Кіріспе

Серкника көлі (; , Zirknitzer See) – Словенияның оңтүстік-батысындағы Ішкі Карниола аймағындағы карсттық Серкника Польесының оңтүстік бөлігінде орналасқан, аралық сипаттағы көл. Көлдің бағыты Динар тауларына сәйкес, солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай, және жылдың көп бөлігінде сумен толы болады. Бұл аймақ Ішкі Карниола аймақтық паркінің орталығы болып табылады, ол кеңірек аймақтағы қосымша Natura 2000 аймақтарын қамтиды. Аймақтағы климат континенттік, орташа температурасы және жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен құрайды. Көлдің жанындағы ең ірі елді мекен – Серкника қаласы, ол көлдің солтүстігінде орналасқан. Көлде қайықпен жүзу сияқты түрлі су спорты түрлері танымал.

Ара-тұра әрекет ету

Қалыпты жағдайда ауданы шамамен 10 шаршы миль (26 км²) және орташа тереңдігі 20 фут (6 м) болатын көл, бірнеше ашылу арқылы бірқатар жер асты резервуарларымен немесе үңгірлермен байланысады, олардың кейбіреулері көл деңгейінен жоғарырақ, төңіректегі төбелерде орналасқан. Жаз айларында, жауын-шашын аз болғандықтан, көл толығымен төмендегі резервуарларға ағып кетеді, ал оның табаны тез арада құнарлы өсімдіктермен жабылады. Күзде, қайтадан мол жаңбыр жауғанда, төңіректегі жоғары орналасқан резервуарлар суға толады және жер асты жолдары арқылы көлге кенеттен құйылады, осылайша көл өте жылдам қалыпты көлемін қалпына келтіріп, тіпті айналасындағы жерлерді су басуы мүмкін. Алайда, су деңгейінің өзгеруі өте тұрақсыз. Кейде көл бірнеше жыл бойы құрғамайды, ал 1834-35 жылдардағыдай, бір жылдан астам уақыт бойы құрғақ бола алады. Көл балыққа бай, олар сумен бірге жоғалып, су келгенде қайта оралады.

Зерттеу тарихы

Страбон өзінің «Географиясында» «Люгеон деп аталатын батпақты» (helos Lougeon kaloumenon) айтады, ол Серкника көлімен анықталған. Лугеон – Страбонның жергілікті топонимнің грек тіліндегі нұсқасы, бұл топонимнің шығу тегі, мүмкін, иллириялық. Ол Lugeum ретінде латынша жазылған. 1687 жылдың қараша айында Карниола ғалымы Иоганн Вайхард фон Вальвасор бұл көлді Корольдік қоғамға жолдаған хатында сипаттады, ал хаттың бір бөлігі сол жылдың желтоқсан айында Қоғамның «Философиялық еңбектерінде» жарияланды. Ол көлдің толтылуы мен тартылуын Картезиан механикасына негізделген модель арқылы түсіндірді. Серкника көлінің қалай жұмыс істейтінін алғаш рет 1781 жылы Тобиас Грубер, ал 1784 жылы Белсазар Хаке нақты сипаттады.