Кіріспе

Коннектикут штатындағы жаяу жол Метакомет жолы – Коннектикут штатының орталық бөлігіндегі Метакомет қырқасын кесіп өтетін, 62,7 миль (101 км) ұзындықтағы көк түсті белгіленген жаяу жүргінші жолы. Бұл Жаңа Англия ұлттық көрікті жолының жаңадан тағайындалған бөлігі. Жолға қол жеткізу оңай және ірі елді мекендерге жақын орналасқанмен, ол өте қиын және әдемі деп есептеледі. Бұл маршрутқа ерекше экологиялық, тарихи және геологиялық қызығушылық тудыратын көптеген аймақтар кіреді. Ерекше ерекшеліктеріне: сарқырамалар, әсерлі жартастар, ормандық алқаптар, батпақтар, көлдер, өзеннің арнасы, егістік жерлер, маңызды тарихи орындар, сондай-ақ Талкотт тауы мен Асқын Төбелердің шыңдары жатады. Метакомет жолын Коннектикут орман және саябақтар қауымдастығының күш-жігерімен негізінен күтіп ұсталады. 2009 жылдың 30 наурызында президент Барак Обама 2009 жылғы «Омнибус» мемлекеттік жерді басқару туралы заңға қол қойды, осы заң арқылы Жаңа Англия ұлттық көрікті жолы (және тағы екі ұлттық көрікті жол) құрылды. Метакомет, Монаднок және Маттабесет жолдарының біріктірілуі көбінесе 3 M, MMM немесе Метакомет Монаднок Маттабесет жолы деп аталады. Жаңа Англия ұлттық көрікті жолына MMM жолдарының барлығы немесе көп бөлігі, сондай-ақ Маттабесет жолының ең оңтүстік нүктесінен Гилфорд арқылы Коннектикут штатына дейін Лонг-Айленд бұғазының солтүстік жағалауына дейінгі жаңа тармақ кіреді.

Жолдың сипаттамасы

Метакомет жолы Коннектикут және Массачусетс штатарының шекарасынан оңтүстікке қарай Коннектикут штатының Хартфорд және солтүстік Нью-Хейвен округтері арқылы созылады. Жолдың оңтүстік нүктесі АҚШ-тың 5-жолының жанында, Аспалы төбелердің шығысында, Мериден қаласынан солтүстікке қарай 6 километр жерде, Коннектикут штатының Берлин қаласында орналасқан; ал солтүстік нүктесі Коннектикут штатының Суффилд қаласының бөлігі, Ризинг Корнер ауылында, Массачусетс штатының Спрингфилд қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 11 километр (7 миль) жерде жатыр. Массачусетс штатындағы 177 километрлік (110 миль) Метакомет Монаднок жолы және Нью-Гэмпширдегі Монаднок Сунапи жасыл жолы Метакомет жолынан солтүстікке қарай тағы 257 километрді (160 миль) Нью-Гэмпширдің орталық бөлігіне дейін жалғасады. 80 километрлік (50 миль) Маттабесет жолы Берлинде Метакомет жолы тоқтаған жерден басталып, оңтүстікке Тотокет тауына дейін, содан кейін солтүстік-шығысқа Миддлтаун қаласындағы Коннектикут өзеніне дейін созылады. Сан алуан қысқа жаяу жолдар Метакомет жолымен қиылысады, ең ірілері Талкотт тауында, Аспалы төбелерде және Раггдо тауында орналасқан.

Жолдың бағыты

Метакомет жолы Лонг-Айленд шығанағынан Массачусетс/Вермонт шекарасына дейін созылатын Метакомет қыртысы арқылы өтеді. Бұл қырқа, Коннектикут, Фармингтон және Квиннипиак өзендерінің аңғарларынан жүздеген метр биіктікке көтеріледі және Орталық Коннектикуттың ерекше ландшафтық ерекшелігі болып табылады. Оңтүстіктен солтүстікке қарай жол Аспалы төбелердің, Ұзын таудың, Раггд тауының, Брэдли тауының, Пинакл Рок, Рэтлзнейк тауының, Фармингтон тауының, Талкотт тауының, Хэтчет Хиллдің, Пик тауының және Батыс Суффилд тауының жоталарын пайдаланады. Көрінетін тальс беткейлерімен және жиі кездесетін панорамалық көріністермен тік, тік жартастар кең таралған. Көріністер әдетте Батыс Суффилд тауынан оңтүстікке қарай Раггд тауына дейін батысқа қарай ашылады; ал Аспалы төбелердің әртүрлі нүктелерінде барлық бағытта көріністер бар. Фармингтон өзені Хачет Хилл мен Талкотт тауы арасындағы Тарифвилл шатқалында (Симсбериден шығысқа қарай) қырқаны кесіп өтеді. Жол бойындағы тарихи орындарға Шығыс Гранбидегі Ескі Ньюгейт түрмесінің мұражайы және мыс кеніші; Талкотт тауындағы төрт штаттың кең көрінісін ұсынатын Хьюблейн мұнарасы; француз импрессионистерінің картиналары мен бақтарымен танымал Коннектикут штатының Фармингтон қаласындағы Хилл Стейд мұражайы; және Мериденнің Аспалы төбелерінің Хаббард паркі, атақты ландшафт сәулетшісі Фредерик Ло Олмстедтің қатысуымен жобаланған және «Крейг замбыры» деп аталатын шағын бақылау мұнарасымен безендірілген. Метакомет қырқасының тұзақ тау жоталары мен тальс беткейлері сонымен қатар Нью-Англияның осы бөлігінде сирек немесе құрып бара жатқан өсімдік түрлерін қолдайтын бірнеше ерекше микроклиматтық экожүйелерге үй иесі болып табылады және олар жыртқыш құстардың маусымдық көшіп-қону жолы болып табылады. Жартастардан ашылатын көрініс аумағына егістік жерлер, қала маңындағы аудандар, шағын қалалар, өзен арналары, Шығыс Беркширлердің қырқасы және Мериден мен Хартфордтың қалалық аймақтары кіреді.

Ландшафт, геология және табиғи орта

Метакомет жотасы, Метакомет жолының тірегін құрайтын, 200 миллион жыл бұрын кеш Триас және ерте Юра кезеңдерінде пайда болды және тұзақ тастан, сондай-ақ базальт деп аталатын эффузивті вулканизм тау жынысынан тұрады. Базальт – қара түсті тау жынысы, бірақ құрамындағы темір ауаға ұшырағанда қызыл қоңыр түске өзгереді, бұл жоталарға ерекше қызғылт реңк береді. Базальт көбінесе сегіз және бес бұрышты бағаналарға бөлініп, бірегей "постпиль" көрінісін жасайды. Метакомет жолының көптеген жартастарының астында сынық базальттан құралған үлкен құмды беткейлер көрінеді. Метакомет жотасы – Солтүстік Американың Еуразия мен Африкадан айырылуынан пайда болған жарылымдарда көтерілген жүздеген метр тереңдіктегі бірнеше лава ағындарының нәтижесі. Базальт лавасының тасқыны 20 миллион жылға созылды. Жарылымдар арасындағы эрозия лава ағындары арасына терең шөгінді қабаттарын жинады, олар кейіннен шөгінді тау жыныстарына айналды. Нәтижесінде базальт пен шөгінді қабаттарынан тұратын "қабатты торт" пайда болды, ол уақыт өте келе бұзылып, жоғары көтерілді. Кейінгі эрозия базальт қабаттарына қарағанда әлсіз шөгінді қабаттарын жылдамдатып тоздырып, базальт табақтарының тік беттерін ашыққа шығарды, осылай бүгін көрінетін ерекше сызықты жоталар мен жарлы беткейлер қалыптасты. Мұны елестетудің ең оңай жолы – сәл көтерілген қабатты тортты, арасындағы кремнің (шөгінді қабатының) бір бөлігі алынып тасталған күйінде көзге елестету. Метакомет жотасының шөгінді тау жыныстары өздерінің қазбаларымен, әсіресе динозаврлардың іздерімен әйгілі. Трапрок жабайы табиғатын қалпына келтіру стратегиясы (1991) – жоталарды қалалық кеңінуден қорғауға жасалған алғашқы әрекет болды. Ол Коннектикут губернаторының «Жасыл шеңбер» сыйлығын алды, бірақ Саутингтон, Берлин, Нью-Британ және Мериден қалаларының билігі оған мән бермеді. Содан бері қалалық кеңіну жол дәлізінің экологиялық тұтастығын, әсіресе Саутингтонда әлсіретті. Алайда, Саутингтон Crescent Lake учаскесін сатып алды, бірақ қазір ауданның экологиялық сезімталдығын ескермей, оны (2014) кесуді жоспарлап отыр. Метакомет жолының оңтүстік бөлігіндегі басқа да экожүйелерге солтүстік өзендік қауымдастық жатады, ол күрке, американдық қарағай және платан сияқты түрлерді қолдайды; осы экожүйені Вестфилд және Коннектикут өзендерінің бойында табуға болады.

Шығу тегі және атауы

XIX ғасырдың аяғында Жаңа Англияда Аппалачи тау клубы, Грин тау клубы және Коннектикут орман және саябақтар қауымдастығы сияқты ұйымдармен тауларды демалысқа арналған жаяу жолдар салуға қызығушылық пайда болды. 1918 жылы Вермонт штатының Ұзын жолын ашуда Грин-Маунтин клубының бастамасынан кейін, Эдгар Лэйнг Херманс жетекшілік еткен Коннектикут орман және саябақтар қауымдастығы 1928 жылы Коннектикут штатының оңтүстігіндегі Метакомет жотасында 23 мильдік (37 км) Квиннипиак жолын құрды және одан кейін Метакомет жолын жасады. Қауымдастық XX ғасырдың соңына дейін Коннектикут штатында 700 мильден астам (1127 км) "көк белгілі жолдарды" аяқтады. "Метакомет" атауы 17 ғасырда Жаңа Англияның оңтүстігіндегі Вампаноаг тайпасының басшысы, король Филип соғысы кезінде халқын басқарған сахемінен алынған.

Тарихи орындар

Пик тауының етегінде орналасқан Ескі Ньюгейт түрмесі 1705 жылы ашылған мыс кеніші болды. Кен өндіру тиімсіз болған соң, Коннектикут колониясы оны түрмеге айналдырып, Лондонның Ньюгейт түрмесінің атымен атады. Алғашқы тұтқын Джон Хинсон 1773 жылы ұрлық жасағаны үшін қамалды. Кейіннен Американ революциясы кезінде торилер мен лоялистер осы түрмеде ұсталды. 1790 жылы ол АҚШ-тағы алғашқы мемлекеттік түрмеге айналды. 1827 жылы түрме жабылғаннан кейін кен өндіру жұмыстары қысқа мерзімге қайта жанданды, бірақ 1860 жылдардан бері ол көбінесе туристік орынға айналды. 1972 жылы Ескі Ньюгейт түрмесі Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды. Хаббард паркін жергілікті кәсіпкер және Брэдли мен Хаббард өндіріс компаниясының президенті Уолтер Хаббард қаржыландырды. Парктегі жердің көп бөлігін ол Мериден қаласына сыйға берді, ол паркке байланысты барлық нәрсе Мериден тұрғындарына тегін болуы керек және парк ішінде пайда табуға бағытталған ешқандай жеңілдіктерге жол берілмеуі керек деген шартпен ұсынылды. Хаббард жобаны жасауға белгілі ландшафт сәулетшісі Фредерик Лоу Олмстедтің көмегін шақырды. 1900 жылы аяқталған парк, мұқият күтілген ормандық алқаптар, ағыстар, әсерлі жартастар, гүл бақтары, Джеймс Барридің эстрадасы және демалыс орындарынан тұрады. Крейг қамалы – Ист Пик тауының үстінде салынған тас бақылау мұнарасы және Мирр көлі, Ист Пик және Оңтүстік таудың биік тіктері арасында орналасқан, ерекше көрікті орындар саналады. 1914 жылы Гилберт Ф. Хейблайн үшін Талкотт тауының шыңында салынған, теңіз деңгейінен 165 фут (50 м) биіктікте және 1040 фут (317 м) үстінде орналасқан, 160 км/сағ жылдамдықпен соғатын желге төтеп беруге арналған Хейблайн мұнарасы жазғы демалыс орны және үй ретінде салынды. 1960 жылдары сатылымға қойылған және тұрғын үйлер салуға жоспарланған мұнара 1965 жылы консервациялық коммерциялық емес ұйымдардың, Коннектикут штатының және АҚШ үкіметінің күш-жігері арқасында Талкотт таулары мемлекеттік паркінің бір бөлігіне айналды. Мұнара мұражай ретінде қайта жаңартылып, сол дәуірге тән заттар мен жиһаздармен безендірілді. Зияратшылар мұнараның басына шығып, төрт штатты қамтитын 360 градустық панораманы тамашалай алады. Қазір мұражай болып табылатын Hill Stead 1901 жылы бай өнеркәсіпші Альфред Атмор Поуптың елдік резиденциясы ретінде Фармингтон тауында, оның қызы Теодета Поуп Риддлдің жобасы бойынша салынды. Теодатка үйді ата-анасы қайтыс болғаннан кейін мұра етіп алды және 1946 жылы қайтыс болғанға дейін Hill Stead мұражайын ата-анасына арналған ескерткіш ретінде қалдырды. Hill Stead құрамына колониялық қайта жаңғыру стиліндегі Поуп Риддл үйі, 18 ғасырлық шаруа үйі, өнер және қолөнер театры бар шараба гаражы, сондай-ақ қора және қосымша шаруашылық ғимараттары кіреді. Үйдің іші суреттермен, гравюралармен және көркем туындылармен безендірілген. Көрнекті туындыларға Эдуард Мане, Клод Моне, Джеймс МакНилл Уистлер, Альбрехт Дюрердің еңбектері, сондай-ақ Мэри Кассат, Генри Джеймс және Джеймс МакНилл Уистлерден келген хаттар қосылған пошта карточкалары жатады.

Фольклорлық

Уилл Уорреннің ордасы – Раттлснейк тауының батыс жағында орналасқан тас үңгір, Фармингтон қаласының тарихи ескерткіші. Үңгірге бекітілген тақтада былай деп жазылған: "Аңыз бойынша, Уоррен шіркеуге бармағаны үшін жазаланып, сыпайы болғаннан кейін Фармингтон ауылын өртеп жіберуге тырысты. Оны тауларға қуғанда, бірнеше индей қатындары оны осы үңгірге жасырды". Уилл Уорреннің тұлғасы тарихи тұрғыдан ешқашан дәлелденбеген және бірнеше адамдардың қосылуынан пайда болған болуы мүмкін. Үңгірге Метакомет жолы арқылы қол жеткізуге болады.

Жол жүріп

Жол көк түсті тіктөртбұрыштармен белгіленген. Ол үнемі күтіліп тұрады және оңай серуендеуге арналған жол саналады, бірақ қиын және орташа қиындыққа ие бөліктері де бар. Найзағай кезінде ашық шыңдар мен тіктестерде найзағай қауіпті. Қыс айларында қар жиі жауады, сондықтан қарға бату аяқкиімдерін қажет етуі мүмкін. Ашық тіктестер мен шыңдарда мұз қатуы мүмкін, арнайы жабдықсыз серуендеу қауіпті. 2000 жылы Метакомет жолы Ұлттық саябақтар қызметінің зерттеуіне енгізілді, ал 2009 жылы ол ресми түрде «Жаңа Англияның ұлттық көркем жолы» деп танылды, оған Маттабесет жолы мен Метакомет Монаднок жолы да кіреді.

Алғыс / Көңіл көтеру бағдарламалары

Коннектикут орман және парк қауымдастығы (CFPA) Коннектикут штатындағы үш түпнұсқа Көк жолақты жолдың (Квиннипиак, Метакомет және Маттабесет) біреуін толығымен басып өткен жаяу жүргіншілерді марапаттау үшін естелік белгілер ұсынады. Метакомет жолының белгісін жолдың барлық бөлігін аяқтағаннан кейін, Коннектикут орман және парк қауымдастығына хабарласып, шағын төлем (1 доллар) жасау арқылы алуға болады.