Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Тува Республикасының бұрынғы басшысы Шериг-оол Дизижикович Ооржак (;, 1942 жылдың 24 шілдесінде туған) – Ресейдің отставкадағы саясаткері. Ол 1986 жылдан 2007 жылға дейін 21 жыл бойы Туваға жетекшілік етті.
Former Head of the Republic of Tuva
Sherig ool Dizizhikovich Oorzhak (, ; born July 24, 1942), is a Russian retired politician. He was the leader of Tuva for 21 years, from 1986 to 2007.
Өмір
1971 жылы Тимирязев атындағы Мәскеу ауыл шаруашылығы академиясын бітірді. 1971 жылдан 1980 жылға дейін ол туған қаласы Шекперде мемлекеттік шаруашылықта (совхозда) экономист, кейін директор болып жұмыс істеді. 1983 жылы Тува бөлімшесінде Коммунистік партияның белсенді мүшесі болды. 1985 жылы Новосибирск Жоғары Коммунистік партия мектебін бітірді. 1986 жылдың желтоқсанынан бастап ол Кеңес Одағы Коммунистік партиясының Тува ұйымының бірінші хатшысы болды, бұл оны Туваның де-факто басшысы етті. Ол Тува Автономиялық Кеңес Социалистік Республикасының Жоғарғы Кеңесінің үш мәрте депутаты болды. 1990-1992 жылдары Тува АССР Министрлер Кеңесінің төрағасы (яғни премьер-министр) қызметін атқарды. 1990 жылы РСФСР халық депутаты болып сайланды. 1991 жылдың тамыз айында Тува АССР Жоғарғы Кеңесінің төрағасы лауазымы үшін өткен сайыста Каадыр Оол Бихельдейден жеңілді. 1992 жылдың 15 наурызында Тува Республикасының Президенті болып сайланды. 1993 жылы Туваның Конституциялық комиссиясын басқарды (Конституция 1993 жылдың 21 қазанында қабылданды). 1997 жылы президенттікке қайта сайланды. Тува Конституциясына сәйкес, Тува «Ресеймен байланыста тәуелсіз мемлекет» болып есептелді және «өз еркімен соғыс жариялауға және халықаралық келісімдерге қол қоюға құқылы» болды. 2000 жылы Ресейдің аймақтық конституцияларын қайта қарау барысында бұл сөздер құжаттан алынып тасталды. Осыдан кейін Ооржақтың саяси мансабы күмәнді болып, ол Кремльге адалдығын көрсету үшін Сергей Пугачев пен Людмила Нарусованы Туваның өкілдері ретінде Федерация Кеңесіне тағайындады. 2001 жылы қабылданған жаңа Тува Конституциясы Президент лауазымын жойып, оны Республика басшысы атағымен алмастырды, бұл Ооржаққа президенттікке белгіленген екі мерзімдік шектеуден қашуға мүмкіндік берді. 2002 жылдың 17 наурызында ол дауыс берушілердің 53% дауысымен Республика басшысы болып сайланды және өзінің лауазымын Президенттен Республика басшысына өзгертті. 2007 жылдың 6 сәуірінде қызметінен кетті, ал оның орнына Шолбан Кара-оол тағайындалды.
Oorzhak graduated from the Timiryazev Moscow Agricultural academy in 1971. From 1971 until 1980, he worked as an economist at and later the director of a government owned farm (sovkhoz) in his hometown of Shekpeer [ru]. In 1983 he became an activist in the Tuvan branch of the Communist Party. He graduated from Novosibirsk High Communist Party School in 1985. From December 1986 he was First Secretary in the Tuvan branch of the Communist Party of the Soviet Union, making him Tuva's de facto leader. He was a three time deputy of the Supreme Soviet of the Tuva Autonomous Soviet Socialist Republic. From 1990 to 1992 he was Chairman of the Council of Ministers (i. e. Prime Minister) of Tuva ASSR. In 1990 he was elected people's deputy of RSFSR. In August 1991 he was defeated by Kaadyr ool Bicheldei in the race for Chairman of the Supreme Soviet of Tuva ASSR. On March 15, 1992 he was elected to be President of the Republic of Tuva. In 1993 he was the head of the Constitutional Commission of Tuva (the Constitution was adopted on October 21, 1993). In 1997 he was re elected as president. According to the Tuvan constitution, Tuva was "an independent state in association with Russia" and could "declare war and sign international agreements of its own will". During the revision of Russian regional constitutions in 2000, these phrases were removed from the document. The political career of Oorzhak became uncertain after this, leading him to demonstrate his allegiance to the Kremlin by appointing Sergei Pugachev and Lyudmila Narusova to the Federation Council as representatives of Tuva. In 2001, the newly adopted Tuvan constitution eliminated the position of President, replacing it with the title Head of Republic, enabling Oorzhak to avoid the two term limit enforced on the president. On March 17, 2002, with 53% of the vote, he was elected as Head of the Republic and changed his title from President to Head of Republic. He resigned from his position on April 6, 2007 and Sholban Kara ool was appointed in his place.