Кіріспе

Southsea Railway қысқа теміржол тармағы болды. Ол Портсмутқа жақындап келе жатқан бірлесіп пайдаланылатын негізгі теміржол желісінен Уайт аралына қатынайтын Кларенс пирсіне оңай қол жеткізу үшін салынған. 1879 жылы негізгі теміржол желісінің Портсмут портына дейін ұзартылуы, онда пойызбен тікелей кемеге отуға болады, Кларенс пирсіндегі кемелермен жүзе кірістің көп бөлігін тоқтатты. Саутсиді дамытуға мүдделілер Саутси теміржолын жобалады, ол негізгі желідегі жаңа Фраттон станциясын Саутсимен байланыстырды. Желі 1885 жылдың 1 шілдесінде ашылды. Оның жекелеген демеушілері бұл желінің Лондоннан келген пойыздар үшін негізгі аялдамасы болатынына сенді және осыған байланысты жолды әсемдеп салды. Бұл желі Саутсидің әулетті тұрғын аудан ретінде дамуына көмектесті, бірақ қысқа сапар және пойызбен Портсмутқа жету үшін Фраттонда пойыз ауыстырудың қиындығы желінің тартымдылығын азайтты. Кейін Портсмут пен Саутсиде электрлік көшелік трамвайлардың дамуы оның коммерциялық тиімділігіне кері әсер етті. 1903 жылы шығындарды азайту үшін рельстік моторды пайдалануға тырысты, бірақ рельстік моторлар қанағаттандырмайтын болды және кемемен жүретін жолаушылар трафигінің жоғалтылуы желіні құтқару мүмкін емес етті. Ол 1914 жылдың 6 тамызында толығымен жабылды.

Портсмуттағы алғашқы темір жолдар

1845 жылы Лондон мен Брайтон темір жолының тармағы – Брайтон мен Чичестер темір жолы Портсмутқа дейін желісін ұзартуға рұхсат алды. Кейіннен 1846 жылы осы екі компания бірігіп Лондон, Брайтон және Оңтүстік жағалау темір жолын құрды. Сол кезде Лондон және Оңтүстік-Батыс темір жолы да Портсмутқа темір жол салуды жоспарлап жатты, бастапқыда Фархэмдегі Госпорт желісі арқылы. Екі компания бірлесіп жұмыс істеуге келісті, ал Портси аралындағы желі бірлесіп салынды. Ол 1847 жылдың 14 маусымында ашылды. Портсмут станциясы Коммерциялық көшенің шығыс жағында орналасқан.

Бірінші трамвай

Кейінгі онжылдықтарда Уайт аралына демалыс сапарлары маңыздырақ бола түсті, Портсмут станциясы Брод-стриттегі паромдық терминалдан және Виктория пирсінен шамамен 1,5 шақырымдай қашықтықта орналасқан еді. Қозғалыстың тығырылуынан жүкпен станциядан паромға өту өте қиын болды. Портси аралының оңтүстік жағындағы Саутси пирсі 1861 жылы ашылып, жақын арада Кларенс пирсі деп атала бастады. Пирс пойыздан паромға көшуді жеңілдетеді деп үміттенген, себебі ол Портсмуттың ең жұқпалы бөлігінен өтуді болдырмады, бірақ станцияға дейінгі қашықтығы шамамен бірдей болды; 1865 жылдың 15 мамырынан бастап Ландпорт және Саутси трамвай компаниясы станция мен Кларенс пирсі арасында қызмет көрсетуді бастады. Трамвай компаниясының жұмысы Саутсиге тұрғын үй орны ретінде қызығушылықты арттырып, уақыт өте келе ол орта таптың танымал аймағына айналды. 1866 жылы Эдвин Гальт есімді жергілікті тұрғын Саутсиді Портсмут станциясына қосатын теміржол тармағын салу идеясын ұсынды, бірақ LBSCR және LSWR бұл жобадан бас тартып, оны іске аспайтындықпен қарады. Бұл ұсыныс 1867 жылдың 12 шілдесінде Парламент актісімен мақұлданғанмен, акцияларға жазылудың жетіспеуіне байланысты іске асырылмады.

Темір жолдың жаңа жобасы

1876 жылы негізгі теміржол Портсмут терминалынан Портсмут портына дейін ұзартылды. Уайт аралына тікелей көшу мүмкіндігі болды, бұл көптеген саяхатшылар үшін әлдеқайда ыңғайлы болды, нәтижесінде Кларенс Пирс паром терминалы ретінде бұрынғыдай танымал болмады, ал трамвай да сәйкесінше бизнесінен айырылды. Гальт және оның серіктестері 1878 жылы Саутси теміржолы жобасын қайта жандандырды; бастапқыда ол Копнор станциясынан басталып, негізгі желінің бойымен оңтүстікке қарай жүретін болды, содан кейін бөлініп кететін еді. Гальт бұл арқылы Лондоннан тікелей пойыздарды іске қосуға мүмкіндік беруді көздеді: егер ол өз желісі мен Кларенс Пирсін пайдалану үшін Уайт аралына отбасылық саяхаттарды ынталандырғысы келсе, түйіспе станциясында пойыздарды ауыстыру қажеттілігін болдырмауды жоспарлады. Тікелей қатынастағы пойыздар тым көп шығынды көрінді және негізгі желі компанияларының қызметтерімен қақтығысуы мүмкін болды, сондықтан олар Гальтты бұрылысты Фраттон станциясына ауыстыруға көндірді. (Копнордағы Станциялық көше сол кезде осы мақсатта салынған және қазірге дейін сақталған.) Бұл жоба 1880 жылғы 26 тамыздағы заңмен бекітілді (43 және 44 Vict. c. cciii); бекітілген акциялық капитал 50 000 фунт стерлинг құрады. Жол құрылысының келісімшарт бағасы 55 000 фунт стерлинг болды және ол Херефордтан Джон Маккейге тапсырылды.

Ашу және пайдалану

Желі 1885 жылдың 1 шілдесінде Портсмут губернаторының орынбасары, генерал сэр Джордж Уиллистің әйелі, леди Ада Уиллис салтанатты түрде ашылды. Фраттон станциясы да сол күні ашылды. Бір жыл ішінде желі LSWR және LBSCR компанияларына бірлесіп 74 905 фунт стерлингке сатылды, бұл 1883 жылдың 20 тамызында бекітілген заңмен және 1885 жылдың 1 шілдесінен күшіне енді. Бірінші локомотивті сынау кезінде қазандығының бу көтеру қабілеті нашар екені анықталды, сондықтан түзетулер енгізілді. 1903 жылдың 1 маусымында тармақта алғашқы рельс-автомобиль (railmotor) жүріп өтті, күні бойы жиырма минуттық интервалмен қозғалыс сақталды. Рельс-автомобильдер сәтсіздікке ұшырады және 9 маусымдағы жұмыстан кейін алынып, Nine Elms станциясына жөндеуге жіберілді. Екі рельс-автомобилінің қазандықтарын жетілдіргеннен кейін, олар шамамен 1904 жылдың маусымында қайта қызметке кірісті. Олар ең жүрмелі пойыздарда жеткіліксіз болды және оларға дәстүрлі бу локомотивтері көмектесуі керек болды. Шұғыл түзетулер және жақсартылған үлгідегі қазандықты орнату жағдайды жақсартты. Рельс-автомобильдер ортақ меншікте болды, бірақ 1906 жылдың басынан бастап екі компания бес жылдық циклмен желіні пайдалануға ауысты. Желі соғыс жылдары әскери сақтау үшін пайдаланылғанымен, 1919 жылы желі жабылатыны туралы хабарланды. Саутсидегі соңғы станцияның орнында қазір Гранада жолының солтүстігінде орналасқан Chewter Close деп аталатын заманауи тұрғын үйлер шоғыры бар. 1885 жылғы бастапқы аяқтау станциясының ғимараты 1970 жылдарда бұзылғанға дейін бүгінгі Chewter Close-тің солтүстік жағында орналасқан. 2011 жылдың 26 тамызында Chewter Close-тегі ең солтүстік қабырғада станцияны еске алу үшін ескерткіш ашылды, бірақ бұл қабырға бастапқы станцияның бөлігі емес, Паркстоун-авенюдегі жаңа үйлер мен гараж бизнесі арасындағы шекаралық қабырға ретінде салынған. Кіші, кейінірек салынған Шығыс Саутси станциясының орнында қазір Чеутер Клоуз және Гранада жолының қиылысына жақын заманауи үйлер тұр. Chewter Close-тен солтүстікке қарай, Саутси теміржолының бағыты бүгінгі Паркстоун даңғылының бағытын ұстанды, бұл желінің оңтүстік жағын қамтитын жартылай жеке тұрғын үйлердің жиырмасыншы ғасырдың ортасында салынған құрылысы. Бұрынғы Саутси теміржолының бағыты Санкт-Ронан жолы мен Крансуотер даңғылы арасындағы тар қиылыстан солтүстікке қарай жалғасты, қазір ол толып, тұрғын үйлермен қамтылған. Солтүстікке қарай, желі Крансуотер мектебінің шығыс жағымен бірге жүріп, Альберт жолының көпір кесуінен өтті (кейін бұзылып, толтырылған). Қазір бұл жерде шағын мектептік тұрақ, ойын алаңдары және алаппен жабылған ойын алаңдары бар. Бұл жерде 1937 жылы салынған Odeon ("Салон", 1977 жылдан бастап) кинотеатры болған, ол 1985 жылы жабылып, бұзылған. Альберт жолының көпірінен өтіп, желі қазіргі 253 Альберт жолының астында, құрғақ тазалау дүкенінің астында өтті. Сонымен қатар, 251 Альберт жолындағы теміржол бір кездері Гаити кинотеатры деп аталған ғимаратқа іргелес өтті, ол қазіргі заманғы кооператив супермаркетіне айналдырылды. Кооператив ғимаратының шығыс қабырғасының пішіні бұрынғы теміржол бағытымен бірдей. Альберт жолынан солтүстікке қарай, қазір Festing Mews бар, ол Саутси теміржолының бағытында салынған гараждар жиынтығы. Солтүстікке қарай жалғасып, жол қазіргі Пеппс Клоуз арқылы өтіп, жиырмасыншы ғасырдағы бунгалолар қатарынан өтті. Пеппс Клоуздың солтүстігінде кірпіш қабырға қазір солтүстікке қарай бағытты бөгеп, Бат-роуд пен Сент-Огастин-роудтағы қабатты үйлердің артқы жақтарынан өтетін кең аллеяға айналдырады. Саутси теміржолы бір кездері осы аллеядан өтіп, бүгінгі кеңейтілген Девоншир даңғылында пайда болды, бұл бұрынғы Джесси Роуд Бридж Халт теміржол стансасының орналасқан жері. Бұрын осы станция үстінде жол көпірі салынды және батыстағы Джесси Роудты шығыстағы Девоншир даңғылына жалғастырды. Қазіргі Девоншир даңғылының ортасында орналасқан арал бұзылған көпірдің шығыс жартысының орналасқан жерін көрсетеді. Девоншир даңғылының солтүстігінде Саутси теміржолының бағыты солтүстік-батыс доғасын бастады, ол Фраттон теміржол стансасымен байланыстырды. Бұрынғы бағыт Хайдельберг жолындағы үйлердің артқы жағына, содан кейін Фрэнсис даңғылындағы үйлердің солтүстік жағына тікелей созылып кеткен. Бастапқы теміржол бағыты енді кеңейтілген Фернхерст жолымен және Каштановый даңғылымен қамтылған. Бұл жаңа көшелердегі үйлер Хайдельберг жолы мен Фрэнсис даңғылындағы үйлерге қарағанда кейінгі стильде салынған. Фрэнсис даңғылының солтүстік жағынан Саутси теміржолы сол кезде Голдсмит даңғылының жоғарғы жағында бұрышта салынған жер жағалауындағы көп...