Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Түркі тілдеріндегі әйелдерге арналған құрметті атақ, "леди" немесе "патшайым" сияқты. Бегум (сондай-ақ бегум, багум, бегом, бегам, баигум немесе бейгум) – Орталық және Оңтүстік Азиядағы патшалық және аристократиялық атақ. Бұл түркі тілдерінде "жоғары лауазымды адам" деген мағына беретін баги немесе бей атағының әйелдік түрі. Әдетте бектің әйеліне немесе қызына қатысты қолданылады. Бегзада (бектің қызы) деген ұқсас атау да бар. Үнді субконтинентінде, әсіресе Дели, Хайдарабад, Синд, Пәнджаб, Хайбер-Пахтунхва және Бенгал аймақтарында бегум жоғары әлеуметтік статусы, жетістіктері немесе шені бар мұсылман әйелдеріне құрмет көрсету үшін қолданылған, сияқты ағылшын тілінде "леди" немесе "дәм" атақтары қолданылады.
Turkic honorific title for females, equivalent to "Lady" or "Queen"
Begum (also begüm, bagum, begom, begam, baigum or beygum) is a royal and aristocratic title from Central and South Asia. It is the feminine equivalent of the title baig or bey, which in Turkic languages means "higher official". It usually refers to the wife or daughter of a beg. The related form begzada (daughter of a beg) also occurs. In the Indian subcontinent, particularly in Delhi, Hyderabad, Sindh, Punjab, Khyber Pakhtunkhwa and Bengal, begum has been adapted for use as an honorific for Muslim women of high social status, accomplishment, or rank, as in English language the title "Lady" or "Dame" is used.
Қазіргі қоғамдағы
Әдетте бұл терминді Өзбекстан, Үндістан, Пәкістан және Бангладеш елдерінде мұсылман ерлер өз әйелдерін, қыздарын, әпке-қарындастарын немесе үйленген немесе жесір әйелдерге деген құрметті атау ретінде қолданады. Бангладеште бұл термин елдің қазіргі және бұрынғы бірінші ханымдарының атақтары үшін де қолданылған, мысалы Бегум Халеда Зия және Бегум Роушан Эршад. Сонымен қатар, бұл термин қайырымдастық жұмысын жасайтындар, белсенділер, авторлар және Бегум Рокейя мен Бегум Суфия Камал сияқты жоғары әлеуметтік статусы бар басқа да әйелдерге қатысты қолданылады. 1991 жылдан бері Бангладеш премьер-министрлері қызметін алмастырып отырған Халида Зия мен Шейх Хасина "жауынгер бегумдар" деп аталады. Бұл термин батыста, әсіресе француз тілді елдерде Жюль Верннің 1879 жылғы "Бегумның миллиондары" романы арқылы кеңінен танымал болды. Бұрын Ұлыбританияда 1787 жылдан 1795 жылға дейін жалғасқан Уоррен Хейстингстің импичменті мен Үндістанның бұрынғы генерал-губернаторының Парламенттік соты кезінде де бұл термин белгілі болған. Хейстингке қарсы басты айыптардың бірі – ол "Оудх бегумдарына" (Оудх навабы Асаф Уд Доуланың анасы мен әжесі) тиесілі жерді (және оның ішіндегі салықтарды) заңсыз тәркілегені болды. Бегумпет – Үндістанның Хайдарабад қаласының маңызды коммерциялық және тұрғын үй аудандарының бірі. Бегумпеттің жері 1869-1911 жылдары билік құрған Хайдарабадтың алтыншы низамы өз қызына Пайгаха ақсүйектеріне үйленген кезде неке сыйлығы ретінде берген. Торонтодағы пакистандық қауымның мүшелері Канаданың Онтарио штатындағы Миссиссауга қаласын ("Ханымдар қаласы") деп атайды. Миссиссаугада пакистандық иммигранттардың көптеген отбасылары тұрады, ал олардың көптеген күйеулері Перс шығанағы мен Сауд Арабиясында жұмыс істейді, ал әйелдері мен балалары Миссиссаугада тұрады. Низари исмаилилер арасында бұл атақ олардың имамы, Ага Ханның әйелінің ресми статусы ретінде де қолданылады.
Colloquially, the term is also used in Uzbekistan, India, Pakistan and Bangladesh by Muslim men to refer to their own wives, daughters, sisters or as an honorific address to a married or widowed woman. In Bangladesh the term has been used for the titles of current and former First Lady of Bangladesh e. g. Begum Khaleda Zia and Begum Rowshan Ershad. It has also been used to refer to women of high social status such as philanthropists, activists, authors and many others such as Begum Rokeya and Begum Sufia Kamal. Khaleda Zia and Sheikh Hasina, who have alternated as Prime Ministers of Bangladesh since 1991, are nicknamed "the battling begums". The term became well known in the West, especially in the French speaking world, due to Jules Verne's 1879 novel The Begum's Millions. The term had earlier become known in Great Britain during the impeachment and Parliamentary trial of Warren Hastings, former Governor General of India, which lasted from 1787 until 1795. One of the major charges against Hastings was that he had unjustly confiscated land (and thus taxes) belonging to the "Begums of Oudh" (the mother and grandmother of Asaf Ud Dowlah, Nawab of Oudh). Begumpet is one of the major commercial and residential suburbs of the city of Hyderabad, India. Begumpet stands on land given by the sixth Nizam of Hyderabad (in office: 1869 1911) to his daughter as her wedding present when she married a Paigah noble. Members of the Pakistani community of Toronto refer to Mississauga, Ontario, Canada (a suburb of Toronto) as Begumpura ("Ladies' Town"). Mississauga has a large Pakistani immigrant community and many husbands work in the Persian Gulf and Saudi Arabia while their wives and children live in Mississauga. Among the Nizari Ismaili people, the title is also used as the official style of the consort of their imam, the Aga Khan.