Кіріспе
Британдық үнді жазушысы және педагог (1909–2000)
Говиндас Вишнудас Десани (1909–2000), Г. В. Десани ретінде танымал, британдық үнді журналисі, лекторы, жазушы және педагог болған. Десани ең әйгілі туындысы – 1948 жылы Ұлыбританияда тұңғыш рет жарық көрген «All About H. Hatterr» романы. Бұл роман көпмәдениетті, көпұлтты әлемдегі қарапайым адамның тағдырына абсурдтық, комедиялық көзқараспен қарады. «Хаттерр» көптеген қайта жарық көрген басылымдарымен және соңғы жеті онжылдықта жазылған рецензияларымен ерекшеленеді, онда кітап «нағыз әдеби сирек кездесетін, жоғалған және табылған шедевр», «жоғалған классика» деп сипатталған, ал автор «Елуінші жылдардың құпиялы таланты» деп аталған. 40 жасынан кейін Десани ежелгі үнді дәстүрлері – оның ішінде сирек кездесетін мантралық және тантрикалық өнерлер – туралы Шығыс және Батыс аудиторияларына ізденуші, жақтас, шебер, тілші және лектор болып қызмет етті.
Х. Хаттер туралы
1948 жылы Десанидің пародиялық қаһармандық романының жарық көргені, оның жоғары қарқынды Шығыс-Батыс әңгімесіне көп назар аударды. Т.С. Элиот осы кітап туралы: "Менің тәжірибемде мұндай нәрсеге ешқашан тап болған емеспін. Осындай стиль мен темпте мұндай ұзақ шығарма жазуға ешкімнің күші жететініне сену қиын" деді. Орвилл Прескотт "Нью-Йорк Таймс" газетіндегі ара-жібір рецензиясында: "Көзі көрмей туған балаға көкжиекті сипаттау, "Х. Хэттердің бар жайы" кітабының ерекшелігін, дәліздегі бір мүйіз сияқты таңғажайып нәрсеге ұқсатып түсіндіруден де қиын емес. Оны оқығанда бас айналады, көз алдында дақ пайда болады, қорқыныш сезімі туады, тіпті ойлар шашырап кетеді" деп жазды. Төрт он жылдықтан кейін Салман Рушди: "Хаттердің керемет, қызықты, секіріп тұратын прозасы – ағылшын тілінің ағылшындық шеңберінен шығуға жасалған тұңғыш нағыз тыраныс" деп мәлімдеді.
Хали: ойын
Десанидің "Хали: пьеса" пьесасы 1950 жылы жарық көрді және қойылды. Элиот оны "Хаттеррден толыққанды өзгеше" деп сипаттады. Элиот пен Э. М. Форстер 55 беттік лирикалық трагедияға сөздерін қосты. Элиот Халидің образдылығын "көбінесе қорқынышты түрде әсерлі" деп атады, ал Форстер "Ол қалыпты жетістіктердің "Жоғарғы қаласынан" артық биіктерді тұрғызып көрсетеді" деп жазды. Олардың басқа пікірлері одан да аз болды. Элиот "Хали көптеген оқырманның талғамына тез ұнамайды" деп қосты. Ал Форстер "Ол жеке мифологияға тәуелді, бұл қауіпті тәсіл" деп байқады.
Хали және қысқа әңгімелері
1991 жылы «Хали» «Хали және жинақталған әңгімелер» жинағында қайта басылды.
Өмірбаян
Десани Кенияда ағаш отынына маманданған дүкені бар үнді отбасында дүниеге келді. Ол сегіз шамасында отбасымен бірге Синдке (қазір Пәкістанның бір бөлігі) көшіп келді. Десани өзін көңілсіз бала деп сипаттады. Ол үш рет үйінен қашып, 13 жасында мектептен қуылды. 15-16 жасында жоспарланған некеден қашып, Ұлыбританияға бару үшін кемеге отырды. Ол Англияға тек хинди тілінде келді, бірақ бірнеше жылдың ішінде ағылшын тілін жақсы меңгеріп, бірнеше белгілі лондондықтармен дос болып кетті. Мысалы, Лейбористік партиясының вице-лидері Джордж Лансбери оны Британ мұражайы кітапханасына оқырман ретінде қабылдау үшін ұсынды.
Мансап
1930 жылдары Десани кинода массовкада, суретшілер үшін модель болып жұмыс істеді, сондай-ақ "The Times of India", "Reuters" және "Associated Press" сияқты агенттіктерге корреспондент болып, Ұлыбритания мен Үндістаннан хабарлар жіберді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Десани Ұлыбритания Ақпарат министрлігі мен Императорлық институтында ағылшын және хинди тілдерінде лекция оқыды.
Рухани білімді іздеу
Онжылдықтар өткен соң Десани өзінің жетістіктеріне қарамастан, көбірек бақытсыздыққа ұшырағанын айтты. 1952 жылы ол Үндістанға қайтып, бірнеше гурулар мен факирлерді іздеді. Бұл ұстаздар, көбінесе ауылдық Үндістан ауылдарында тұратын, оған айлар бойы қарқынды садхананы талап ететін ауыр жаттығулар берді. Десани 1960 жылдың көп бөлігін Рангунда (қазіргі Янгон) теравада буддасы Махаси Саядаудың басшылығымен Саматха-випассананы тәжірибелеумен өткізді. Оқуын аяқтағаннан кейін, ол Буддалық этика мен техникалар туралы Бирма дипломатиялық корпусына лекция оқуға шақырылды. Кездесу Израиль елшілігінде өтті, төрағалықты Бирманың әділет министрі У Чан Хтун жүргізді.
Әлеуметтік және саяси түсініктеме
1962 жылдан 1967 жылға дейін Десани «The Illustrated Weekly of India» журналына жиі мақала жазды. Оның жазбаларында әңгімелер, сондай-ақ үнді қоғамы мен мәдениеті, этика, дін және эзотерика туралы пікірлер қамтылған. 1964 жылдан 1966 жылға дейін «Өте биік және өте төмен» деген атпен қол қоймаған апталық баған жарияланды.
Академиялық мансап
1967 жылы Фулбрайт бағдарламасының гранты Десаниді Остин қаласындағы Техас университетіне Шығыс философиясы бойынша лекция оқуға шақырды. 1969 жылы ол факультетке толық профессор ретінде қабылданды (қызықтысы, Десани орта мектепті бітірмеген және жоғары білімі жоқ еді). 1970-1979 жылдар аралығында Десани Тхеравада буддизмі және басқа йога дәстүрлері бойынша курстар оқыды. Ол 1982 жылы Бостон университетінің президенті Джон Силбердің қолдауымен бір семестр дәріс бергеннен кейін зейнетке шықты. Техас университетінде профессор-эмеритус ретінде өткен соңғы жылдары Десани тағы екі кітап жазуды жоспарлаған: өмірбаян және Үндістанда Нади астрологиясы мен басқа да эзотерикалық өнерлерді зерттеген жылдарындағы күнделік жазбаларына негізделген кітап. Десани Техас штатының Форт-Уорт қаласында 91 жасында дүние салды.