Кіріспе

1989 жылы Канаданың Онтарио штатындағы ұшақ апаты

Air Ontario 1363 рейсі – 1989 жылдың 10 наурызында Драйден аймақтық әуежайынан ұшып шыққаннан кейін дереу Драйденге жақын жерде апатқа ұшыраған Air Ontario әуекомпаниясының жолаушылар рейсі. Ұшақ Fokker F28 1000 Fellowship екі қозғалтқышты ұшақ еді. Қанаттарында мұз және қар болғандықтан, ұшу-қону жолағының соңындағы ағаштардан қауіпсіз биіктікке көтеріле алмағандықтан ол ұшып шыққаннан кейін 49 секунд өткен соң құлады. 1992 жылы USAir 405 рейсі де ұшу кезінде қанаттарына мұз жиналғаннан кейін ЛаГуардия әуежайынан ұшып кеткен кезде Флашинг шығанағына құлап, осыған ұқсас апат болды.

Ұшақ пен экипаж

Fokker F28 1000 ұшағы 1972 жылы жасалған және 1973 жылдан 1987 жылға дейін Turkish Airlines авиакомпаниясында пайдаланылған. 1987 жылдың қарашасынан бастап бұл ұшақ Air Ontario компаниясының қызметінде болды. Бұл авиакомпаниядағы екі F28 1000 ұшағының бірі еді. Ұшуды тәжірибелі ұшқыш, капитан Джордж Морвуд (52 жас) басқарды. Ол Air Ontario компаниясында шамамен 34 жыл бойы ұшқан, өте тәжірибелі ұшқыш еді. Оның жалпы ұшу уақыты 24 100 сағатты құрады. Оның оң жақтағы ассистенті – 35 жастағы Кит Миллс болды. Миллс та Air Ontario компаниясында 10 жылдан бері тәжірибелі ұшқыш, ол 10 000 сағаттан астам ұшу уақытын жинақтаған. Екі ұшқыш та F28 1000 ұшағына жаңа болған, олардың бұл типтегі ұшақта жиынтығында 150 сағаттан аз уақыт болған.

Тергеу

Апаттан кейінгі қатыгез өрт ұшқыштың дауысты жазу құралы мен ұшу деректерін жазу құралына ауыр зақым келтірді; нәтижесінде ешқайсысын оқу мүмкін болмады. Осы себепті тергеу жұмысы апатқа және оған дейін болған оқиғаларға қатысты куәгерлердің көрсетулеріне негізделді. Тергеу барысында Драйден аймақтық әуежайында пайдалануға жарамсыз қосалқы қуат блогы (APU) болғаны және сыртқы қуат блогының жоқ екені анықталды, бұл дұрыс емес шешім қабылдауға алып келді, және бұл 1363 рейсінің апатына себеп болған маңызды фактор болды. Егер қозғалтқыштар өшірілген болса, APU-дың жарамсыздығы мен сыртқы қуаттың болмауына байланысты оларды қайта іске қосу мүмкін болмас еді. Сондықтан, Драйдендегі тоқтау кезінде сол жақ қозғалтқыш іске қосылып тұрды. Ол күні түстен кейін қар жұмсақ жауды, және қанаттардың үстінде қар қабаты жиналды. Ұшу алдында қанаттарды мұздан тазарту қажет еді, бірақ Fokker F28 ұшағының қозғалтқыштары жұмыс істеп тұрғанда мұздан тазартылуына болмайды, себебі ұшақ салонына улы газдар ену қаупі бар. Сондықтан ұшқыш қанаттарды мұздан тазартуды сұрамады; сол кезде әуе компаниясының нұсқаулары бұл мәселеде нақты болған жоқ, бірақ кейінгі есеп бұл шешімді қатты сынады. Отынды тиеу қажет болды, және ол жолаушылар ұшақта болған кезде, қозғалтқыш іске қосылып тұрғанда жасалды (бұл "жедел отын құю" деп аталады). Жолаушыларды түсіріп, қайта тиеу көп уақыт алатын еді, және ұшақ жерде неғұрлым ұзақ тұрса, қанаттарды мұздан тазарту сұйықтығымен шашу қажеттігі де арта түсер еді. Ұшуды кешіктіруден және қанаттарда мұз жиналу мүмкіндігін арттырудан сақтау үшін капитан Морвуд қозғалтқыш іске қосылып тұрғанда және жолаушылар ұшақта болғанда отын құюға шешім қабылдады. Бұл процедура сол кезде, және қазір де Транспорт Канадасы тарапынан тыйым салынбаған. Әуе компаниясының нұсқаулары да үйлесімсіз болды.

Нәтиже

Апатты тергеу судья Вергиль П. Мошанский басшылығымен сот тергеуіне біріктірілді. Оның баяндамасында коммерциялық либерализация салдарынан туындаған бәсекелестік қысымы қауіпсіздік стандарттарын төмендеткені, ал өнеркәсіптің көптеген немқұрайлы әрекеттері мен күмәнді процедуралары ұшқышты өте қиын жағдайға түсіргені көрсетілді. Баяндамада сондай-ақ, ұшақтың тиісті жабдықтары жоқ әуежайда жанармай құю кестесіне енгізілмеуі керек екені, ал ұшқышқа қанаттағы мұздың қауіптілігі туралы оқу құралдары мен нұсқаулықтар жеткілікті ескерту жасалмағаны айтылды. Мошанский Транспорт Канаданы Air Ontario компаниясына бұрынғы ұшақтарының кемшіліктерін анықтамай, үлкенірек және күрделірек ұшақтарды пайдалануға рұқсат бергені үшін кінәлады. Air Ontario 1363 рейсінің апатынан кейін Канаданың авиациялық ережелеріне көптеген маңызды өзгерістер енгізілді. Оларға жанармай құю және мұзсыздандыру бойынша жаңа процедуралар, сондай-ақ Канададағы болашақ барлық рейстердің жалпы қауіпсіздігін жақсартуға бағытталған көптеген жаңа ережелер кірді. Атап айтқанда, бұл нақты бір мұзсыздандыру сұйықтықтарының уақыт өте келе тиімділігіне және II типті сұйықтықтарды кеңінен қолдануға қатысты. Бұл қоспаға полимерлендіруші агенттер кіреді, олар мұзды кетіру әсерін ұзақ сақтауға мүмкіндік береді. 1363 рейсінің апатының тағы бір себебі – 1985 жылы Arrow Air 1285 рейсінің апаты бойынша Канаданың авиациялық қауіпсіздік кеңесінің (CASB) дауысқа түспейтін есебінен кейін мұзсыздандыру процедураларын өзгертудегі кешігу болды, онда жарылыс болған деген де хабарламалар болған. Екі апат та CASB тергеулеріне сенімділікті төмендетіп, Канада үкіметінің 1363 рейсінің апатынан бір жыл өткен соң CASB-ді таратуына әкелді. CASB-нің орнына Канаданың Көлік қауіпсіздігі жөніндегі кеңесі (TSB) құрылды, ол тәуелсіз және көп салалы тергеу агенттігі болып табылады.

Ескерткіш

Мемориал МакАртур жолында орналасқан.

Танымал мәдениетте

Discovery Channel Canada / National Geographic телеарналарының Mayday телесериалы 9-шы маусымында "Cold Case" ("Суық іс") деген атаумен осы оқиғаны көрсетті. TLC телеарнасы да 1990 жылдардағы "Terror in the Sky" ("Аспандағы қорқыныш") атты арнайы бағдарламасында апат туралы бөлімді көрсетті. Бұл бағдарламада жолаушылармен сұхбаттасулар мен тергеу отырысынан түсірілген видеожазбалар орын алды.