IT компаниялары мен логистикалық қызметтер де осы жерде шоғырланған. Kellogg's компаниясы да осы аймақта орналасқан. Аймақтағы өнеркәсіптік аймақтар мен бизнес-парктерге Airways Industrial Estate, Furry Park Industrial Estate, Santry Hall Industrial Estate, Shanowen Road Business Park, St John's Court Office Park және Woodford Business Park кіреді.