Кіріспе

Перм кезеңінің бірінші қатары

Цисуральдық – Перм кезеңінің бірінші қатары/эпохасы. Цисуральдыққа дейін Пенсильваниялық, ал одан кейін Гвадалупиялық кезеңдері болды. Цисуральдық эпохасы Ресей мен Қазақстандағы Орал тауларының батыс беткейлерінің атымен аталып, 298,9 ± 0,15 – 272,3 ± 0,5 млн жыл бұрынғы мерзімді қамтиды. Солтүстік Американың оңтүстік-батыс аймағының аймақтық стратиграфиясында Цисуральдық екі қатарды қамтиды: Волькампиан (Асселианнан орта Артинскиге дейін) және Леонардиан (орта Артинскиден Кунгурианға дейін). Бұл қатарда қоңыздар мен шыбындар пайда болды және шамамен 21 миллион жылға созылған салыстырмалы түрде тұрақты жылыну кезеңі болды.

Аты-жөні және шыққан тегі

Цисурал – пермнің бірінші қатары немесе дәуірі. Цисуралға дейін соңғы Пенсильвания дәуірі (Гжелиан) келді, ал одан кейін Пермь Гвадалупия дәуірі келді. "Цисурал" атауы 1982 жылы ұсынылып, 1996 жылы Перм стратиграфиясы жөніндегі халықаралық кіші комиссиясы бекітті. Цисурал дәуірі Ресей мен Қазақстандағы Орал тауларының батыс беткейлерінің атымен аталады. Орыс платформасының шетіндегі әктастар Ишимбай мұнай кен орындарын құрайды. Бұл мұнай кен орындары Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, немістер батыстағы мұнай кен орындарын бақылауға алғанда, Кеңес Одағы үшін маңызды болды. Цисурал қатарының және перм жүйесінің негізі – кондонт Streptognathodus isolatus қазбаларының стратиграфиялық тізілімде алғаш рет кездесетін жері. Базаның жаһандық эталондық профилі (GSSP немесе "алтын тікенек") Қазақстанның Орал тауларындағы Ақтөбе маңындағы Айдаралаш өзенінің аңғарында орналасқан.

География

Гондвана Лавруссиямен соқтығысып, қазіргі Солтүстік Америкада Аллегений тау жасалуын (орогенезін) тудырды. Әсіресе Артинск жылыну оқиғасы кезінде континенттің ішкі аймақтары құрғап кетті. Осы кезеңде Пангеяның пантропикалық белдеуі ерекше айқын шөлдеуге ұшырады.

Биологиялық әртүрлілік

Сазды шеттері көбінесе папоротниктер, тұқымдық папоротниктер және ликофиттермен жабылған. Осы кезеңде қоңыздар мен шыбыршықтар пайда болды. Пеликозаврлар карбонның соңғы кезеңінде пайда болып, цисуралдық кезеңде өркендеп, 40 миллион жылға жуық құрлықтағы басым жануарлар болып қалып келді. Аз ғанасы капитандық кезеңге дейін сақталды. Олардың орнын терапсидтер басты.

Әлемдік

Ассилдік кезең (298,9 ± 0,15 – 294,6 ± 0,8 млн жыл бұрын)
Сакмарийлік кезең (294,6 ± 0,8 – 290,1 ± 0,7 млн жыл бұрын)
Артинскийлік кезең (290,1 ± 0,7 – 283,5 ± 0,7 млн жыл бұрын)
Кунгурийлік кезең (283,5 ± 0,7 – 272,3 ± 0,5 млн жыл бұрын)