Аркадты контроллерлер: түрлері, қасиеттері және қолданылуы
Arcade controller
Аркада контроллері: Джойстик, батырмалар, трекболдар. Аркада автоматтары үшін беріктігімен ерекшеленетін құрылғылар. Нақты аркада бөліктері туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аркадалық контроллер – негізінен аркадалық шкафтарда пайдалануға арналған кіріс құрылғыларының жиынтығы. Типик басқару жиынтығы джойстик пен бірнеше түймеден тұрады. Кем таралған құрылғыларға трекболдар немесе рульдер жатады. Бұл құрылғылар көбінесе коммерциялық ортада, мысалы, видеоаркадаларда қолданылатынын ескере отырып жасалады, онда олар қарқынды немесе күшті пайдалануға ұшырауы мүмкін. "Нағыз" аркадалық бөлшектердің ерекшеленетін қасиеттерінің бірі – беріктігі, үй жағдайында жеке пайдалануға арналған көптеген төмен бағалы аркадалық имитациялармен салыстырғанда.
An arcade controller is a collective set of input devices designed primarily for use in an arcade cabinet. A typical control set consists of a joystick and a number of push buttons. Less common setups include devices such as trackballs or steering wheels. These devices are generally produced under the assumption that they will be used in commercial settings, such as in video arcades, where they may be heavily or roughly used. Durability is one of the distinguishing characteristics of "authentic" arcade parts when compared with numerous, low cost arcade imitations designed for private use in the home.
Жойстиктің дизайны
Джойстик – бұл қозғалыс диапазонына қарай қозғалысты тіркейтетін цифрлық енгізу құрылғысы. Көптеген қазіргі заманғы джойстиктер 8 бағытты конфигурацияға ие, бұл негізгі бағыттарда және диагональ бойынша қозғалуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, шындығында әр бағыттағы қозғалыстың біртіндеп өсу дәрежесі бар 49 бағытты цифрлық түрде іске асырылатын, кең таралған "аналогтық" таяқшалар да бар. Көптеген көне аркада ойындары 8 бағытты таяқшаның орнына 4 бағытты немесе тіпті 2 бағытты таяқшаны қолданады, бұл үйлесімділік проблемаларын тудыруы мүмкін, оларды тиісті шектегіш қақпаны қолдану арқылы азайтуға болады.
A typical joystick is a digital input device that registers movement according to the range of motion that it is designed to detect. Most modern joysticks have an 8 way configuration, allowing for movement in the cardinal directions and the diagonals. There also exist common "analog" sticks that in actuality are implemented as 49 way digital, with incremental degrees of movement in each direction. Many vintage arcade games use a 4 way or even 2 way stick rather than an 8 way stick, which can cause compatibility problems that may be mitigated by the use of an appropriate restrictor gate.
Джойстик түрлері
Аркада ең көп таралған үш джойстик түрі – шарлы түймеше, қанатты түймеше, 4 түймелі орналасу және клавиатурадағы WASD түрі. Кореяда қанатты түймеше ең көп таралған, ал Жапонияда шарлы түймеше стилі кеңінен қолданылады. Егер шарлы және қанатты түймешелер ыңғайсыз болса, 4 түймелі орналасу және WASD пернетақтасы әрқашан қолжетімді. Осы формат Hitbox аркадалық таяқшаларында ең көп кездеседі. Джойстик түрін таңдау – жеке талғам мен жайлылыққа байланысты, себебі әртүрлі түрдегі ұстағыштар, бұрыштар мен түймелер кең түрде қолжетімді.
The three most common arcade joystick types are the ball top, bat top, 4 button layout, and a keyboard WASD type. In Korea, the bat top is by far the most common with the ball top style being most common in Japan. If the ball and bat top is uncomfortable, The 4 button layout and keyboard WASD are always available. This kind of format is most common in Hitbox arcade sticks. The type of joystick is a matter of personal preference and comfort, as different types of grips, and angles, and button types are vastly available.
Қаттылық шектеуші қақпалар
Жойстиктің қозғалыс аясын шектегіш қақпаша шектейді. Нақты аркадада қақпашаны пайдаланудың ең көп таралған себебі – жаңа 8 бағыттық таяқшамен үйлесімсіз ескі құрылғыны жаңарту. Мұның классикалық мысалы – Pac-Man. Ойын бастапқыда 4 бағыттық таяқша үшін жасалған және жаңа сигнал келген кезде ғана жауап беруге бағдарламаланған. Егер пайдаланушы таяқшаны төменгі күйде ұстап тұрса, содан кейін кенеттен оңға жылжуға тырысса, көбінесе таяқша алдымен төменгі-оң жаққа бұрылады, бірақ ойын бұл жаңа сигнал деп танымайды, себебі төмен бағыты әлі де ұсталып тұр. Дегенмен, оң бағыт та енді ұсталып тұр деп есептеледі, және пайдаланушы оңға жылжу қозғалысын аяқтағанда, бұл да жаңа сигнал болып танылмайды, сондықтан Pac-Man әлі де төмен қарай жылжи береді. Мұндай жағдайларда, әдеттегі шешім – таяқшаның бұрыштарға енуіне кедеріс жасайтын шаршы (алмаз) немесе үш жапырақты қақпашаны қолдану. Үйдегі аркада контроллерлері үшін, модификациялау кезінде ең көп қолданылатын шектегіш қақпаша – сегізбұрышты қақпаша. Себебі, орта және жоғары деңгейдегі контроллерлер дәстүрлі шаршы қақпашасы бар жапон стиліндегі таяқшаларды қолданады, өйткені ол әр бағыт үшін теңдей қозғалыс ауданына ие. Алайда, өткір бұрыштары болғандықтан, егер ойыншы шаршы қақпашаны қолдануға дағдыланбаса, таяқша бұрыштарда тұрып қалуы мүмкін. Сегізбұрышты қақпаша инерцияны пайдаланып жиектерімен үздіксіз қозғалуға мүмкіндік береді, бұл американдық таяқшалардың дөңгелек қозғалысына ұқсас. Ұрыс ойындарында көптеген 360 градустық қимылдарды сегізбұрышты қақпашамен орындау оңайырақ, ал көп бағытты қимылдарды пайдаланатын кейіпкерлер шаршы қақпашасы бар таяқшадан көбірек пайда көреді.
A restrictor gate limits the joystick's range of motion. The most common reason to use a gate in an actual arcade setting is the retrofitting of an older machine that is not compatible with a new 8 way stick. A classic example of this is Pac Man. The game was originally designed for a 4 way stick, and is programmed to respond only when a new input occurs. If the user is holding the stick in the down position, then suddenly makes a motion to move to the right, what often happens is that the stick first moves into the down right diagonal, which the game does not recognize as new input since down is still being held. However, right is also now considered held, and when the user completes the motion to move right, it is also not a new input, and Pac Man will still be moving down. In cases such as the above, a typical solution is to use a square (diamond) or clover shaped restrictor, which prevents the stick from entering the diagonals. For home arcade controllers, the most common restrictor gate used in modding is the octagonal gate. This is because most mid grade and higher controllers use Japanese style sticks with a traditional square gate—which is chosen because it has an equal area of throw for each direction. However, because of the sharp corners, the stick can get stuck in the diagonals if the player is unaccustomed to using a square gate. The octagonal gate allows for continuous motion along the edges using inertia, more similar to the circular motion of American sticks. In a fighting game many 360 degree motion special moves are usually executed easier with an octagonal gate while charge characters and characters which utilize many directional based moves will benefit more from a stick with a square gate.
Өңірлік стиль
Дәстүрлі түрде "американдық стиль" (Happ өндірушісімен байланысты) және "жапондық стиль" (Sanwa және Seimitsu-ға тән) дизайн арасында айырмашылық болған. Американдық джойстиктер әдетте қатты пластиктен жасалады, биік, жуан саңылауы бейсбол таяғына ұқсас (таяқтың жоғарғы бөлігі). Осы типтегі таяқты ұстау үшін әдетте 4-5 саусақ қолданылады, бірақ барлығы таяқты бүйірден ұстауды қамтиды. Таяқтың пайдаланушыға беретін ықпалының арқасында кедергі жоғары болады. Американдық түймелердің ұзын басу жолы бар, ол түрту әрекетімен байланысты (бұл да кедергіні арттырады), бұл ойыншыға қосқыштың іске қосылғанын білдіреді. Түймелер әдетте ойыс және бір немесе екі саусақпен басуға арналған. Жапондық джойстиктерде қысқа, жұқа металл саңылаудың үстінде орналасқан үлкен шар тәрізді шар (шардың жоғарғы бөлігі) болады. Таяқтың жоғарғы бөлігінен айырмашылығы, шарды кез келген бағыттан – бүйірден, жоғарыдан немесе төменнен және саусақтардың әртүрлі орналасуымен, қалау бойынша ұстауға болады. Бұл таяққа жалпы аудиторияға қарай көбірек икемділік береді, бірақ шардың өзі ұстауға қолайсыз болуы мүмкін. Сонымен қатар, саңылаудың төмен орналасуының арқасында үлкен қолы бар пайдаланушыларға орнату ыңғайсыз және шектеулі сезілуі мүмкін. Бұл таяқтың қысқа саңылауы және жеңіл ұстағыштарының арқасында кедергі салыстырмалы түрде төмен. Жапондық түйме дизайны ойыншыдан басу үшін аз күш жұмсауды талап етеді, сондықтан олардың басу жолы қысқа және кедергісі өте аз. Олар түрту дыбысын шығармайды, өйткені түйме басылған-басылмағаны анық білінеді, бірақ бұл ойыншылар оларды тым сезімтал деп табады дегенді білдіреді, ал түймелерге саусақтарды қою көбірек сақтық қажет етеді. Соңғы жылдары, батыстағы аркадалардың төмендеуімен, кейбір танымал жапондық аркада ойындары үй консольдарына көшірілсе де, жергілікті деңгейде аударма жасау және өндіруге тиімді емес деп саналады. Бұл ойындар жаңа, көбінесе HD жалпақ экранды мониторлар сияқты эксклюзивті жабдықтарға негізделгендіктен, осы ойындардың толық жиынтығы Жапониядан импортталуы керек. Сондықтан американдық аркадаларда жапондық стильдегі басқару элементтері бар автоматтары көбейіп келеді.
Traditionally, there has been a divide between "American style" (associated with the manufacturer Happ) and "Japanese style" (common to Sanwa and Seimitsu) designs. American joysticks are generally made from hard plastic, with a tall, thick shaft shaped like a baseball bat (bat top). Common grips for this type of stick utilize 4 5 fingers for pull and push, but all involve grabbing the stick from the side. The stick has a high resistance due to the amount of leverage that it gives to the user. American buttons have a long stroke, which is associated with a clicking action (which also adds to resistance) to let the player know when the switch has been activated. The buttons are generally concave and designed to be pressed with one or two fingers. Japanese joysticks have a large spherical ball (ball top) positioned at the top of a short, thin metal shaft. In contrast to the bat top, a ball top grip can be reasonably approached from almost any direction—the side, above, or below, and with different placements of the fingers, according to preference. This gives the stick more flexibility towards a general audience, however the ball itself may be considered awkward to hold. Also, because of the shaft's low mounting height, users with large hands may find the setup to be uncomfortable and constricting. Because of the shorter shaft and lighter grips used with this type of stick, resistance is relatively low. Japanese button design is based on requiring less effort from the player to press, and as such they have short strokes and very little resistance. They do not click as there is usually no question as to whether the button has been pressed, however this also means that players may find them too sensitive, and resting fingers on buttons requires more care. In recent years, with the decline of arcades in the West, some popular Japanese arcade games are no longer considered profitable enough to be worth localizing and producing domestically even though they are eventually ported to home consoles. Because these games rely on newer, often proprietary hardware such as HD flat screen monitors, entire cabinets for these games must be imported from Japan. It is therefore becoming more common to see cabinets with Japanese style controls in American arcades.
Үйде
2000 жылдарға дейін көптеген үй консольдары аркадалық ойындарды дәл қайталауға жеткілікті қуатты емес деп қабылданды (мұндай ойындар "аркадалық кемелділік" деп аталады). Сондықтан, аркадалық сапаны үйге жеткізуге де аз күш жұмсалды. Әртүрлі консольдар мен ПК үшін көптеген аркадалық контроллерлердің имитациясы жасалса да, көбісі қолжетімділік үшін есептелді және қаншасы ғана нағыз аркадалық орнатудың сезімін немесе жауап беру жылдамдығын жеткізе алды. Дегенмен, 1990 жылдың басында SNK өз аркадалық Neo Geo MVS жүйесінің Neo Geo AES деп аталатын үй нұсқасын шығарды, онда AES (үй консолі) және MVS (аркадалық жүйе) жүйелерінде бірдей ойындар болды (үй консолінде қолжетімді емес монеталарды қабылдау мүмкіндіктерін қоспағанда). SNK тек бір типті аркадалық таяқ жасады және бұл консоль үшін геймпад болған жоқ. SNK-ның AES берік джойстигі сол кезде 2D консольдегі ең жақсы аркадалық таяқ деп есептелді. Exar компаниясы жақында "Neo Geo Stick 2" деп аталатын қосымша түймелермен қайта жаңартылған нұсқасын ұсынды (сондай-ақ "2+" және "3" нұсқалары), оны 2005 жылы Жапонияда PS және PS2 үшін, 2008 жылы Wii үшін, 2009 жылы PS3 үшін және 2010 жылы "Neo Geo Pad USB" шығарды. 2000 жылдары, әсіресе Жапониядан тыс жерлерде, көптеген ойыншылар күшейіп келе жатқан үй консольдарына көшкендіктен, аркадаларға бару азайды. 1994 жылы Neo Geo CD үй жүйелерінде аркадалық ойындарды жаңартылған нұсқада көшіруге мүмкіндік берген алғашқы CD консолі болды, саундтректер CD сапасында дыбыстады, ал қалған ойындар AES/MVS нұсқаларына ұқсас болды. Ол жаңа D-pad аркадалық таяқшасының гибридімен бірге келді және ескі AES аркадалық таяқшаларымен үйлесімді болды. Neo Geo CD тек 2D ойындарды ұсына алса, 1998 жылы Dreamcast аппараттық ұқсастығының арқасында 3D ойындар мен аркадалық ойындардың жақсы көшірмесін ұсынатын алғашқы консоль болды, оның Sega NAOMI аркадалық жүйесімен. Аркадалық тәжірибені үйге әкелуге қызығушылық онжылдық бойы өсті, ал жекпе-жек ойындарының әуесқойлары Sanwa Denshi, Happ және Seimitsu сияқты аркадалық өндірушілердің бөлшектерін пайдалана отырып, өз контроллерлерін жасады. Сонымен қатар, PC MAME сияқты бағдарламалық жасақтамамен аркада эмуляторы ретінде өте қабілетті болды, ал әуесқойлар толық тәжірибе алу үшін бүкіл жалған аркада шкафтарын жасады. X Arcade сияқты аркада стиліндегі контроллерлер мұндай орнатулар үшін шынайы басқаруды қамтамасыз етті. Онжылдықтың соңында Street Fighter IV ойынының танымалдылығы аркададағы жекпе-жек ойындарына қызығушылықты қайта жаңғыртуға және ойын үй консольдарына көшірілгенде аркадалық сапалы контроллерлерге сұранысты ынталандыруға себеп болды. SF IV үй нұсқасының лицензиялық келісімі бойынша Mad Catz Street Fighter IV FightStick Tournament Edition-ды шығарды, бұл Солтүстік Америкада сатылған алғашқы консоль таяқшасы, оған нағыз (Sanwa) аркадалық бөлшектер кірді. Олар сондай-ақ Mad Catz-тің жеке имитация бөлшектерімен арзан нұсқасын шығарды, бірақ корпусты кейінірек жаңартқысы келетіндер үшін бөлшектерді оңай ауыстыруға болатын етіп жасады. Бұл өз кезегінде мод жасау және бауларды жасауға көбірек жарнама жасады. Бұл контроллерлерге "файтстик" деген лақап ат берілді.
Prior to the 2000s, it was generally accepted that most home consoles were not powerful enough to accurately replicate arcade games (such games are known as being "arcade perfect"). As such, there was correspondingly little effort to bring arcade quality controls into the home. Though many imitation arcade controllers were produced for various consoles and the PC, most were designed for affordability and few were able to deliver the responsiveness or feel of a genuine arcade setup. Nevertheless, as early as 1990, SNK released the home version of its arcade Neo Geo MVS system, called the Neo Geo AES, which featured the exact (except for coin op configuration possibilities unavailable on home console) same games on the AES (home console) as on the MVS (arcade system). SNK only made one type of arcade stick and no gamepad for this console. SNK's AES sturdy joystick was considered by many as the best arcade stick ever to be found on a 2D console at the time. The company Exar recently offered a revised reissue with extra buttons called "Neo Geo Stick 2" (as well as "2+" and "3" versions) for the PS&PS2 in Japan in 2005, for Wii in 2008, PS3 in 2009 and the "Neo Geo Pad USB" in 2010. In the 2000s, especially outside Japan, arcade attendance decreased as more gamers migrated to increasingly powerful home consoles. In 1994, the Neo Geo CD was the first CD console to translate arcade games on home systems in an upgraded version, the soundtracks being rendered in CD quality, the games besides this were similar to AES/MVS versions. It was available with a new D pad arcade stick hybrid, and was compatible with the older AES arcade sticks as well. Although the Neo Geo CD was able only to offer 2D games, in 1998, the Dreamcast was the first console to deliver at once 3D games and near perfect arcade translations, thanks mostly to the similarity in hardware between it and Sega's NAOMI arcade system. Interest in bringing home the arcade experience grew steadily throughout the decade, with fighting game enthusiasts building their own controllers using parts from arcade manufacturers such as Sanwa Denshi, Happ, and Seimitsu. At the same time, the PC became increasingly competent as an arcade emulator with software such as MAME, and enthusiasts have built entire faux arcade cabinets to bring the total experience home. Arcade style controllers such as the X Arcade provided more authentic controls for such setups. Towards the end of the decade, the popularity of the game Street Fighter IV was credited for reviving interest in playing fighting games at the arcade, and for stimulating demand for arcade quality controllers when the game was ported to home consoles. In a licensing deal for the home version of SF IV, Mad Catz produced the Street Fighter IV FightStick Tournament Edition, the first commercially available console stick in North America to include genuine (Sanwa) arcade parts. They also released a lower cost version of the controller with Mad Catz's own imitation parts, but designed the housing so that the parts could easily be replaced, for those who wanted to upgrade later. This in turn generated more publicity for modding and building custom sticks. These controllers have also been given the nickname of "fightstick".