Кіріспе

Оңтүстік-шығыс Англиядағы темір жол – Кент және Шығыс Суссекс темір жолы (K&ESR) – Англиядағы Кент және Шығыс Суссекс округтерінде болған тарихи жеке темір жол компаниясы, сондай-ақ, қазіргі таңда осы тарихи компанияның маршрутының бір бөлігінде жұмыс істейтін мұражайлық темір жол. Бұл темір жол Тентерден қаласы мен Бодиам арасында саяхаттайды. Робертсбридж түйісі мен Бодиам арасындағы батыс бөлігінде жолды қайта жаңартумен айналысатын, Ротэр аңғары темір жолы деп аталатын жекелеген темір жол сақтау жобасы бар.

Өмірбаян

XIX ғасырдың ортасына қарай Тентерден теміржол желілерінің үшбұрышының ортасында орналасқан еді. Оңтүстік-Шығыс темір жолы 1841 жылғы 12 шілдеде Редхиллден Тонбриджге дейінгі желісін ашты. 1842 жылғы 31 тамызда Хедкорнға дейін, ал 1843 жылғы 1 желтоқсанда Эшфордқа дейін жол салынды. Оңтүстік-Шығыс темір жолы 1851 жылғы 13 ақпанда Эшфордтан Гастингске дейінгі желісін ашты. Эшфорд-Гастингс желісі бастапқыда Хедкорн мен Тентерден арқылы салынбақ болған, бірақ үкімет оңтүстік бағытын жөн көрді. 1855 жылы Хедкорннан Кранбрук арқылы Тентерденге дейінгі теміржол жобасы Парламент актісін алуға таяқ асты. 1864 жылы Падок Вудтан Кранбрук және Тентерден арқылы Хайтке (Кенттің Уэлд теміржолы) салынбақ теміржол да Парламент актісін ала алмады. 1882 жылы Хедкорннан Тентерденге дейінгі жол бойындағы трамвай жобасы да осы тағдырға ұшырады. 1877 жылы Кранбрук және Пэддок Вуд теміржолы құрылып, Уэлд-оф-Кент теміржолының солтүстік бөлігін салуға өкілеттік алды. Бұл теміржол Виттершам жолының жанындағы төмен жатқан жерлерден ауылшаруашылық өнімдері мен малдарды тасымалдау үшін, жақсы магистральдық байланысқа шығару мақсатында салынды. 1882 жылы желіні Хокхерстке дейін ұзартуға рұқсат алынды. 1892 жылы Гудхерстке, ал 1893 жылы Хокхерстке жол ашылды. Келесі ұсынылған теміржол Тентерден теміржолы болды, ол Мейдстоуннан Хедкорн, Тентерден және Аппледор арқылы Гастингске дейін жүретін еді. Хедкорннан Аппледорға дейінгі бөлігіне 1892 жылы рұқсат берілді, ал 1896 жылы Оңтүстік-Шығыс теміржолымен желіні пайдалану туралы келісімге қол жеткізілді. 1898 жылы бұл жоба Кранбрук пен Пэддок Вуд теміржолын Тентерден мен Аппледорға дейін ұзарту пайдасына тоқтатылды. Бұл жоба 1899 жылы тым қымбат болғандықтан тоқтатылды, ал Оңтүстік-Шығыс теміржолы қайтадан Тентерден теміржолын қолдады, бірақ ешқандай жұмыс істелмеді және желіні салуға рұқсат 1901 жылы күшін жойды. 1896 жылы Жеңіл теміржол заңы қабылданғаннан кейін Майлс Фентон бастаған Тентерден азаматтары Робертсбриджден Тентерденге дейінгі теміржол желісін ұсынды – Ротер-Вэлли теміржолы. Заңға сәйкес желіні салуға келісім берілді. Желіні салуға келісім-шартты Лондон мен Шотландия келісім-шарт корпорациясы жеңіп алды, олар жұмысты Годфри мен Сидделлоуға тапсырды. Жұмысты 1899 жылы бас менеджер, ал 1900 жылы басқарушы директор болып тағайындалған Холман Ф. Стивенс қадағалады. Стивенс 1916 жылы Территориялық армияда (ТА) подполковник шеніне ие болды және кейін полковник Стивенс ретінде танылды.

Ашылу және өсу

Жеңіл темір жол туралы 1896 жылғы заң, жылдамдық шектеуіне қарамастан, құрылыстың арзан әдістерін пайдалануға мүмкіндік берді. Жол рельстік болуына рұқсат етілді, бірақ шындығында рельстік болып салынды. Робертсбриджде локомотивтерді сумен қамтамасыз ету үшін жел сорғысы орнатылды. Алғашқы Тентерден станциясы, кейіннен Ролвенден деп аталды, қаладан шамамен 3 шақырым қашықтықта орналасқан. Бірінші пойыз таңғы сағат 7:30-да, 60.2 жолаушыны алып жүрді. Станцияның қаладан алыс орналасқандығы және Робертсбриджтен жеңіл темір жол ашылса, Хедкорннан салынбақ болған күрделі темір жол құрылысына кедергі келтіреді деген қорқыныш, ыстық қарсылықтың себебі болды. Оңтүстік-Шығыс темір жолы Кранбруктан Аппледорға дейінгі желіні салу жоспарларынан бас тартты; бұл жобаны Ротер аңғары темір жолы қабылдады. Оңтүстік-Шығыс темір жолының қарсылығы Тентерденнен Аппледорға дейінгі бөліктің тоқтатылуына әкелді. 1899 жылдың желтоқсанында Кранбрук және Тентерден жеңіл темір жолын Кранбруктан, Бенден арқылы Ротер аңғары теміржолының Тентерден терминалына дейін салуға, сондай-ақ Тентерден қаласының ішіне қарай кеңейтуге рұқсат берілді. 1900 жылы Робертсбриджден Певенсиге дейін желі салу туралы ұсыныс жасалды, оны Ротер аңғары темір жолы пайдалануға тиіс болды. Шығыс Суссекс жеңіл темір жолы 1901 жылы құрылды. Бұл Нортиамнан Райге дейінгі желі еді. Осы жобалардың ішінде тек бастапқы Тентерден терминалынан Тентерден қаласына дейінгі бөлік ғана салынды. Тентерден қаласына дейінгі кеңейтілген желі 1903 жылдың 15 сәуірінде ашылды.

Операция

Кент және Шығыс Суссекс жеңіл темір жолы екі жеке бөлім ретінде жұмыс істеді: Робертсбридж – Тентерден Таун және Тентерден Таун – Хедкорн. Хедкорнға дейінгі жалғастыру Робертсбридж – Ролвенден бөліміне қарағанда ауыр рельстермен салынған, осылайша ауыр локомотивтерді пайдалануға мүмкіндік беретін жоғары осьтік жүктемеге ие болды. Тентерден Таун мен Хедкорн арасындағы бөлім көбінесе автомобиль жолдарымен параллель өтті және автомобиль көлігінен бәсекеге ұшырады. Ротер аңғары темір жолы мен Кент және Шығыс Суссекс жеңіл темір жолы бастапқыда жеке жолаушылар және жүк пойыздарын жүргізсе де, 1920 жылдары аралас пойыздар кең таралды. Бірінші рельс-автобус 1923 жылы енгізілді. Олар жеңіл және экономикалық болғанымен, жолаушыларға көп жайлылық сыйламады. 1928 және 1933 жылдар аралығында сағат 17:15-те Кэннон Стриттен Хастингске бағытталған вагондар қосылды, ол Робертсбриджде ажыратылып, Тентерденге дейін жүргізілді. Ал, жиын-терім маусымында жиын-терімшілерді Лондоннан әкелу үшін арнайы пойыздар іске қосылды. 1936 жылғы мұндай бір пойыздың құрамына төрт Оңтүстік темір жолы вагондары, екі K&ESR алты дөңгелекті вагоны және бір фургон кірген. Пойызды бұрынғы LSWR No 4 садлтанк локомотиві сүйреген. K&ESR-дің өзінің вагондары көбінесе осы жүйемен шектелген. Оңтүстік темір жолы 1947 жылы қауіпсіздік себептерін айтып, K&ESR вагондарының кейбіреулерін Лиддке әкелуге рұқсат бермеді. Вагонтар «Жоанна Годденнің махаббаттары» фильмін түсіру үшін қажет болды. Билеттер әдетте пойыздарда сатылатын, бірақ K&ESR 1944 жылға дейін дәлізді вагондарды сатып алмады. Билеттер Ролвенденде басылды. Полковник Стивенс басқаратын басқа желілерге арналған билеттер де осы жерде басылды.

Апаттар

1916 жылы локомотив қар үйіріне шағылысып, "Геспер" пойыз жолдан шығып кетті. 1929 жылы 9 қаңтарда Фордтың рельстік моторлық вагоны (Хокхерстке баратын) Джункшн-роудта жолдан шықты. No 7 локомотиві белгісіз күні жолдан шықты. 1949 жылы 26 наурыз сенбі күні A1 32678 локомотиві Солтүстік және Ротер көпірі арасында, Бекшилл-Весттен сағат 17:50-де келе жатқан пойызбен жолдан шықты. 32678 локомотивін құтқаруға бір ай кетті. 1983 жылдың мамыр айында Маннинг Уордл "Шарвелтон" локомотиві Витершем жолы мен Рольвенден арасында рельстен шығып, шамамен 100 метр рельс және локомотивтің доңғалақ сандықтары зақымдады.

Сақтау тарихы

Оны сақтау жұмыстары дереу басталды. Дегенмен, қажетті Жеңіл темір жол (көшiру) бұйрығын алудағы қиындықтарға байланысты, желі 1974 жылға дейін Тентерден мен Рольвенден арасындағы мұралық бу темір жолы ретінде ішінара қайта ашылды. Кейін кеңейтулер жасалды, атап айтқанда 1977 жылы Витершам жолына, 1990 жылы Нортиамға; содан кейін 2000 жылы Бодиамға және 2011 жылы Джункшн Роуд аялдамасы орналасқан жерге қосымша кеңейтулер болды. Сақталған темір жолдың қырсықты тарихы бар, екі қаржылық дағдарыс және еріктілер тобы мен олардың сайланған қамқорлар кеңесі арасындағы жанжалдар орын алды. 1990 жылдардың соңында компания банкротқа дерлік келді, бірақ банк несие шартындағы қателіктерге байланысты басқаруға жіберілмеді. Содан бері қаржылық жағдай жақсарды. Көптеген мұралық темір жолдардағыдай, желінің үздіріліссіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін бірқатар жалақылы қызметкерлер жұмыс істейді және кірісті арттыру үшін түрлі арнайы шаралар ұйымдастырылады. Темір жол полковник Стивенстің арзан және сапасыз тұрақты жол құрылысының салдарынан зардап шекті; сондықтан сақталған темір жол тұрақты жол элементтерін жаңартуға тырысты, мысалы, су өткізгіш құбырларды және бөгеттерді жаңарту арқылы. 1990 жылы темір жол 200 метрлік бөгеттің бадгерлердің зақымдауынан туындаған бөлігін алып тастауға мәжбүр болды. Рольвенденнің сыртында негіздердің құлауына байланысты мәселелер бар, бұл желінің негіздеріне одан әрі зақым келтірмеу үшін жылдамдық шектеулерін жиі қажет етеді. Нортиам мен Бодиам арасындағы тұрақты жолдың көп бөлігі қазіргі уақытта заманауи стандарттарға сәйкес қайта жаңартылды.

Бүгінгі кезек

Бүгінде бұл жол Англияның оңтүстік-шығысындағы туристерді қызықтыратын орын. Ол Ротер аңғарында, көбінесе бу локомотивтерімен тартылатын ежелгі және Ұлыбритания теміржолдарының вагондарында саяхат ұсынады, бірақ кейбір аз қызметтер дизельдік пойызбен жүзеге асырылады. Қазіргі уақытта сақталған бұл теміржол Тентерден Таун станциясынан Бодиамға дейін (Ұлттық Трастқа қарасты Бодиам қамалы көрінеді) созылады, сондай-ақ Джункшн Роуд станциясына дейін қосымша учаске бар (бірақ қазіргі уақытта жолаушыларды түсіру үшін қайта ашу жоспарланбаған). Тентерден Таун станциясы – мұралық теміржолдың бас кеңсесі, онда кітап дүкені мен сыйлықтар сататын дүкен, «Томас және оның достары» тақырыбындағы сыйлықтар, вагон және вагондар бөлімі, сондай-ақ бір кезде Мейдстоуннан келген «Мейдстоун және аудандық моторлық көліктер» автобус станциясының ғимараты болған кафе орналасқан. Теміржол полковник Стивенстің өзінің пайдалы мұрасының маңызды факторы ретіндегі байланысына ерекше мән береді. Локомотивтер жөндеу шеберханасы Рольвенден станциясында орналасқан, онда жөндеу алаңына көрініс ашатын қарау платформасы және жабдықты сақтау үшін пайдаланылатын бұрынғы интермодальдық контейнерлер бар. Жыл бойы әртүрлі тақырыптық шаралар ұйымдастырылады. Олардың кейбіреулері жергілікті тарих пен теміржолмен байланысты, ал басқалары, басқа мұралық теміржолдардағыдай, «Томас» және «Санта» арнайы бағдарламалары компанияның қызметіне коммерциялық қолдау көрсетеді. Сондай-ақ, теміржолмен танысу күндері ұсынылады.

Полковник Стивенс теміржол мұражайы

Тентерденде полковник Стивенс теміржол мұражайы орналасқан. Мұражайда полковниктің өзінің және оның теміржолдарының тарихын баяндайтын балауыз мүсіні сияқты бірнеше экспонаттар бар. Бұл мүсін музейге келетін балалардың арасында ерекше танымал, олардың көпшілігі ескі теміржол журналдары мен сағат кестелерін көруге қуанады.

Ротер аңғарының темір жолы

Робертсбриджте 1990 жылы Ротер аңғары темір жолы жеке темір жол сақтау жұмыстарын ұйымдастырды. Оның мақсаты – магистральдық темір жол стансасынан Бодиамға қарай жолдар мен қызметтерді қалпына келтіру. Алғашқы жоспар бойынша, учаскеде тормоздық вагонмен (brake van) саяхаттарды ұйымдастыру көзделген, бірақ қаражат жетіспеуіне байланысты жұмыс баяу жүрді. Дегенмен, 2011 жылы бұл жоспардан бас тартылып, тікелей Тентерденге және одан әрі қозғалысты қабылдауға жарамды соңғы құрылымды жасауға көшті, ал уақытша темір жол операциялары болған жоқ. 2013 жылға қарай Робертсбриджтегі жаңа құрылымның көп бөлігі, соның ішінде жаңа жол және толық ұзындығы бар станция платформасының көп бөлігі орнатылды. Болашақта вагон депосы, локомотив депосы және вокзал ғимаратын аяқтау жоспарлануда. Жобаның орталық бөлігіне қатысты жоспарлар дамыған, бірақ A21 магистральдық жолының жол төсегімен қиылысуы, өте қымбат көпірлерді салу қажеттігі және маршрутты жер иелерінен сатып алу қажеттілігі қиындықтар туғызды. Екі жер иесі темір жол құрылысы үшін қажетті ауыл шаруашылығы жерлерін сатуға келіспеді, ал A21 жолында деңгейлі өткел салу жоспары жергілікті жерде дау тудырды. 2009 жылдың басында Бодиам станциясының батысынан, Junction Road Halt орнына дейінгі бұрынғы жол төсегінің бір бөлігі сатып алынды. Қалпына келтіру жұмыстары басталды және сол жылдың сәуір айында жол төселді. 2010 жылы тағы 150 ярд жол төсемі алынып, B2244 (бұрынғы A229) бойындағы Junction Road Halt орнына жол салынды. Бұл учаскедегі алғашқы жолаушылар тасымалы 2011 жылдың 19-20 наурызында жүзеге асырылды, бірақ қазіргі уақытта қызметтер тек мерекелік шараларда ғана шектелген. 2013 жылдың соңына қарай Робертсбридждегі жаңадан салынған платформадан Northbridge Street-ке дейін бес жаңадан салынған көпір арқылы жол төселді, ал 2013 жылы осы жолмен алғашқы бу локомотивтері жүрді. 2012 жылы RVR-ді ұлттық темір жол желісіне қайта қосу жоспары жарияланды және бұл байланыс 2016 жылы ашылды. 2017 жылдың 16 наурызында Ротер аудандық кеңесі Northbridge Street және Junction Road арасындағы желіні қалпына келтіруге рұқсат берді. Жолды қайта құру және пайдалану үшін заңдық өкілеттік беру үшін Көлік және жұмыс туралы заңға сәйкес өтініш берілді. Бұл мәселе бойынша қоғамдық тыңдау өтеді. 2023 жылдың 9 мамырында Көлік және жұмыс туралы актіге (TWAO) рұқсат берілді.