Рам Вилас Пасуан: Индия саяхатының көрнекті тұлғасы

Кіріспе

Рам Вилас Пашван (5 шілде 1946 – 8 қазан 2020) – Бихардан шыққан үнді саясаткері, бірінші және екінші Моди үкіметтерінде Тұтынушылар ісі, азық-түлік және қоғамдық тарату министрі болды. Пашван сонымен қатар «Лок Жаншакти» партиясының президенті, тоғыз рет «Лок Сабха» депутаты және екі рет «Раджья Сабха» депутаты болды. Саяси карьерасын «Самьюкта Социалист Партиясы» мүшесі ретінде бастаған ол 1969 жылы Бихар заң шығарушы жиналысына сайланды. Кейін 1974 жылы құрылған «Лок Дал» партиясына қосылып, оның бас хатшысы болды. Төтенше жағдайға қарсылық көрсеткендіктен, сол кезеңде тұтқындалды. 1977 жылы алғаш рет Хажипур сайлау округінен «Лок Сабха» депутаты болып сайланды, содан кейін 1980, 1989, 1991 (Розерадан), 1996, 1998, 1999, 2004 және 2014 жылдары қайта сайланды. Ол 7 үкіметте министрлік лауазымдарды атқарғанымен белгілі болды. Үнді саясатындағы «ауа райы болжаушысы» ретінде танымал еді.

Ерте өмір және білім

Пашван 1946 жылдың 5 шілдесінде Бихар штатының Қағария ауданындағы Шахарбанни қаласында Жамун Пашван мен Сия Деви отбасында дүниеге келді. Пашван Қағариядағы Коси колледжі мен Патна университетінде заң бакалавры және өнер магистрі дәрежелерін алған. 1969 жылы ол Бихар полициясына DSP болып іріктелді.

Саяси мансап

Пашван 1969 жылы «Біріккен социалистік партия» (Самьюкта Социалистік партиясы) мүшесі ретінде Алаулиден, резервтелген сайлау округінен Бихар штатының заң шығарушы жиналысына сайланды. 1972 жылы Алаулиде Шри Мишри Садаға қарсы өткен Видхан Сабха сайлауында жеңіліске ұшырады. 1974 жылы Радж Нарайн мен Жаяпракаш Нараянның адал ізбасары ретінде Лок Далдың бас хатшысы болды. Ол Радж Нарайн, Карпури Такур және Сатиендра Нараян Синха сияқты төтенше жағдайға қарсы күрестің көрнекті қайраткерлерімен тығыз қарым-қатынаста болды. 1975 жылы Үндістанда төтенше жағдай жарияланғанда Пашван тұтқындалды және осы кезеңнің барлығын түрмеде өткізді. 1977 жылы босатылғаннан кейін ол «Джаната» партиясына қосылды және алғаш рет парламентке сайлауда 424 000 дауыспен және 89,3% дауыспен рекордтық айырмашылықпен (кейін бұл көрсеткіш жаңартылды) жеңіске жетті. Бұл көрсеткіш, мүмкін, Үндістандағы жалпы сайлау тарихындағы ең жоғары көрсеткіш. 1991 жылғы қосымша сайлауда бұрынғы премьер-министр Нарсима Рао одан да жоғары пайызбен жеңіске жетті. 1979 жылы «Джаната» партиясы бөлінгеннен кейін ол Чаран Сингхтің фракциясына қосылды. Пашван 1980 жылы Хажипур сайлау округінен 7-ші Лок Сабхаға «Джаната» (социалистік) партиясының үміткері ретінде қайта сайланды. 1983 жылы ол «Далит Сена» ұйымын құрды, ол далиттердің азаттығы мен әл-ауқаты үшін күресті. Кейін «Далит Сенаға» оның інісі Рам Чандра Пашван жетекшілік етті. Кейіннен ол Бхим Рао Амбедкар құрған Каста федерациясы сияқты «Каста Сена» деп қайта аталды. Пашван 1984 жылы Хажипурдан өткен Лок Сабха сайлауында жеңіліске ұшырады. Пашван 1989 жылы 9-шы Лок Сабхаға сайланды және Вишванат Пратап Сингх үкіметінде Еңбек және әл-ауқат министрі болып тағайындалды. Ол 1991 жылы Росерадан (Лок Сабха сайлау округі) Лок Сабхаға сайланды, бұл 1977 мен 2014 жылдар аралығында Хажипурден сайланбаған жалғыз рет болды. 1996 жылы ол қайтадан Хажипурден жеңіске жетті және премьер-министр Раджа Сабханың мүшесі болғандықтан ол Лок Сабхадағы биліктегі коалицияны немесе ұсынысты басқарды. Осы жылы Пашван алғаш рет теміржол министрі болды және 1998 жылға дейін осы лауазымда қалды. Содан кейін 1999 жылдың қазанынан 2001 жылдың қыркүйегіне дейін коммуникациялар министрі болды, содан кейін ол Көмір министрлігіне ауыстырылды және 2002 жылдың сәуір айына дейін осы лауазымды атқарды. 2000 жылы Пашван «Джаната Дал» партиясынан бөлініп, «Лок Жаншакти» партиясын (LJP) құрды. Ол 2002 жылы БЖД-мен келіспеушіліктер туындағаннан кейін министрліктен кетіп, биліктегі НДА коалициясынан шықты. 2004 жылғы Лок Сабха сайлауынан кейін 2005 жылғы ақпанда Бихар штатындағы сайлауда Пашванның LJP партиясы Үнді ұлттық конгресімен бірлесіп сайлауға қатысты. Нәтижесінде ешбір партия немесе коалиция өздігінен үкімет құра алмады. Алайда Пашван Лалу Прасад Ядавты, оны өте сыбайлас деп айыптады, сондай-ақ оңшыл Ұлттық Демократиялық Альянсты қолдаудан бас тартты, бұл жағдай тұрақтанбады. Бұл тұрақтанбаған жағдай Нитиш Кумар Пашван партиясының 12 мүшесін дезертирлікке көндірген кезде шешілді. LJP-дан бас тартқандардың қолдауымен үкімет құруға жол бермеу үшін Бихар губернаторы Бута Сингх штат заң шығарушы жиналысын таратып, жаңа сайлауды шақырды және Бихарды президенттік басқаруға алды. 2005 жылғы қарашада өткен Бихар штатындағы сайлауда Пашванның үшінші коалициясы толық жеңіліске ұшырады; Лалу Ядавтың Конгресс коалициясы азшылыққа дейін қысқарды және НДА жаңа үкімет құрды. Пашван Бихардағы сайлаудың Орталық үкіметке ешқандай әсер етпейтінін мәлімдеді және ол мен Лалу Ядав министрлер болып қала беретінімізді айтты. Пашван бес түрлі премьер-министрлер кезінде Одақтың министрі болып қызмет етті және 1996 жылдан бастап (2015 жылға дейін) құрылған барлық Министрлер Кеңесінде үздіксіз кабинеттік орынды иеленді. Ол сондай-ақ 1996 жылдан 2015 жылға дейін Үндістан үкіметін құрған барлық ұлттық коалициялардың (Біріккен майдан, Ұлттық демократиялық альянс және Біріккен прогрессивті альянс) құрамында болды. 2009 жылғы жалпы сайлауда Пашван Лалу Прасад Ядав пен оның Раштрия Джаната Далмен одақтасып, бұрынғы коалициялық серіктесі және Біріккен прогрессивті альянстың басшысы Үнді ұлттық конгресін жаңа коалициядан шығарды. Кейін бұл коалицияға Мулаям Сингхтің «Самаджвади» партиясы қосылып, «Төртінші майдан» деп жарияланды. Пашван 33 жылдан кейін алғаш рет Бихардың бұрынғы бас министрі болған Джаната Далдың Рам Сундар Дасқа Хажипурдан сайлауда жеңілді. Пашванға 2014 жылдың мамыр айында Тұтынушылар істері, азық-түлік және қоғамдық тарату министрлігінің міндеті қайта тапсырылды, ол 2019 жылғы екінші Моди үкіметінде де жалғасты. Ол 2019 жылы БЖД-нің көмегімен Раджа Сабхаға сайланды, әйтсе де оның партиясы штаттық жиналыста бар болғаны 2 депутаттан ғана тұрды.

Paswan was elected to the Bihar state legislative assembly in 1969 as a member of the Samyukta Socialist Party ("United Socialist Party") from Alauli, a reserved constituency. He lost 1972 Vidhan Sabha election from Alauli to Shri Mishri Sada of Congress. In 1974, as an ardent follower of Raj Narain and Jayaprakash Narayan Paswan became the general secretary of the Lok Dal. He was personally close to the prominent leaders of anti emergency like Raj Narain, Karpoori Thakur and Satyendra Narayan Sinha. In 1975, when emergency was proclaimed in India, Paswan was arrested and spent the entire period in jail. On being released in 1977, he became a member of the Janata Party and won election to Parliament for the first time on its ticket from Hajipur with a record margin (later broken) of 424,000 and 89.3% votes which is perhaps an all time record for General Election in India. Former PM Narasimha Rao got a higher percentage of vote in a 1991 bye poll. When Janata Party split in 1979, he joined Charan Singh's faction. Paswan was re elected to the 7th Lok Sabha in 1980 from Hajipur constituency as Janata Party (Socialist) candidate. In 1983, he established the Dalit Sena, an organisation for Dalit emancipation and welfare. The Dalit Sena was later headed by his brother Ram Chandra Paswan. Later it was renamed as Scheduled Caste sena in a vein similar to the Scheduled Caste federation established by Bhim Rao Ambedkar. Paswan lost 1984 Lok Sabha election from Hajipur. Paswan was elected to the 9th Lok Sabha in 1989 and was appointed Union Minister of Labour and Welfare in the Vishwanath Pratap Singh government. He was elected to Lok Sabha from Rosera (Lok Sabha constituency) in 1991, the only time between 1977 and 2014 when he did not contest from Hajipur. In 1996, he won again from Hajipur, and he even led the ruling alliance or Proposition in the Lok Sabha as the prime minister was a member of the Rajya Sabha. This was also the year when Paswan first became the Union Railway Minister. He continued to hold that post till 1998. Thereafter, Paswan was the Union Communications Minister from October 1999 to September 2001 when he was shifted to the Coal Ministry, the portfolio he held till April 2002. In 2000, Paswan broke from the Janata Dal, to form the Lok Janshakti Party (LJP). He resigned as minister and left the ruling NDA in 2002 after developing differences with BJP. Following the 2004 Lok Sabha elections,

In the February 2005 Bihar State elections, Paswan's party LJP along with the Indian National Congress contested the election. The result was that no particular party or alliance could form a government by itself. However, Paswan consistently refused to support either Lalu Prasad Yadav, whom he accused of being extremely corrupt, or the right wing National Democratic Alliance thereby creating a stalemate. This stalemate was broken when Nitish Kumar succeeded in persuading 12 members of Paswan's party to defect; to prevent the formation of a government supported by LJP defectors, the Governor of Bihar, Buta Singh dissolved the state legislature and called for fresh elections, keeping Bihar under President's Rule. In the November 2005 Bihar state elections, Paswan's third alliance was utterly devastated; the Laloo Yadav Congress alliance reduced to a minority and the NDA formed the new government. Paswan has declared that the Bihar state elections have no influence on the Central Government, which will continue with both him and Laloo Yadav as ministers. Paswan has served as a Union Minister under five different Prime Ministers and continuously held a cabinet berth in all the Council of Ministers formed since 1996 (as of 2015). He was also part of all the national coalitions (the United Front, the National Democratic Alliance and the United Progressive Alliance), which have formed the Indian Government from 1996 to 2015. For the 2009 Indian general election Paswan forged an alliance with Lalu Prasad Yadav and his Rashtriya Janata Dal, while dumping their erstwhile coalition partner and leader of the United Progressive Alliance, the Indian National Congress from the new alliance. The duo was later joined by Mulayam Singh's Samajwadi Party and were declared the Fourth Front. Paswan lost the elections from Hajipur to the Janata Dal's Ram Sundar Das, a former chief minister of Bihar for the first time in 33 years. Paswan was again given charge of the Ministry of Consumer Affairs, Food and Public Distribution in May 2014, which continued in Second Modi ministry in 2019. He was elected to Rajya Sabha in 2019 with the help of BJP though his own party had only 2 MLAs in the state assembly.

Жеке өмір

Пашван 1960 жылдары Раджкумари Девиге үйленді. 2014 жылы ол Лок Сабхаға үміткерлігіне қатысқан кезде құжаттарына шағым түскен соң, 1981 жылы одан ажырасқанын мәлімдеді. Пашванның бірінші әйелінен Уша және Аша есімді екі қызы болған. 1981 жылы ол әуе қызметкері Рина Шармаға үйленді. Олардың бір ұлы мен бір қызы дүниеге келді. Оның ұлы Чираг Кумар Пашван актерлік қызметтен саясатқа ауысқан. Оны жиі "династиялық" деп атады. Ол өзінің ағалары Пашупати Кумар Парас пен Рам Чандра Пасуанды саясатқа тартты. 2019 жылы ЛЖП жеңіп алған алты мандаттың үшеуі оның отбасынан – ұлы Чирагтан және ағалары Пашупати Кумар Парас пен Рам Чандра Пашваннан болды. Рам Чандраның ұлы Принц Радж әкесінің қазасынан кейін оның орнын басты. Пашванға жүрек операциясы жасалып, қайтыс болғанға дейін бірнеше апта ауруханада жатты. Пашванның мәйіті 2020 жылдың 10 қазанында Патна қаласында кремацияланды. Оның денесі Шри Кришна Пуридегі үйінен Дигха ауданындағы Жандардан Гхатқа, шамамен 3 шақырым жерге соңғы рәсімдерге апарылды. Премьер-министр Нарендра Моди Пашванның Делидегі үйіне барып, оған құрмет көрсетті. Сондай-ақ, жоғары лауазымды саясаткер және Уттар-Прадештің бұрынғы бас министрі Мулаям Сингх Ядав та оған құрмет көрсетті.