🚀 Ғарышқа ұшу операциясы: 🛰️ Орбитаға ену – ғарыш кемесінің траекториясын өзгерту, планета, ай немесе басқа да дене төңірегінде орбитаға кіру. Орбита инъекциясы туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ғарыш ұшу операциясы
Spaceflight operation
Ғарыш ұшуында орбитаға ену – бұл ғарыш кемесінің траекториясын реттейтін және планета, ай немесе басқа аспан денеінің орбитасына кіруге мүмкіндік беретін орбиталық маневр. Орбитаға ену маневріне тиісті денеден қашу жылдамдығынан артық жылдамдықтан баяулау немесе одан төмен жылдамдықтан жылдамдық беру кіреді. Егер нәтижесі ауысу орбитасы болса, мысалы, орбиталық түсу орбиталық ену, онда маневр орбиталық инъекция деп аталады.
In spaceflight an orbit insertion is an orbital maneuver which adjusts a spacecraft’s trajectory, allowing entry into an orbit around a planet, moon, or other celestial body. An orbit insertion maneuver involves either deceleration from a speed in excess of the respective body’s escape velocity, or acceleration to it from a lower speed. When the result is a transfer orbit, e. g. a descent orbit insertion, the maneuver is an orbit injection.
Орбита түрлері
Орбиталар – әдетте Жер немесе Күн сияқты орталық аспан денелерінің айналасындағы, мерзімді немесе квази-мерзімді траекториялар. Олар көп денелі жүйеде, мысалы Жер-Ай жүйесіндегі Лагранж нүктелерінің маңында да траекториялар болуы мүмкін. (Мысалы, NASA CAPSTONE миссиясында гало орбитасын пайдаланды.)
Orbits are periodic or quasi periodic trajectories, usually around a central celestial body like the Earth or the Sun. They may also be trajectories around Lagrange point locations in a multi body system like the Earth–Moon system. (For example NASA used a halo orbit for the CAPSTONE mission.)
Төмен орбиталар
Төмен орбиталар – орталық дененің "гравитациялық құдығының" ішіндегі траекториялар. Мысалы, Жердің төменгі орбитасы және Айдың төменгі орбитасы. Төмен орбитаға ену үшін орталық денеге қатысты айтарлықтай жылдамдықты төмендету немесе, планета бетінен ұшырылған жағдайда, орбиталық жылдамдыққа жету үшін айтарлықтай үдеу қажет болуы мүмкін.
Low orbits are trajectories deep within the 'gravitational well' of a central body. Examples include low Earth orbit and low lunar orbit. Insertion into a low orbit can require substantial deceleration with respect to the central body or, for launch from a planetary surface, substantial acceleration to reach orbital speed.
Жоғары және эллипстік орбиталар
Геостационарлық орбита сияқты жоғары энергиялы орбиталар көбінесе эллипстік транзиттік орбиталар арқылы қол жеткізіледі.
Higher energy orbits like geostationary orbit are often reached via elliptical transfer orbits.
Жылдамдату
Орбитаға енгізудің екінші түрі жаңадан ұшырылған спутниктер мен басқа да ғарыш аппараттары үшін қолданылады. Бүгінде қолданылатын ғарышқа ұшыратын құралдардың көпшілігі пайдалы жүкені өте шектеулі орбиталық диапазонға ғана шығара алады. Бұл орбиталардың экваторға шағылыс бұрышы және максималды биіктігі қолданылатын ракета мен ұшыру алаңына байланысты. Осы шектеуді ескере отырып, көптеген жүктер алдымен трансферлік орбитаға шығарылады, онда бастапқы ғарышқа ұшыру нәтижесінде пайда болатын эллипстік орбитаны дөңгелектеу үшін қосымша итермелеу маневрі қажет. Осы маневр мен қуатты транспланеталық орбитаға енгізудің басты айырмашылығы – планетааралық сапардың үлкен жылдамдығын тоқтатуға қарағанда, планеталық орбитаны көтеру немесе дөңгелектеу үшін қажетті жылдамдық өте аз өзгеріске ұшырайды.
The second type of orbit insertion is used for newly launched satellites and other spacecraft. The majority of space launch vehicles used today can only launch a payload into a very narrow range of orbits. The angle relative to the equator and maximum altitude of these orbits are constrained by the rocket and launch site used. Given this limitation, most payloads are first launched into a transfer orbit, where an additional thrust maneuver is required to circularize the elliptical orbit which results from the initial space launch. The key difference between this kind of maneuver and powered trans planetary orbit insertion is the significantly lesser change in velocity required to raise or circularize an existing planetary orbit, versus canceling out the considerable velocity of interplanetary cruise.
Ракеталарға балама
Қазіргі орбитаға ену маневрлері дәл уақытталған дәстүрлі химиялық ракеталардың жұмыс істеуін қажет етеді. Алайда, иондық жетегіштер немесе плазмалық қозғалтқыштар сияқты орбиталарды тұрақтандырудың балама әдістерін пайдалануға қатысты белгілі бір прогресс жасалды, бұл аз отынды ұзақ уақыт ішінде бірдей нәтижеге қол жеткізуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, Жердің магнит өрісін магниттік күшпен тебу үшін электр тогын өткізгіш кеңістік арқандарын пайдалану жөніндегі зерттеулер үміт береді, бұл отын қажеттілігін толығымен жоюға мүмкіндік береді.
Although current orbit insertion maneuvers require precisely timed burns of conventional chemical rockets, some headway has been made towards the use of alternative means of stabilizing orbits, such as ion thrusters or plasma propulsion engines to achieve the same result using less fuel over a longer period of time. In addition, research into the use of electrically conducting space tethers to magnetically repel the Earth's magnetic field has shown some promise, which would virtually eliminate the need for fuel altogether.