Кіріспе
Рхипидистия клады, сонымен қатар Дипнотетраподоморфа деп те аталады, төрт аяқтылар мен өкпелі балықтарды қамтитын сүйекті қанатты балықтардың клады болып табылады. Бұрын Рхипидистия Саркоптеригийдің бір тобын құрады, оған Поролепиформы және Остеолепиформы кіретін, бірақ бұл анықтама қазір ескірген. Дегенмен, соңғы онжылдықтарда омыртқалы жануарлардың кладистік түсінігі жақсарғандықтан, монофилетикалық Рхипидистияға қазір тетраподалар мен өкпелі балықтардың барлығы кіреді. Рхипидистияға Поролепиформы және Дипнойлар жатады. Өкпелі балықтардың кең ауқымды қазба жұмыстары осы топтың эволюциялық зерттеулеріне үлкен үлес қосты. Палатоквадрат сүйегі шақырған сүйекке бірігіп, жақ сүйегінің аутостильдік бекітілуінің және лимфаны сорғылайтын "лимфалық жүрек" (кейін сүтқоректілер мен ұшатын құстарда жоғалған) эволюциясы осы топқа тән ерекшеліктері болып табылады. Өкпелі балықтар мен тетраподтардың тағы бір ортақ белгісі – бөлінген қарынша. Тетраподтардың хоанасы қашан пайда болғаны туралы пікірлер әртүрлі, кейбіреулер ертедегі рхипидистияларды алғашқы хоаналылар деп санайды. Бұл белгі қазіргі өкпелі балықтарда да кездеседі, бірақ бұл конвергентті эволюцияның нәтижесі болуы мүмкін. Базальдық өкпе балығы Диаболепис мұндай белгіге ие болған жоқ. Оның орнына, көптеген балықтар сияқты, екі алдыңғы және екі артқы мұрын тесігі болды. Алайда, оның артқы мұрын тесіктері ерінге өте жақын орналасқан, сондықтан артқы мұрын тесігінің құрсаққа қарай жылжуы өкпелі балық-тетрапод кладының синапоморфиясы деп есептелуі мүмкін. Содан кейін толық хоана екі тірі қалған кладада дербес дамыған сияқты.
Rhipidistia, also known as Dipnotetrapodomorpha, is a clade of lobe finned fishes which includes the tetrapods and lungfishes. Rhipidistia formerly referred to a subgroup of Sarcopterygii consisting of the Porolepiformes and Osteolepiformes, a definition that is now obsolete. However, as cladistic understanding of the vertebrates has improved over the last few decades, a monophyletic Rhipidistia is now understood to include the whole of Tetrapoda and the lungfishes. Rhipidistia includes Porolepiformes and Dipnoi. Extensive fossilization of lungfishes has contributed to many evolutionary studies of this group. Evolution of autostylic jaw suspension, in which the palatoquadrate bone fuses to the cranium, and the lymph pumping "lymph heart" (later lost in mammals and flying birds), are unique to this group. Another feature shared by lungfish and tetrapods is the divided atrium. The precise time at which the choana of tetrapods evolved is debated, with some considering early rhipidistians as the first choanates. The feature is also present in modern lungfish but is probably a case of convergent evolution. The basal stem lungfish Diabolepis did not possess it. Instead, it had four nostrils (two anterior and two posterior) like most fish. However, its posterior nares are very close to the lip, meaning a ventral 'displacement' of the posterior nostril can be considered a synapomorphy of the lungfish tetrapod clade. The complete choana then seems to have developed independently in the two surviving clades.
Этимология
"Рипидистия" сөзі ῥιπίδιον сөзінен шыққан. "Dipnotetrapodomorpha" сөзі δίπνοος (δι "екі" дегенді білдіреді, πνοή "тыныс" дегенді білдіреді) сөзінен, τετρα – сан есімнің τέτταρες (tettares) түрінен, ποδ – πούς (pous) "аяқ" дегенді білдіретін түрінен және μορφος – μορϕή (morph) "физикалық форма" дегенді білдіретін түрінен құралған.
Қарым-қатынастар
Төменде көрсетілген кладограмма Филипп Янвье және басқалардың Өмір ағашы веб-жобасы үшін, сондай-ақ Шварцтың 2012 жылғы жинақтаған зерттемелеріне сүйенеді.