Кіріспе
2022 жылы Израиль премьер-министрі Яир Лапид (יָאִיר לָפִיד,; 1963 жылдың 5 қарашасында туған) – Израильдің «Еш Атид» партиясының саясаткері және бұрынғы журналист. 2023 жылдың қаңтарынан бастап оппозиция жетекшісі болып табылады, ал бұған дейін 2020 жылдан 2021 жылға дейін осы қызметті атқарған. 2022 жылдың 1 шілдесінен 29 желтоқсанына дейін Израильдің 14-ші премьер-министрі болды. Бұрын 2021 жылдан 2022 жылға дейін Израильдің премьер-министрінің орынбасары және сыртқы істер министрі қызметін атқарған. 2013-2014 жылдары қаржы министрі болған. Лапид – «Еш Атид» партиясының төрағасы. 2012 жылы саясатқа енбес бұрын жазушы, тележүргізуші және жаңалықтар оқып берушісі болды. Ол құрған орталықшыл «Еш Атид» партиясы 2013 жылғы алғашқы парламент сайлауында 19 орын жеңіп алып, Кнессеттегі екінші ірі партияға айналды. Күткеннен жоғары нәтижелер Лапидтің орталықшыл саясаткер ретінде беделін нығайтты. 2013 жылдан 2014 жылға дейін «Ликудпен» жасалған коалициялық келісімнен кейін премьер-министр Беньямин Нетаньяхудың басшылығымен қаржы министрі қызметін атқарды. 2013 жылы «The Jerusalem Post» газеті Лапидті «Әлемдегі ең ықпалды яһудилер» тізімінде бірінші орынға қойды. Сондай-ақ ол 2013 жылы сыртқы саясаттағы жетекші жаһандық ойшыл ретінде танылды және «Time» журналының «Әлемдегі ең ықпалды 100 адам» тізіміне енді. Ол Кнессеттің Сыртқы істер және қорғаныс комитетінің, сондай-ақ барлау және қауіпсіздік қызметтері жөніндегі кіші комитетінің мүшесі. 2020 жылдың 17 мамырында Израильдің 35-ші үкіметі ант бергеннен кейін Лапид оппозиция жетекшісі болды. 2021 жылдың 5 мамырында ол коалициялық үкімет құру мақсатымен басқа партиялармен келіссөздер жүргізді. 2021 жылдың 2 маусымында Лапид Израиль президенті Реувен Ривлинге Нафтали Беннеттпен кезекпен үкімет құруға келіскенін және қазіргі премьер-министр Беньямин Нетаньяхудың орнын басуға дайын екенін хабарлады. Жаңа үкімет 2021 жылдың 13 маусымында ант берді. Лапид 2022 жылдың 1 шілдесінде Беннетт Кнессетті таратудан кейін премьер-министр лауазымынан кеткен соң Израильдің премьер-министрі болды. Лапид 2022 жылдың қарашасында өткен сайлаудан кейін жаңа үкімет құрылғанға дейін премьер-министр қызметін атқарды.
Yair Lapid (, ; born 5 November 1963) is an Israeli politician of the centrist Yesh Atid party, and a former journalist. He has been the Leader of the Opposition since January 2023, having previously served in that role from 2020 to 2021. He served as the 14th Prime Minister of Israel from 1 July to 29 December 2022. He previously served as the Alternate Prime Minister of Israel and Minister of Foreign Affairs from 2021 to 2022. He served as Minister of Finance from 2013 to 2014. Lapid is the chairman of Yesh Atid. Before entering politics in 2012, Lapid was an author, TV presenter and news anchor. The centrist Yesh Atid party, which he founded, became the second largest party in the Knesset by winning 19 seats in its first legislative election in 2013. The greater than anticipated results contributed to Lapid's reputation as a leading centrist. From 2013 to 2014, following his coalition agreement with Likud, Lapid served as Minister of Finance under Prime Minister Benjamin Netanyahu. In 2013, Lapid ranked first on the list of the "Most Influential Jews in the World" by The Jerusalem Post. He was also recognized in 2013 as one of the leading Foreign Policy Global Thinkers, and ranked as one of Time magazine's 100 "Most Influential People in the World". He serves on the Knesset Foreign Affairs and Defense Committee, and the Sub Committee on Intelligence and the Security Services. On 17 May 2020, Lapid became the Leader of the Opposition, after the thirty fifth government of Israel was sworn in. On 5 May 2021, he began talks with other parties to try to form a coalition government. On 2 June 2021, Lapid informed Israeli President Reuven Rivlin that he had agreed to a rotation government with Naftali Bennett and was prepared to replace the incumbent prime minister, Benjamin Netanyahu. The new government was sworn in on 13 June 2021. Lapid became the prime minister of Israel on 1 July 2022 after Bennett stepped down as prime minister following the dissolution of the Knesset. Lapid remained prime minister until a new government was formed after the November 2022 election.
Өмірбаян
Яир Лапид Тель-Авивте журналист және саясатшы, әділет министрі болған Йосеф "Томми" Лапидтің және романист және драматург Шуламит (Гилади) Лапидтің ұлы болып дүниеге келді. Оның әкесі Нови-Сад қаласында (Югославия, қазіргі Сербия) венгр еврей отбасында дүниеге келген, ал анасы Тель-Авивте туған. Оның анасының әкесі Дэвид Гилади, бастапқыда Трансильваниядан (қазіргі Румыния) шыққан, жазушы және журналист болды, ол "Маарив" газетінің негізін қалаушылардың бірі еді. Оның Мерав есімді әпкесі клиникалық психолог. Тағы бір әпкесі Михал 1984 жылы автокөлік апатында қаза тапты. Оның әкесінің әкесі Бела (Меир) Лампель, заңгер және сионист белсендісі, Маутхаузен концлагерінде өлтірілді, ал оның әжесі Гермиона Лампель Аушвицке жіберілді, ол газ камерасында қаза тапты. Лапид Тель-Авив пен Лондонда өсті. Оның балалық шағындағы үйі Тель-Авивтегі Яд-Элияху ауданындағы тұрғын үй ғимаратында болды, себебі онда бірнеше белгілі журналистер тұрды. Ол Герцлия еврей гимназиясында оқыды, бірақ оқуда қиындықтарға тап болды және багрут аттестатын алуға үлкермеді. Лапид міндетті әскери қызметінің көп бөлігін Израиль қорғаныс күштерінде (IDF) IDF-тің апталық газеті "Бамахане" ("Базалық лагерде") әскери тілшісі ретінде өткізді. "Бамаханеге" ауыстырылғанға дейін IDF-тегі қызметін қалай бастағаны туралы әртүрлі нұсқаларды айтты, кейде броньды корпуста қызмет еткенін, түтін гранатасынан астма шабуылынан кейін ауысқандарын, ал кейде Израиль әуе қорғанысы басқармасында қызмет еткенін, бірақ негізгі дайындық кезінде шаң мен тұманнан астма шабуылына шалдыққандықтан алынғандарын мәлімдеді. Әскери қызметтен кейін "Маарив" газетінде тілші болып жұмыс істеді және әдеби журналдарда өлеңдер жариялады. Ол сондай-ақ кәсіпқой боксшы болған. 1980-жылдардың ортасында Лапид Тамар Фридманға үйленді. Осы некеден бір ұл, Йоав (1987 жылы туған) дүниеге келді. Ұлы туғаннан кейін жұбайлар ажырасып кетті. Кейін Лихи Лапидке үйленді, олардан екі бала бар. Жұбайлар Тель-Авивтің Рамат-Авив Гимел ауданында тұрады. Ол Тель-Авивтегі прогрессивті иудаизм орталығы – Даниял орталығына қатысады, ол реформаторлық синагог болып табылады.
Журналистика және БАҚ мансабы
1988 жылы 25 жасында Лапид «Едиот Ахронот» тобы шығарған жергілікті газет «Едиот Тель-Авивтің» редакторы болып тағайындалды. 1991 жылы ол жалпыұлттық газеттің сенбілік қосымшасында апта сайынғы баған жаза бастады – біріншіде «Маарив» үшін, кейіннен оның бәсекелесі «Едиот Ахронот» үшін. Оның бағанының аты «Ақша қайда?» деген сөздері ондаған жылдардан кейін оның саяси ұранына айналды. 1997 жылы ол Персид шығанағы соғысы туралы израильдік фильмде «Сирена әні» атты рөлде ойнады. Содан кейін ол 3-арнада ток-шоу жүргізушісі болды. 1990 жылдары Лапид 2-арнада «Яир Лапид» деп аталған ағымдағы оқиғалар туралы ток-шоу жүргізді. 1989 жылдан 2010 жылға дейін Лапид түрлі жанрлардағы кітаптарды жазып, жариялады. Оның алғашқысы – триллер, одан кейін тағы үш кітап шығарды; қалғандарына екі балалар кітабы, екі роман және оның газет бағандарының жинағы кіреді. Сонымен қатар, ол 2004 жылы 2-арнада көрсетілген «Соғыс бөлмесі» атты драмалық сериалдың авторы болды. Ол барлығы 12 кітап жазды. Оның ең табысты кітабы – «Менің өлімімнен кейінгі естеліктер» – оның қайтыс болған әкесінің өмірбаяны. Лапид сонымен қатар көптеген израильдік музыканттар үшін ән жазды, олардың ішінде Рами Клейнштейн, Ярдена Арази және Рита бар. Оның жазған әндерінің кейбіреуі Израильдің хит-парадтарының төбесіне жетті. 2012 жылдың қаңтар айында Лапидтің Бар-Илан университетіне герменевтика бойынша PhD диссертациясын қорғауға қабылдануына байланысты дау туды. Бұл барлық докторанттардың ең кемінен бакалавр дәрежесіне ие болуы керек деген ережеге қайшы келді. Жоғары мектепті бітіре алмаған Лапид өзінің қосымша академиялық жетістіктері мен журналистика және жазушылық мансабының арқасында университет қабылдады. Кнессеттің Білім комитеті тергеу жүргізгеннен кейін Жоғары білім беру кеңесі Лапидтің қабылдануына негіз болған бағдарламаны тоқтатты, ол бакалавр дәрежесі жоқ студенттерге докторантураға түсуге мүмкіндік берді. 2013 жылдың қыркүйегінде Forbes журналының израильдік басылымы Лапидтің жеке капиталын 22 миллион шекелге бағалады.
"Еш Атид" партиясының құрылуы және 2013 жылғы сайлау
2012 жылдың 8 қаңтарында Лапид журналистиканы тастап, саясатқа қатысу ниетін білдірді. 30 сәуірде ол өзінің "Еш Атид" ("Болашақ бар") партиясын ресми тіркеді. Бұл қадам Израильде 2012 жылдың күзінде мерзімінен бұрын сайлау өтеді деген жалпы күтумен сәйкес келді. "Еш Атид" партиясы тіркелгеннен кейін бірнеше күн өткен соң Бенжамин Нетаньяху күтпеген жерден ұлттық бітім үкіметін құрды. Сол кезде Лапидтің партиясы ұлттық сайлауға қатысу үшін 2013 жылдың соңына дейін күтуге мәжбүр болады деп есептелді. Бірақ 2012 жылдың қазан айында Кадима партиясы, Жоғарғы Соттың ультра-ортодокстарды әскери қызметтен босатуға қатысты шешімін іске асыру мәселесінде Нетаньяху коалициясынан шығып, Нетаньяху 2013 жылдың қаңтар айының соңында сайлау өтетінін жариялады, осылайша "Еш Атид" партиясына алғаш рет сайлауға қатысу мүмкіндігі туды. 2012 жылдың қарашасында "Еш Атид" партиясына шамамен 11,6% дауыс түсті, яғни 120 орындық Кнессетте 13-14 орынға ие болды. Қаңтарда өткен сайлау қорытындысы бойынша партия күтпегендей 19 орын жеңіп алды, осылайша "Еш Атид" 19-шы Кнессеттегі екінші ірі партия атанды.
Қаржы министрі (20132014)
Сайлаудан кейін Еш Атид Нетаньяху басқаратын жаңа үкіметке қосылды. Лапид 2013 жылдың 15 наурызында қаржы министрі болып тағайындалды. Тек тоғыз ай өткен соң, жарияланған сауалнама оның танымалдылығының үздіксіз төмендеп бара жатқанын көрсетті, сауалнамаға қатысқандардың 75% оның қызметіне көңілі толмағанын айтты, ал оның партиясы жыл басындағы 19 орынға қарағанда Кнессетте тек 10 орын ғана иеленді. 2014 жылдың 2 желтоқсанында Нетаньяху Лапидті қаржы министрі лауазымынан босатып жіберді. Сонымен бірге, Нетаньяху Хатнуа партиясының төрағасы Ципи Ливниді де министрлік лауазымынан босатып жіберді.
Еш Атид Кнессет оппозициясында (20152021)
2015 жылғы сайлауда Еш Атид он бір орын жеңіп алды, бұл сегіз орынға кемітілді. Соның нәтижесінде Кнессетте Нетаньяху басқаратын үкіметке оппозицияда Еш Атид отырды. 2016 жылы Лапид өзінің "Израиль үшін жеті тармақты жоспары" платформасын ұсынды, оған қатайтылған қауіпсіздік доктринасы, палестиналықтардан бөліну қажеттілігіне негізделген араб мемлекеттерімен өңірлік конференция, жемқорлықты тазалау мақсатындағы саяси жүйені реформалау, еврей және демократиялық ерекшеліктері арасындағы тепе-теңдікті сақтайтын Израиль мемлекеті, күшейтілген құқық қорғау жүйесі, инновацияларға негізделген экономика және білім мен ғылымға басымдық беру кірді. Лапид пен Еш Атид Израильдегі жемқорлыққа қарсы күресті бастап келе жатынын мәлімдеді. 2017 жылы жарияланған "Нахшон жоспары" бойынша, жемқорлық қылмысы үшін сотталған кез келген адам мемлекеттік қызметке орналасудан шеттетіледі. Саяси парақорлықтың алдын алу үшін "коалициялық қорлар" да таратылады.
Оппозиция басшысы лауазымында бірінші рет (2020-2021)
2019 жылдың сәуір және қыркүйек айларында өткен сайлауларда «Еш Атид» Бени Ганц басқаратын «Көк және ақ» орталық коалициясына қосылды. Екі сайлаудың да нәтижесінде үкімет құрылмады. «Еш Атид» 2020 жылғы сайлауда да коалицияда бақ сынады, бірақ Ганц Нетанияху басқаратын біртұтас үкімет құрғаннан кейін коалициядан шықты (бірақ билік алмасу жоспары болды). «Еш Атид» оппозициялық партия ретінде қызметін жалғастырды. Лапид оппозиция жетекшісі болды.
Құрылу
2021 жылдың 5 мамырында Лапидке жаңа үкімет құруға екінші мандат берілді, себебі бұрынғы Нетаньяху бірінші мандат бойынша бұл міндетті орындай алмады. Бірақ 10 мамырда коалициялық келіссөздер күрделі жағдайға түсті, өйткені Раам партиясы Израиль-Палестина қақтығысының ушығуына байланысты коалициялық келіссөздерді тоқтататынын хабарлады. 13 мамырда оның премьер-министр болу жолы одан әрі қиындады, себебі Нафтали Беннет Газамен жүріп жатқан әскери қақтығысқа байланысты Лапид үкіметіне қосылмауды шешкені хабарланды. 2021 жылдың 30 мамырында Беннет телеарнада сөйлеген сөзінде Ямина Лапидпен бірлік үкіметіне қосылатынын мәлімдеді, себебі Яминаның барлық депутаттарынан басқасы бұл шешімді қолдады. 2021 жылдың 2 маусымында Лапид пен Беннетпен келіссөздерден кейін Раам партиясының жетекшісі Мансур Аббас Лапидпен коалициялық келісімге ресми түрде қол қойды және өз партиясының қосылуына келісім берді. Кнессет 13 маусымда бір дауыс қана айырмашылықпен жаңа үкіметті мақұлдады. Сол күні үкімет қызметке кірісті, Лапид Израильдің Бас министрінің орынбасары және Сыртқы істер министрі болды.
Сыртқы істер министрі және Премьер-Министрдің орынбасары
Сыртқы істер министрі болғаннан кейін Лапидтің министрлігі бұрынғы Стратегиялық істер министрлігінің функцияларын өз мойнына алды. Бірнеше аптадан соң Лапид Әбу-Дабидегі Израиль елшілігін ашты, бұл Израиль үкіметінің өкілінің елге жасаған алғашқы ресми сапары болды. 2021 жылдың тамызында ол бұрынғы денсаулық сақтау министрі Яэль Германды Франциядағы Израиль елшісі, ал Кнессеттің бұрынғы депутаты Шимон Соломонды Анголадағы елші етіп тағайындады. 11 тамызда Лапид Рабатқа Израиль елшілігін ашу үшін сапар жасады. Қыркүйек айында ол Манамадағы Израиль елшілігін ашты және Швециямен дипломатиялық қарым-қатынастарды қайта орнату туралы хабарлады.
Израиль премьер-министрі
Лапид 2022 жылдың 1 шілдесінде Израильдің уақытша премьер-министрі болды, ал күні бұрын Кнессет таратылып, мерзімінен бұрын сайлау жарияланды. Айналма үкімет туралы келісімде Беннетт премьер-министр болып тұрғанда мерзімінен бұрын сайлау шақырылса, Лапид сайлаудан кейін жаңа үкімет құрылғанға дейін премьер-министр міндетін атқарушы ретінде қызмет ететіні белгіленген. Премьер-министр қызметін атқару кезеңінде Лапид сыртқы істер министрі лауазымын да сақтап қалды. Оның өкілеттігі кезінде Израиль Газа секторындағы Палестина Исламдық Джихадымен "Таңғы шұғыла операциясы" деп аталған бірнеше қақтығыстарға қатысты. Тамыз айында үш күнге созған бұл операция кеңінен сәтті деп бағаланды. Операцияны негізінен Лапид пен Ганц (қорғаныс министрі болған) басқарды. Операцияның масштабы шектеулі болды.
Оппозиция басшысы лауазымында екінші мерзім (2022 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
Шақырғаннан тыс сайлауда Еш Атид 24 орын жеңіп алды. 29 желтоқсан 2022 жылы Бенжамин Нетаньяху жаңа үкімет құрды, ол Лапидтің орнын премьер-министрлікке алмастырды. Лапид 2023 жылдың 2 қаңтарында екінші рет оппозиция жетекшісі болды. Лапид 2023 жылғы Израиль сот реформасына қарсы наразылықтарға қатысты. Премьер-министр Бенжамин Нетаньяху 2023 жылдың қазанында Газа-Израиль қақтығысы кезінде оппозициялық Еш Атид және Ұлттық бірлік партияларына төтенше біріккен үкімет құруды ұсынды, бұл Лапидтің "біздің айырмашылықтарымызды шегіне қойып, төтенше, тар, кәсіби үкімет құруға" шақырғаннан кейін болды. Ұсынысты Ганцтың Ұлттық бірлігі ғана қабылдады. Лапид Нетаньяху ұсынған құрылымға және Нетаньяху Итамар Бен Гвир мен Безалель Смотричті министрлер лауазымынан алмағанына наразылық білдірді. Лапид осы екеуін де экстремистер деп есептеді. 2024 жылдың 28 наурызында Лапид Еш Атидтің алғашқы басшылық сайлауында 52,5% дауыспен жеңіске жетті, Рам Бен Баракты 308 дауысқа қарсы 279 дауыспен басып өтті.
Саяси көзқарастар
Лапид Израиль мен Палестина тарапы арасындағы келіссөздерді қайта бастауды талап ететінін айтты. Оның партиясының 2013 жылғы бағдарламасында "екі халық үшін екі мемлекет" қағидасы қарастырылған, сонымен бірге Израильдің ірі елді мекендер блогын сақтап, Біріккен Иерусалимді және Израильдің қауіпсіздігін қамтамасыз ету көзделген. 2013 жылғы қаңтарда, сайлауға бірнеше күн қалғанда, Лапид Палестина тарапымен бейбіт келіссөздерді тоқтатқан үкіметке кірмейтінін мәлімдеді және бейбіт келісімсіз израильдіктер мен палестиналықтардың бір мемлекетте өмір сүруі Израильдің еврейлік сипатына қауіп келтіретінін қосты. Ол: "Біз палестиналықтармен бақытты отбасы құруды емес, ажырасу шартын іздейміз, онымен өмір сүре аламыз". Лапид болашақ бейбіт келісімнің аясында палестиналықтардың Батыс жағалаудағы ірі Ариэль, Гуш-Эцион және Маале Адумим елді мекендері Израиль мемлекетінің құрамында қалатынын мойындауы керектігін айтты. Лапидтің пікірінше, тек палестиналықтарға өз мемлекетін беру ғана қақтығысты аяқтауға мүмкіндік береді, еврейлер мен арабтар екі мемлекетте бөлек өмір сүруі керек, ал Иерусалим Израиль билігінде бөлінбеуі тиіс. Ол Голан биіктігін аннексиялауға ынтамен қолдау көрсетіп, "максималды еврейлер, максималды жер, максималды қауіпсіздік және минималды палестиналықтар" принципімен басшылық ететінін мәлімдеді. Израиль-Палестина бейбіт процесіндегі дипломатиялық тұңғиыққа қатысты Лапид: "Кінәның көбісі палестиналық тарапқа тиесілі, және олардың халық ретінде бізбен бейбітшілікке келуге дайын екеніне мен көз жеткізбедім" деді. Ол палестиналықтармен жан-жақты бейбіт келісімге қол жеткізу мүмкіндігін де нақты емес деп бағалады. 2015 жылғы наурыздағы сайлаудан кейін 2015 жылғы маусымда Лапид АҚШ-қа сапар шекті, ал бір сағаттық сұхбатынан кейін американдық журналист Джеффри Голдберг: "Лапид – Израиль саясатындағы көңілі тоңған центристтердің көпшілігінің көшбасшысы. Егер оның бұрынғы үкіметінде қызмет еткен Бенжамин Нетаньяху премьер-министрліктен бас тартса, ол бір күні премьер-министр бола алады. Қазіргі таңда сыртқы істер министрінің көлеңкелі лауазымын атқарып жүрген Лапид, Израиль еврейлердің көпшілігі бар демократия ретінде өмір сүруді жалғастырғысы келсе, палестиналықтармен дипломатиялық бастаманы қолға алуы керек деп санайды және ол бұрынғы Араб бейбітшілік бастамасы сияқты аймақтық саммит ұсынып отыр. Лапид солшыл емес – ол Израильдің солшылдарына деген жек көрушілікке толы, олардың өздері тұратын аймақтың ерекшеліктерін танымайды деп санайды. Бірақ ол саяси және моральдық қажеттілік ретінде аумақтық компромисске де жақтас, және Нетаньяху Израильді құлдырауға қарай сүйреп бара жатқанын көреді". 2015 жылғы қыркүйекте Лапид Бар-Илан университетінде өткен маңызды сөйлеуінде өзінің дипломатиялық көзқарасын баяндады: "Израильдің стратегиялық мақсаты – араб әлемімен толыққанды және қалыпты қарым-қатынас орнатуға және Израильмен қатар әскериленбеген тәуелсіз Палестина мемлекетін құруға әкелетін аймақтық келісім болуы керек. Израиль осы бағытта қозғалуы керек. Палестиналықтардан қатаң қауіпсіздік шараларымен бөліну мемлекеттің еврейлік сипатын сақтап қалады". Лапид Голан биіктігіндегі Израильдің егемендігін мойындауды қолдайды. Ол 2017 жылы Иранның Сирияда бекініп алуға тырысып жатқанын ескере отырып, Израильдің Голан биіктігінен бас тартуы күтілмейтінін мәлімдеді.
Дін және мемлекет
2013 жылы «Еш Атид» үкіметте отырған кезде Лапид сенбі күні қоғамдық көліктің жұмысын кеңейтуді қолдады, бұл қазіргі заңмен салыстырғанда, көптеген қоғамдық көліктердің тоқтатылуына қарама-қарсы болды. Сонымен қатар, Лапид Израильде азаматтық неке институтын құруды қатты жақтайды. Қазіргі таңда еврейлердің неке және ажырасу мәселелері Бас раввинаттың бақылауында, ол еврейлер мен еврей емес адамдар арасында неке қиюға рұқсат бермейді, сондай-ақ еврей заңдары бойынша еврей емес деп саналатын бұрынғы Кеңес Одағынан келген кейбір израильдіктер Израильде некеге тұруға мүмкіндік алмайды. Израиль шетелде тіркелген азаматтық некелерді мойындайды, бірақ Израильде азаматтық неке рәсімін өткізуге арналған механизм жоқ. 2015 жылы Лапидтің жетекшілігімен «Еш Атид» азаматтық неке институтын құру бойынша заң жобасын ұсынды, бірақ заң жобасы Кнессетте 50 дауысқа қарсы, 39 дауыспен жеңіліске ұшырады.
Израиль-диаспора қарым-қатынастары
Нетаньяху 2017 жылы Диаспорадағы яһудилерге Батыс қабырғасында дұға етуді кеңейту туралы берген уәдесінен бас тарғанда, Лапид бұл шешімді өткір сынға алып, Израиль үкіметінің «сенаторларды, конгрессмендерді, Израильді қолдаушы лоббинің көпшілігін, ірі демеушілерді, Израильге қажетті жаңа қару-жарақ алу, әскери көмекті арттыру және Иранға санкция салу үшін көмекке жүгінетін адамдарды» бөліп-жарып тастағанын айтты. Ол американдық яһудилерді «бізден үмітіңді үзгенің қажеті жоқ. Біз де сіздерден үмітімізді үзбейміз. Біз бір халықпыз. Бұл уақытты талап етуі мүмкін, сайлаулар болуы мүмкін. Бірақ демократияда көпшілік шешім қабылдайды, ал Израильдегі көпшілік біздің бір ұлт болуымызды қалайды». Лапид – АҚШ пен Израиль арасындағы берік екі партиялық қарым-қатынастың ынталы жақтаушысы. Ол Нетаньяхуді американдық демократтарды сыртқа ығыстырғаны үшін кінәлады: «[Израиль] үкіметінің республикалық партияның консервативті, евангелисттік тобымен толықтай ортақтасуы қауіпті». Еврей демократ конгрессмен Тед Дючтің Иерусалимдегі елшілік ашылуына қатысу туралы өтінішіне назар аудармағанда, Лапид: «Израиль үкіметі мұны байқамаған жоқ. Премьер-министр кеңсесі тізімді қарап, біз партиялық емеспіз және тек республикашылдарға ғана емес, барлығына бірдей жатамыз деуі керек» деді. 2013 жылдың 27 мамырында Лапид, егер ультра-ортодокстар әскери қызметке шақырудан жалтарса қылмыстық жазаға тартылмаса, үкіметті құлатумен қорқытты. Кейбір харедилер Лапидтің жоспарын «рухани геноцид» деп есептейді, себебі олар еврейлік білімдері Израильді тұрғызып тұр деп санайды. Кейбір харедилер қылмыскер болу қаупіне қарамастан, еврейлік білімдерін жалғастырып, әскери немесе азаматтық қызметке барудан бас тартатындарын мәлімдеді. Лапид хареди өмір салтын жоюға тырысқан жоқ екенін айтып: «Біздің ешкіміміз, Құдай сақтасын, сіздерге хилонийутты [зайырлылықты] таңуды немесе Израильдік үлгідегі жеке басымызды сіздерге жүктеуді қаламаймыз. Бұл мемлекет яһудилердің яһуди болып, яһудилерше өмір сүруі үшін, ешкімнен қорқып жүрмей, құрылды».
Ұлттық еске алу институты туралы заңға өзгеріс енгізу
Атасы Холокосттан аман қалған Лапид Польшаның даулы Холокост заң жобасына қарсы сөйледі, ол поляк ұлтын Холокостқа қатысқан деп айыптауды қылмыстық қылмыс деп қарастырады. Лапид: "Ешбір поляк заңы тарихты өзгерте алмайды. Польша Холокостқа кінәлі. Жүздеген мың еврейлер оның жерінде, ешқандай неміс офицерімен кездеспей өлтірілді" деді. Ол "әжесінің Польшада немістер мен поляктардың қолынан қаза тапқанын" қосты. Лапид сондай-ақ "поляк өлім лагерлері" болғанын жазды. Аушвиц-Биркенау ескерткіші мен мұражайы Лапидтің Холокостқа поляктардың қатысқандығы туралы мәлімдемесін "әдейі жалған" деп бағалап, Лапидтің "Холокосты саяси ойынға айналдырып, құрбандарды қорлап" алғанын айтты, сондай-ақ оның айыптауларын Холокосты жоққа шығарушылардың сөздерімен салыстырды. 2018 жылдың ақпан айында Польша премьер-министрі Матеуш Моравецкий Холокостта "немістер ғана емес, еврейлер де" кінәлі екенін мәлімдеді. Лапид Моравецкидің сөздерін айыптап: "Қылмыскерлер құрбандар емес. Израиль мемлекеті өлгендерді өздерінің өліміне кінәлауға рұқсат бермейді" деді. Лапидтің "Өлімнен кейінгі естеліктер" атты кітабында оның әкесінің өмірі мен Израильдің алғашқы алпыс жылында қалыптасуына жасаған бақылаулары баяндалған.
Марапаттар мен мойындау
2013 жылдың сәуірінде Лапид "Time" журналының "2013 жылғы әлемдегі ең ықпалды 100 адам" тізіміне көшбасшылар санатында енді. Келесі айда ол "The Jerusalem Post" газетінің "Әлемдегі ең ықпалды еврейлер" тізімінде бірінші орынды иеленді. Сондай-ақ, ол "2013 жылғы сыртқы саясат бойынша жаһандық ойшылдар" тізіміне де кірді.