Кіріспе
Бижаяннда Патнайк (5 наурыз 1916 – 17 сәуір 1997) – үнді саясаткері, авиаторы және кәсіпкер. Ол 1961 жылдан 1963 жылға дейін және 1990 жылдан 1995 жылға дейін Одиша штатының үшінші бас министрі қызметін атқарды. Сонымен қатар, ол 1977 жылдан 1985 жылға дейін Кендрапара округінен Лок Сабха депутаты болды, ал 1977 жылдан 1979 жылға дейін және 1979 жылдан 1980 жылға дейін Үндістанның 14-ші болат және кен және 1-ші көмір министрі болды. Ол қазіргі Одиша бас министрі және Одишада ең ұзақ қызмет еткен бас министр болып табылатын Навин Патнайк әкесі.
Bijayananda Patnaik (5 March 1916 – 17 April 1997) was an Indian politician, aviator and businessman. He served as the 3rd Chief Minister of the State of Odisha from 1961 to 1963 and from 1990 to 1995. He was also the 14th Steel and mines and 1st Coal Union Minister of India from 1979 to 1980 and from 1977 to 1979 and a member of Lok Sabha from Kendrapara from 1977 to 1985. He is the father of Naveen Patnaik, who is the current CM of Odisha and currently the longest serving CM of Odisha.
Ерте өмір
Оның ата-анасы Брамхапур қаласынан шамамен 80 км қашықтықтағы Гумусар Нуагам, Беллагунта, Гянджам ауданында тұрған. Ол Одиша штатындағы Равеншо колледжінде білім алған, бірақ авиацияға деген қызығушылығынан оқуын тастап, ұшқыш болып оқыған. Патнайк жеке әуе компанияларында жұмыс істеген, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Үндістан Корольдік әуе күштеріне қатысқан. Кейін ол әуе көлігі басқармасының басшысы болды. Қызмет барысында ол ұлтшыл саясатқа қызығушылық танытып, әуе көлігі арқылы Үндістан әскерлеріне бүлік тудыратын деп саналған материалдарды жеткізген. Ол британдық билік тарапынан Бирмада британ әскерінің құрамында соғысқан үндістандық сарбаздарға саяси үнқағаздар таратқаны және Үндістанның әртүрлі жерлеріндегі жасырын жерлерден Конгресс партиясының жетекшілерін тәуелсіздік күресі жолындағы құпия кеңестерге жеткізгені үшін түрмеге қамалған. Дегенмен Патнайк Окпан державаларына қарсы күресуге бейілді болды.
Индонезияның азаттық күресіндағы рөлі
Патнаик Индонезияның азаттық күресіне қатысқан кезінде Джавахарлал Нерумен кездесіп, оның сенімді достарының бірі болды. Неру Индонезия халқының азаттық күресін Үндістанның азаттық күресімен тең санап, Индонезияны әлеуетті одақтас ретінде қарастырды. 1947 жылғы 21 шілдеде голландтар Индонезияның тәуелсіздігін басып алуға тырысқанда, президент Сукарно Индонезияның бұрынғы премьер-министрі Сьяхрирге 1947 жылғы шілдеде Неру ұйымдастырған бірінші Азияаралық конференцияға қатысу үшін елден кетуді және голландтарға қарсы халықаралық қоғамдық пікірді қоздыруды бұйырды. Сьяхрир голландтар Индонезияның теңіз және әуе жолдарын бақылап отырғандықтан, кете алмады. Неру тәжірибелі ұшқыш және ержүрек адам болған Патнаиктан Сьяхрирді және голланд отарлаушыларына қарсы күресіп жатқан басқа индонезиялық қарсылық күресшілерін құтқаруды сұрады. Патнаик жұбайы Гьянаватимен бірге голландтардың оқтарынан қашып, Яваға ұшып, Индонезияның әуе кеңістігіне еніп, Джакарта маңындағы импровизацияланған аэродромға қонды. Жапон әскери қоймаларынан қалған отынды пайдаланып, Патнаик Сұлтан Сьяхрир және Ахмад Сукарно сияқты көрнекті көтерілісшілермен бірге Нью-Делиде Нерумен құпия кездесу үшін ұшып, 1947 жылғы 24 шілдеде Сингапур арқылы Үндістанға жетті. Осы батылдығы үшін Патнаик Индонезияның құрметті азаматы атанды және шетелдіктерге сирек берілетін ең жоғары индонезиялық наградасы – «Бхуми Путра» орденімен марапатталды. 1995 жылы Индонезияның 50 жылдық тәуелсіздігі тойланғанда Бижу Патнаик ең жоғары ұлттық награда – «Бинтанг Джаса Утама» орденімен марапатталды. 2015 жылы Сукарноның қызы Мегавати Сукарнопутри оның есімін Мегавати немесе «бұлттардың қызы» деп атауды Патнаик ұсынғанын еске алды. Толық аты – Дья Пермата Мегавати Сетиявати Сукарнопутри, ол кейіннен 2001 жылдан 2004 жылға дейін Индонезияның тұңғыш әйел президенті болды. 2021 жылы Индонезияның Нью-Делидегі елшілігі Патнаик есімімен бөлме ашты. Патнаик бөлмесінің қабырғаларында фотосуреттер, газет кесінділері мен хаттар орналасқан, олар Патнаиктің индонезиялық көшбасшыларды құпия түрде эвакуациялау және индонезиялық басшылықпен қарым-қатынасын көрсетеді.
DC-3 ұшағымен қону
Патнайк өзінің Дакота DC-3 ұшағында 1947 жылғы 27 қазанда Делидің Сафдаржунг әуежайынан көптеген рейс жасады. Wg. КДР. KL Bhatia басқаратын алғашқы Дакота DC-3 (Тіркеу нөмірі: VP 905) таңғы ертеде Сринагар әуежайына қонғаннан кейін. Ол лейтенант-полковник Диван Ранджит Раи басқаратын 1-ші Сикх полкінің 17 әскерін әкелді. Әуе жолағында ешқандай шабуылдаушылар жоқ екеніне көз жеткізу үшін ол оны екі рет төмендеп ұшты. Премьер-министр Нерудің кеңсесінен алынған нұсқаулар нақты болды: егер әуежайды жау басып алса, ол қонбауы керек еді. DC-3 толық айналып, жер бетіне жақын ұшты. Ұшақтың ішіндегі алаңдаған көздер тек бос ұшу-қону жолағын көрді. Ешкім көрінбеді. Шабуылдаушылар Барамуллада соғыс олжасын бөлісумен айналысып жатты.
Халық өкілі ретінде жеткен жетістіктері
Патнайк "Калинга" түтік зауытын, "Калинга" әуе жолаушылар компаниясын, "Калинга" темір жұмыс зауытын, "Калинга" отқа төзімді материалдарды және "Калинга" атты күнделікті ория тіліндегі газетті құрды. 1951 жылы ол халық арасында ғылым мен технологияны насихаттау үшін халықаралық "Калинга" сыйлығын тағайындап, жауапкершілігін ЮНЕСКО-ға жүктеді. Оның басшылығымен жүзеге асырылған жобалар: Парадип порты, Одиша авиациялық орталығы, Бхубанешвар әуежайы, Каттак-Джагатпур Маханади өзені үстіндегі көпір, Рауркела аймақтық инженерлік колледжі, Бхубанешвардағы Саиник мектебі, Одиша ауыл шаруашылығы және технология университеті, НАЛКО (Ұлттық алюминий компаниясы), Талчер жылу электр станциясы, Балимела су электр станциясы, ХАЛ Сунабеда және Чоудвар мен Барбил өнеркәсіптік аймақтары. Ол сонымен қатар футболдан "Калинга кубогын" да құрды.
Отбасы
Патнаик Пенджабтан шыққан Гьян Патнаикке үйленген, сол себепті ол Пенджабтың да күйеу баласы ретінде танымал. Патнаиктің әйелі де ұшқыш болған. Ол коммерциялық ұшқыш куәлігін алған алғашқы үнді әйел болды. 1940 жылдары Гьян Патнаик Биджумен бірге азаттық күресіне қатысып, жапондықтар аймақты қоршаған кезде Рангуннан британдық отбасыларды эвакуациялауға көмектескен. Патнаиктің кіші ұлы, Навин Патнаик – қазіргі Одиша штатының Бас министрі. Оның қызы Гита Мехта – жазушы. Ал үлкен ұлы Прем Патнаик – Делидегі өнеркәсіпші.
Еске алу
Одиша үкіметі Бижу Патнаик есімімен бірнеше мекемеге ат қойды. Олардың ішінде: Бхубанешвардағы Бижу Патнаик әуежайы, Бижу Патнаик технология университеті, Налко Нагардағы Бижу Патнаик стадионы, Ангуль және тағы да басқалары. Сондай-ақ, оның ұлы Навин Патнаик оның құрметіне 5 наурызды Одишадағы «Панчаят Радж Дивас» мерекесі ретінде белгіледі. 2016 жылы Бижу Патнаикқа арналған 5 рупиялық ескерткіш монета шығарылды. Бижу Патнаик қайтыс болғанда оның табыты Үндістан, Ресей және Индонезияның ұлттық туларымен оралғандығы оның беделін көрсетеді. Оның 102 жылдығына орай «Индия Пост» компаниясы ескерткіш пошта маркасын жариялады.