Кіріспе

Атлантика мұхитындағы дауыл маусымы

1896 жылғы Атлантика дауыл маусымы салыстырмалы түрде тыныш болды, бірақ сол уақытқа дейін АҚШ-қа соққан ең қымбат дауылдардың бірін және бірнеше құрылыс бұзған тропикалық циклонды тудырды. Маусым шілде айының басында Мексика шығанағындағы дауылмен басталды және қараша айының соңында Кіші Антиль аралдарында баяу жылжыған тропикалық дауылмен аяқталды. Маусымда тіркелген жеті жүйенің алтауы дауылға, ал екеуі күшті дауылға айналды – қазіргі Саффир-Симпсон шкаласы бойынша 3-ші санат немесе одан жоғары. Жүйелердің біреуін қоспағанда, барлығы белгілі бір дәрежеде құрлыққа тікелей әсер етті; "Алтыншы" дауыл ашық суда қалды және тек кеме қатынасына қауіп төндірді. Сонымен қатар, 28-29 тамызда Солтүстік Каролина жағалауында мүмкін дауыл анықталды, бірақ қазіргі заманғы қайта талдау оны тропикалық циклон деп жіктеуге жеткіліксіз дәлел тапты. Сонымен қатар, жаңалықтарда дауылдың шығысқа қарай жылғалысы туралы хабарланды. Құбада шілде айында ауа райының күрт нашарлауы байқалған жоқ. Жағалауға жақын теміржолдар да қирады. Қаладағы жалпы зиян 100 000 долларға бағаланды. Дауыл құрлыққа ішкі аймаққа өткен кезде, күшті жел мен қатты жаңбыр Алабама, Джорджия, Каролина және Вирджинияның оңтүстік бөліктеріне тарады. 8 шілде күні таңертең дауылдың шығыс жағындағы жаңбырлы аймақтар Солтүстік Каролина штатының Галифакс округінде торнадоны тудырды, ол бір адамды өлтіріп, бірнеше үйді қиратты. Сол күні Вирджинияда тағы бірнеше торнадо пайда болды, олар бес адамды жарақаттап, шашыраңқы зиян келтірді.

Үшінші дауыл

18 қыркүйекте Кіші Антиль аралдарының шығысында ерекше үлкен дауыл пайда болды. Ол солтүстік-батысқа қарай жылжыды, 22 қыркүйекте Гаванада (Куба), дауыл орталығынан 805 шақырым (500 миль) оңтүстік-батыста ауа қысымының төмендеуі байқалды. 23 қыркүйекте бірнеше кеме Гольфстримде дауылға тап болды, олардың бірінің желкендері зақымданды. Дауыл АҚШ-тың Шығыс жағалауынан алыс солтүстік-шығысқа бұрылды, бірақ Солтүстік Каролинадағы Китти Хок және Кап-Хаттераста (дауыл орталығынан шамамен 483 км (300 миль) солтүстік-батыста) солтүстік-шығыс желдің күрделі соғуы сезілді. Оның күшін және жолын анық айту қиын болса да, 22 қыркүйекте Ливард аралдары арқылы тропикалық дауыл ретінде өтіп, Кариб теңізі арқылы батысқа қарай, Хиспониола және Ямайкадан оңтүстікке қарай жылжыды. 3-санатты үлкен дауылға айналған дауыл 28 қыркүйекте Юкатан бұғазынан өтіп, солтүстік-солтүстік-шығысқа қарай жылдамдады. Дауылдың жолынан өтетін Атлантиканың орталық штаттарындағы желдің күші зор болды, ал Солтүстік Каролинадан Пенсильванияның оңтүстігіне дейін қатты жаңбыр жауды. Седар-Кейз аралдарында 3 метрлік (10.5 фут) су тасқыны болды, ол ғимараттарды қиратты, материкке дейінгі теміржолды жойды және кішігірім, шеткі аралдарды толығымен су басты, нәтижесінде 31 адам қаза тапты. Күшті жел аймақтың экономикасында маңызды рөл атқарған көптеген қызыл кедр ағаштарын жойды, сондай-ақ бірнеше кедр диірмендеріне ауыр зақым келтірді немесе оларды толығымен қиратты. Флориданың ішкі аймақтарында дауыл көптеген елді мекендерді қиратты және мыңдаған адамды баспанасыз қалдырды. Ең қатты зардап шеккен аудандарда үйлер мен кәсіпорындардың көбі қалмады. Флориданың солтүстігінде және Джорджияның оңтүстігінде дауыл миллиондаған акр қарағай ормандарын жойды, бұл жергілікті терпентин өнеркәсібіне соққы берді. Саванна қаласында (Джорджия штаты) 45 минут бойы соққан қатты жел мыңдаған ғимараттардың шатырларын жұлып алып, саябақтарды толыққанды құлатып тастады. Теңіз аралдарындағы кемелерге және жағалаудағы елді мекендерге үлкен зиян келтірді. Дауыл солтүстікке қарай жылжыған сайын Вирджиниядағы қалалар мен ауыл шаруашылығы аудандары да ауыр зардап шекті. Вашингтонда (Колумбия округі) мыңдаған ағаштар түбімен жұлынып немесе сынды, байланыс желілері үзіліп, жергілікті жерлердегі қатты желдің күші көптеген мемлекеттік және жеке ғимараттарға зақым келтірді. Ақ үйдің аумағындағы көптеген ағаштар, соның ішінде тарихи маңызы барлары, желмен құлатылды. Геттисбург майданында жүздеген ағаштар құлап, кейбіреулері тарихи ескерткіштерге түсті. Дауылдың салдарынан АҚШ-тың Солтүстік-Шығысында ағаштар мен электр желілері құлап, дауылдың тропикалық қалдықтары Ұлы көлдердегі кеме қатынасына үлкен зиян келтірді. Дауылдың жолында кемінде 202 адам қаза тапты және 9,6 миллион доллардан астам зиян келтірді.

Жетіінші тропикалық дауыл

1896 жылы 27 қарашада оңтүстік-шығыс желді аралдарда соңғы тіркелген дауыл пайда болды. Дауыл солтүстікке қарай баяу жылжығанда, Тринидад, Сент-Винсент және Барбадос аралдарында шектен тыс жаңбыр жауып, қатты жел соқты. Бірақ келесі күні таңертең жағдай жақсарғаны хабарланды. Дауылдың күші дауыл деңгейіне жетпеді және соңғы рет 29 қарашада Ангильядан солтүстік-шығысқа қарай 161 шақырым жерде байқалды. Зардап шеккен аралдардағы ауыр жаңбыр тау өзендері мен аңғарларда су тасқынына әкеп соқты, осының салдарынан егістер мен мүлік жойылды. Мақта, кофе және қант плантацияларына айтарлықтай зиян келтірілді. Плимут қаласында үйлері теңізге ағысып кеткеннен кейін 31 адам суға батып қайтыс болды. Көптеген жерлерде жолдар қирады, ал аралдағы барлық көпірлердің біреуін қоспағанда, қалғаны су астында қалды. Су тасқынынан барлығы 46 адам суға батып, көптеген адамдар үйсіз қалды. Колониялар жөніндегі мемлекеттік хатшы Джозеф Чемберлен ақшалай зиянды 10 000 фунт стерлинг (49 000 доллар) деп бағалады. Апатты жағдай дауыл кезінде болған бірнеше жер сілкіністерінен одан да ушықты. Тринидадтан Лондонға (Англияға) бағыт алған «Гресиан» кемесі Монсерраттың тасты жағалауына тіреліп қалды. 30 экипаж мүшесінің 29-ы кеме апатта болды, жалғыз аман қалған – бірінші офицер, ол жүзбелі бөлшектерге жабысып, бірнеше шақырымды жаяу өтіп құрлыққа жетті.