Кіріспе
Жан Клод Лаузонның 1992 жылғы «Леоло» фильмі — режиссер Жан Клод Лаузонның 1992 жылы түсірген француз-канадтық өмірге келу, фантастикалық комедиялық драмасы. Фильмде Максим Коллин сомдаған Лео «Леоло» Лаузон есімді жас баланың Монреаль отбасында өсіп келе, қиялына беріліп, көршісі Бьянкаға (Гиудитта дель Веккьо) деген сезімдері оянатын оқиғасы баяндалады. Фильмде Жиннет Рено, Пьер Бурго, Андре Лашапель, Дени Аркан, Жюльен Гиомар және Жермен Хоудь де ойнайды. Гилберт Сикот ересек Леоло ретінде фильмдегі оқиғаны баяндайды. Лаузонның өзінің өмірінен алынған жартылай автобиографиялық туындысы Франциямен бірлесіп, продюсер Лайза Лафонтеннің қолдауымен жүзеге асты. Фильмді түсіру 1991 жылы Монреаль және Сицилияда өтті. Бұл Лаузонның соңғы фильмі болды, өйткені ол 1997 жылы келесі жобасы үстінде жұмыс істеп жатқанда ұшақ апатында қаза тапты. 1992 жылы Канн кинофестивалінде көрсетілген «Леоло» үш «Genie» сыйлығын жеңіп алды, оның ішінде Лаузон үшін «Ең үздік түпнұсқа сценарий» сыйлығы болды, бірақ «Жаланаш түскі ас» фильміне «Ең жақсы фильм» номинациясында жеңіліп қалды. Кейіннен фильмге қызығушылық жаңадан артып, 2015 жылы сыншылар мен кинорежиссерлер оны барлық уақыттағы ең үздік 10 канадтық фильмнің қатарына қосты. «Леоло» фильмі Rotten Tomatoes киносын шолу сайтының атын таңдауға да әсер етті, өйткені сайттың негізін қалаушыларының бірі Сень Дуонг осы фильмді көріп отырып, сайтқа осы атты қоюға шешім қабылдады.
Léolo is a 1992 French Canadian coming of age fantasy comedy drama film by director Jean Claude Lauzon. The film tells the story of a young boy named Léo "Léolo" Lauzon, played by Maxime Collin, who engages in an active fantasy life while growing up with his Montreal family, and begins to have sexual fantasies about his neighbour Bianca, played by Giuditta del Vecchio. The film also stars Ginette Reno, Pierre Bourgault, Andrée Lachapelle, Denys Arcand, Julien Guiomar, and Germain Houde. Gilbert Sicotte narrates the film as the adult Léolo. With a story developed by Lauzon as a semi autobiographical work, the project was supported by producer Lyse Lafontaine as a co production with France. Filming took place in Montreal and Sicily in 1991. It was Lauzon's final film, as he died in a plane crash in 1997 while working on his next project. Initially released in the 1992 Cannes Film Festival, Léolo won three Genie Awards, including Best Original Screenplay for Lauzon, losing Best Motion Picture to Naked Lunch. It later benefited from a resurgence of interest, leading to critics and filmmakers adding it to the Top 10 Canadian Films of All Time in 2015. The film also influenced the naming of the movie review aggregator website Rotten Tomatoes, when site co creator Senh Duong decided upon the site name while viewing the film.
Сюжет
Монреальдің Майл-Энде Лео Лаузон - өзінің үй-бүлесімен бірге пәтерде тұратын жас бала, ол сенімді емес баяндаушы болып қызмет етеді. Ол өзінің белсенді қиял өмірін және Квебека романшысы Режан Дюшармның "Авальдің құлдыраулары" кітабын өмірінің шынайы өмірінен қашу үшін қолданады. Ол әкесі есінен танып қалғандай, өзінің ұлы екенін мойындамайды. Леоның арманында анасы итальяндық ер адамның жыныс затымен зақымдалған қызанақ арбасына құлап, жүкті болып қалған. Лео француз канадасы емес, итальяндық екенін біледі және Леоло Лозон есімін қабылдайды. Ваннадағы тышқан, күріш және үнемі ішек-қарын қимылдарына құмар отбасымен бірге бір пәтерде өскен Леоло жазуын жалғастыра береді. Оның жазбаларын сөзді бағындырушы, Дон Кихоттың реинкарнациясы табады, ол қоқыс шелегінен хаттар мен суреттерді іздеп табады. Леоло көрші қыз Бианканы байқап, оның ақ жарық шығарып, шкафтан ән шырқағанын елестетеді. Леоло оны бассейн астында ұстап, өлтіруге тырысқан деп санайтын оның ата-бабасы оған қаржылай көмектеседі және жыныстық қатынас үшін оны қорлап, оның көкіректерін ашып, аяғын аузына салады. Леоло Бьянка туралы жыныстық қиялға түсіп, мастурбацияны байқайды. Бұл арада оның інісі Фернанды бір зұлым жігіт ұрып-соғып, арнайы білім беру курсынан түсіп, таңғажайып бұлшық еттерін қалыптастырады. Сөзді бағындырушы Леолоның ойларын үнемі бақылап отырады, бала Фернандың бұлшық еттері оларды қалай жеңімсіз ете алады деген үміттерін оқиды. Алайда онымен екінші рет кездескенде, Фернанды қорқыныш билеп, Леоло шошып қарап тұрғанда, оны тағы да ұрып-соғады. Ақыры, Леоло әкесінің отбасындағы барлық қиындықтарға кінәлі екеніне сеніп, әкесін ваннада жатқанда ілмекпен түсіріп, асып тастауға тырысады. Оның әжесі Леолоның мұны істеп жатқанын көріп, тұншығып қалады, ақыры босатылады, Леоло жараланды. Леоло ауруханаға барады, онда оған қылмысқа тырысу деп қарастырылуы мүмкін екенін айтады, бірақ оған айып тағылмайды. Басқа жігіттердің жыныстық қатынасқа түсуіне қатты ренжіген ол Регина есімді жезөкшеге жүгінеді. Кейіннен ол ауырып, отбасының көптеген мүшелері емделген мекемеге түседі.
Шығару
Фильм Канн кинофестиваліне қатысты және 1992 жылғы 17 мамырда көрсетілді, онда көрермендер тұрып шапалақтады. Канн кинофестивалінде Лаузон қазылар алқасының мүшесі Джейми Ли Кертиске онымен қарым-қатынас құруға ниеттенгенін айтқан, бұл туралы Лос-Анджелес Таймс газетінің жазушысы Кеннет Туран фильмнің "Алтын пальма" жүлдесін жеңу мүмкіндігіне нұқсан келтірді деп есептеді. Ол 1992 жылғы Торонто халықаралық кинофестивалінде де көрсетілді. Фильм Квебекте маусым айында көрсетілімге шықты.
1997 жылы солтүстік Квебек аймағындағы ұшақ апатында Лаузон қаза болғаннан кейін, CBC Television, Télé Québec және Showcase телеарналары тамыз айында "Түнгі зоопарк" және "Леоло" фильмдерін көрсетті, ал Серж Лосик қыркүйек айында Монреаль әлемдік кинофестивалінде "Леоло" фильмінің ашық аспан астында көрсетілетінін жариялады. 2014 жылы "Леоло" фильмі Канн кинофестивалінің "Канн классикасы" бағдарламасында 2K сандық қалпына келтіруге ие болды. Қалпына келтіру жұмысын Elephant жобасы және Cinémathèque québécoise жүргізді, бұл "Канн классикасы" бағдарламасында көрсетілген алғашқы канадалық фильм болды.
Кассалық жинақ
1992 жылғы 4 маусымда Монреальдегі Place des Arts орталығында көрсетілгеннен кейін фильм алғашқы аптасында 100 000 долларлық табыс тапты. Box Office Mojo мәліметтері бойынша, фильмтің ішкі жиынтығы 611 703 долларды құрады. Бұл дистрибьютор Alliance Films үшін ең табысты фильмдердің бірі болды. Германия мен Испанияда өте жақсы көрсетілсе, АҚШ-та сәттілікке жете алмады. Канадалық сыншы Брайан Д. Джонсон Maclean журналы үшін жазып, фильмді «Канада киносын шығармашылық амбиция мен жетістіктің жаңа деңгейіне көтереді» деп бағалады. Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыз беріп, «Леоло – ғажайып, жағымсыз, романтикалық, көңілді, күлкілі, трагедиялық фильм және ол жылдың ең жақсы туындыларының бірі. Мен бұрын мұндай фильм көрген емеспін» деп жазды. The New York Times газетінің журналисі Джанет Маслин «Леолоны» «батыл, өте ерекше» және бастапқыда «қияли» деп сипаттады. New York журналының Дэвид Денби бұл фильмді «көптен бері көрген ең нашар фильм» деп сынады. 2005 жылы Time журналы «Леолоны» Time журналының «барлық уақыттағы 100 фильмнің» қатарына қосты. Сол жылы Эберт оны өзінің «Ұлы фильмдер» тізіміне енгізіп, Лаузонның туындысындағы «терең қызығушылық пен тіпті махаббатты» жеткізуі туралы жазды. Эберт сондай-ақ «Фильмнің техникалық шеберлігі таң қалдырады» деді. 2014 жылы Туран «Қалдыруға болмайтын: өмір бойы түсірілген 54 фильмнің сүйіктісі» атты кітабында «Леолоны» енгізіп, оны «көп танылмаған» 54 фильмнің бірі ретінде атады. Келесі жылы Торонто халықаралық кинофестивалі оны 1984 жылдан бері он жылда бір рет жаңартылатын барлық уақыттағы 10 үздік канадалық фильмнің тізімінде бесінші орынға қойды, бұл «көрнекті» өзгеріс деп есептелді. Канн қалпына келтіруі фильмге деген қызығушылықты қайта жандандырып, нәтижесінде тізімге қосылуына себеп болды. 2001 жылы Playback журналы жүргізген сауалнамада бұл фильм соңғы 15 жылдың ең жақсы 12-ші канадалық фильмі деп танылды.
Canadian critic Brian D. Johnson, writing for Maclean's, said the film "elevates Canadian cinema to new heights of creative ambition and achievement". Roger Ebert gave the film four stars, writing "Léolo is an enchanting, disgusting, romantic, depressing, hilarious, tragic movie, and it is quite original one of the year's best. I have never seen one like it before". Janet Maslin of The New York Times called Léolo "daring, bracingly original" and initially "whimsical". David Denby of New York magazine panned the film as "the most maladroit film I've seen in ages". In 2005, Time magazine named Léolo one of Time's All TIME 100 Movies. That year, Ebert added it to his Great Movies list, writing on "the deep amusement and even love that Lauzon conveys in his material". Ebert also said "The technical brilliance of the film is astonishing". Also in 2014, Turan included Léolo in his book, Not to Be Missed: Fifty Four Favorites From a Lifetime of Film, citing it as an example of one of the films among the 54 with "a more limited following". The next year, the Toronto International Film Festival placed it fifth in the Top 10 Canadian Films of All Time, regarded as a "noteworthy" change in the overall Top 10, which had been compiled once per decade since 1984. The Cannes restoration likely led to the resurgence of interest in the film, resulting in the Top 10 addition. In 2001, an industry poll conducted by Playback named it the 12th best Canadian film of the preceding 15 years.