Шыбу Сорен: Үнді саяхатшысының өмірбаяны мен саяси жолы

Кіріспе

Шибу Сорен (1944 жылдың 11 қаңтарында туған) – үнді саяси қайраткері, қазіргі уақытта Жаркханд штатын өкілдік ететін Раджья Сабха мүшесі және Жаркханд Мукти Морча партиясының жетекшісі. Бұрын ол 2005 жылы 10 күн бойы (2 наурыздан 12 наурызға дейін), содан кейін 2008 жылдан 2009 жылға дейін және 2009 жылдан 2010 жылға дейін Жаркхандтың үшінші бас министрі қызметін атқарған. Ол сонымен қатар Үкіметтік Одақтың (ЖАҚ) құрамына кіретін «Жаркханд Мукти Морча» (ЖММ) саяси партиясының президенті. Ол 1980 жылдан 1984 жылға дейін, 1989 жылдан 1998 жылға дейін және 2002 жылдан 2019 жылға дейін Думка округінен Лок Сабха депутаты болып сайланған, ал 2004 жылдан 2004 жылға дейін, 2004 жылдан 2005 жылға дейін және 2006 жылдан 2006 жылға дейін Одақтың Министрлер кабинетінде Көмір министрі болды. 2006 жылы Дели аудандық соты оны 1994 жылы жеке хатшысы Шашинатх Джаны өлтіргені үшін кінәлі деп тапты. Бұрын да оған басқа да қылмыстық істер бойынша айыптаулар тағылған.

Өмір

Сорен Үндістанның сол кездегі Бихар штатында, Рамгарх ауданының Немра ауылында дүниеге келген. Ол Сантал тайпасына жатады. Мектебін осы ауданда бітірген. Оқып жүрген кезінде әкесі несие берушілер жалдаған қарақшылардың қолынан қаза тапты. 18 жасында «Сантал Науювак Сангх» ұйымын құрды. 1972 жылы бенгалдық марксистік кәсіподақ жетекшісі А.К. Рой, Курми Махато жетекшісі Бинод Бихари Махато және Сантал жетекшісі Шибу Сорен «Жаркханд Мүкті Морча» ұйымын құрды. Сорен ЖММ-нің бас хатшысы болды. ЖММ тайпалық жерлерді қайтару мақсатында наразылық акцияларын ұйымдастырды. Олар жерлерді күшпен орып-жынуды бастады. Шибу Сорен жер иелері мен несие берушілерге қарсы тез сот жүргізіп, әділдік орнатумен белгілі болды. 1975 жылдың 23 қаңтарында ол «сырттан келгендерді», яғни тайпалық емес адамдарды қуу науқанын бастады деген айып тағылды. Кем дегенде он бір адам қаза тапты. Осы оқиғаға байланысты Сорен және басқа да көптеген адамдар түрлі қылмыстарға қатысты айыпталды. Ұзақ сот процесінен кейін 2008 жылдың 6 наурызында Сорен ақталды. Алайда, 1974 жылы екі адамның өліміне байланысты осыған ұқсас айыптаулар әлі де қаралып жатыр. 1977 жылы ол алғашқы сайлауда жеңіліске ұшырады. 1980 жылы Думкадан алғаш рет Лок Сабхаға сайланды. Оған қатысты тұтқындау ордері шығарылды. Кейін ол 1989, 1991 және 1996 жылдары да Лок Сабхаға сайланды. 2002 жылы ол Раджя Сабхаға сайланды. Сол жылы Думкадағы сайлауда жеңіске жетіп, Раджя Сабха мандатын тастады. 2004 жылы қайта сайланды. Манмохан Сингх үкіметінде көмір министрі болды, бірақ отыз жыл бұрынғы Чирудих ісі бойынша оның атына тұтқындау ордері шыққаннан кейін отставкаға кетті. Ол 1975 жылдың 23 қаңтарында тайпалықтар мен мұсылмандар арасындағы қақтығыста 10 адамды (оның ішінде 9 мұсылманды) өлтірген деген айыппен 69 адамның ішіндегі басты айыпталушылардың бірі болды. Ордер шығарылғаннан кейін ол жасырынып кетті. 2004 жылдың 24 шілдесінде қызметтен кетті. Бір айдан астам уақыт сотқа алынып, 8 қыркүйекте кепілдікпен босатылды. Кейін ол қайтадан Одақ кабинетіне кірді және 27 қарашада 2004 жылы 2005 жылғы ақпан-наурыздағы Жаркхандтағы сайлауға дайындық ретінде Конгресс пен ЖММ арасындағы келісімнің бір бөлігі ретінде көмір министрлігіне қайта оралды. 2005 жылдың 2 наурызында көптеген саяси келісімдерден кейін Жаркханд губернаторы оны Жаркхандта үкімет құруға шақырды. Тоғыз күннен кейін, 11 наурызда, жиналыста сенім білдіру дауысын ала алмағандықтан бас министрліктен кетті. 2019 жылғы Лок Сабха сайлауында Дүмка сайлау округінде БЖП-ның Сунил Соренге жеңілді.

Soren was born in Nemra village of Ramgarh district, in what was, at the time, Bihar state, India. He belongs to Santal tribe. He completed his schooling in the same district. During his schooling his father was murdered by thugs employed by money lenders. At the age of 18, he formed the Santhal Navyuvak Sangh. In 1972, Bengali Maxist trade union leader A. K. Roy, Kurmi Mahato leader Binod Bihari Mahato and Santal leader Shibu Soren formed Jharkhand Mukti Morcha. Soren became the general secretary of JMM. JMM organised agitations to reclaim the tribal lands which were alienated. They started forcibly harvesting in the lands. Shibu Soren was known for delivering summary justice against landlords and money lenders, sometimes by holding own courts. On 23 January 1975, he allegedly incited a campaign to drive away "outsiders", or the 'non tribal' people. At least eleven people were killed. Soren and numerous others were charged with various crimes related to this incident. After extended legal proceedings, Soren was acquitted on 6 March 2008. However, possibly related incitement charges—dating from two earlier deaths in 1974—remain pending. He lost his first Lok Sabha election in 1977. He was first elected to the Lok Sabha in 1980 from Dumka. An arrest warrant was issued against him. He was subsequently elected to the Lok Sabha in 1989, 1991 and 1996 as well. In 2002, he was elected to the Rajya Sabha. He won the Dumka Lok Sabha seat in a by election the same year and resigned his Rajya Sabha seat. He was re elected in 2004. He became the Union Coal Minister in the Manmohan Singh government, but was asked to resign following an arrest warrant in his name in the thirty year old Chirudih case. He was one of the main accused amongst 69, with allegations to kill 10 people (including 9 Muslims) on 23 January 1975, in a clash between tribals and Muslims. After the warrant was issued, he initially went underground. He resigned on 24 July 2004. He was able to secure bail after spending over a month in judicial custody; released on bail on 8 September, he was re inducted into the Union Cabinet and given back the coal ministry on 27 November 2004, as part of a deal for a Congress JMM alliance before assembly elections in Jharkhand in February/March 2005. On 2 March 2005, after much political bargaining and quid pro quo he was invited to form the government in Jharkhand by the Governor of Jharkhand. He resigned as Chief Minister nine days later, on 11 March, following his failure to obtain a vote of confidence in the assembly. In 2019 Lok Sabha Elections he lost to Sunil Soren of BJP from Dumka constituency.

Өмір бойы бас бостандығынан айыру және ақталу

2006 жылғы 28 қарашада Сорен өзінің бұрынғы жеке хатшысы Шашинатх Джаны ұрлап, өлтірген 12 жыл бұрынғы іс бойынша кінәлі деп танылды. Джа 1994 жылғы 22 мамырда Делидегі Даула Куан ауданынан ұрланып, Ранчи маңындағы Писка Нагариге әкелініп, сол жерде өлтірілген деген күдік болған. CBI-дың айыптау қағазында 1993 жылғы шілдедегі үкіметке сенімсіздік дауысы кезінде Нарсимха Рао үкіметін сақтау үшін Конгресс пен JMM арасындағы келісім туралы Джаның білуі және содомия жасау фактісі кісі өлтіруге себеп болғаны айтылған. Айыптау қағазында: "Жха заңсыз мәмілелерді білген, сондай-ақ, осы сомадан Сореннен үлкен үлес күткен және талап еткен" делінген. Сорен Премьер-министр Манмохан Сингхтің үкім шығарғаннан кейін Коалар министрі қызметінен кетті. Бұл – Үндістан үкіметінің министрінің кісі өлтіруге қатысы бар екені анықталған алғашқы оқиға. 2006 жылғы 5 желтоқсанда Шибу Сорен өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Дели соты оның босату туралы өтінішін қабылдамады, былай деді: "Сотталушы (Сорен) 2006 жылғы қарашада толыққанды сот отырысынан кейін ғана кінәлі деп танылып, 2006 жылғы желтоқсанда жазаланғанын ескермей қоюға болмайды. Сондай-ақ, ол Жаркхандтағы жаппай кісі өлтіру ісі сияқты бірнеше басқа да істер бойынша сотталып жатыр". 2007 жылғы 25 маусымда Шибу Сорен Думкадағы түрмеге апарылып бара жатқанда оның кортежіне бомба шабуыл жасалды, бірақ ешкім зардап шекпеді. 2007 жылғы 23 тамызда Дели жоғары соты аудандық соттың шешімін жоққа шығарып, Сореннің кінәсінен босатты, "Төменгі соттың талдауы көндіріссіз және негізсіз" деді. Тис Хазари соты соттаған бес адам қылмыстық сөз байласу, адам ұрлау және кісі өлтіруде кінәлі деп танылды. Бұл үкім негізінен Жаркхандта табылған денеге жасалған сот-медициналық сараптаманың нәтижелеріне, атап айтқанда, бас сүйегінің салыстыру тестісі мен бас сүйегінің жарақаттары туралы есепке негізделген. Бұған қоса, куәгерлердің көрсетулері мен жағдайлық дәлелдер де болды.

On 28 November 2006, Soren was found guilty in a twelve year old case involving the kidnapping and murder of his former personal secretary Shashinath Jha. It was claimed that Jha was abducted from the Dhaula Kuan area in Delhi on 22 May 1994 and taken to Piska Nagari near Ranchi where he was killed. The CBI chargesheet stated that Jha's knowledge of the reported deal between the Congress and the JMM to save the Narasimha Rao government during the July 1993 no confidence motion and an act of sodomy was the motive behind the murder. The charge sheet asserted that: "Jha was aware of the illegal transactions and also expected and demanded a substantial share out of this amount from Soren." Soren resigned from his post of Union Minister for Coal after Prime Minister Manmohan Singh demanded that he should do so in the wake of the verdict. This is the first case of a Union Minister of the Government of India being found guilty of involvement in a murder. On 5 December 2006, Shibu Soren was sentenced to life imprisonment. A Delhi court rejected his bail plea, stating: 'We cannot overlook the fact that the appellant (Soren) has been convicted after a detailed and elaborate trial only in November 2006 and sentenced in December 2006. The bench also noted that he was also being tried in a number of other cases, including the case of mass murder in Jharkhand. On 25 June 2007, Shibu Soren was being escorted to his jail in Dumka, Jharkhand when his convoy was attacked by bombs, but no one was hurt. The Delhi High Court on 23 August 2007 overruled the District Court and acquitted Soren, stating that "The trial court's analysis is far from convincing and not sustainable." The five men convicted by the Tis Hazari court were held guilty of criminal conspiracy, abduction and murder primarily on the basis of forensic evidence provided by a post mortem report of a body discovered in Jharkhand, namely a skull superimposition test and skull injury report. This was in addition to eyewitness accounts and some circumstantial evidence.

Жеке өмір

Ол Рупи Кискуге үйленген. Оның үш ұлы – Дурга Сорен, Хемант Сорен және Басант Сорен, сондай-ақ қызы Анжали Сорен бар. Оның ұлы Хемант Сорен 2024 жылдың 31 қаңтарына дейін Жаркханд штатының бас министрі болды, содан кейін Қаржылық тергеу департаменті (ED) тарапынан қамауға алынды. Ол бұрын 2013 жылдың шілдесінен 2014 жылдың желтоқсанына дейін бас министр қызметін атқарған. Оның үлкен ұлы Дурга Сорен 1995 жылдан 2005 жылға дейін Джама округінен депутат болды. Дурганың әйелі Сита Сорен – бұрынғы Джама округінің депутаты, қазір БЖД мүшесі. Басант Сорен – Жаркханд Мокти Морча жастар қанаты – Жаркханд Юва Морчаның президенті және қазіргі Думка округінің депутаты.