Кіріспе
Израиль саясаткері (туған 1958)
Сион Сильван Шалом (туған 4 тамыз 1958) – 1992 және 2015 жылдар аралығында «Ликуд» партиясынан Кнессет депутаты болған израильдік саясаткер. Ол вице-премьер және ішкі істер министрі сияқты бірнеше маңызды министрлік қызметтерді атқарды. 2015 жылдың 24 желтоқсанында сексуалдық қылықтар жасады деген айыптауларға байланысты қызметінен кетті. Кейіннен Бас прокурор бұл істі жапты және бұл айыптаулардың негізсіз екенін мәлімдеді.
Ерте өмір
Шалом 1958 жылы 4 тамызда Тунис елінің Габес қаласында Сефардтық Бейт Шалом әулетінен тараған отбасында дүниеге келді. 1959 жылы оның отбасы Израильге көшіп, Негев аймағындағы Бер-Шеба қаласына қоныстанды. 1964 жылы 3 қарашада Шалом алты жасқа толып тұрғанда, оның әкесі Шимон Шалом, банк директоры және Бетар қозғалысының мүшесі, сәтсіз аяқталған банк тонауы кезінде қаза тапты. Бұл құқық бұзушылық Израиль мемлекетінің тарихында банк тонауы салдарынан болған алғашқы өлім жағдайы ретінде танымал болды. 18 жасқа келгенде Шалом Израиль қорғаныс күштеріне (ИҚК) қатарына еніп, сержант шеніне дейін көтерілді.
Білім және ерте мансап
Израиль қорғанысындағы қызметін аяқтағаннан кейін Шаллом Бер-Шебадағы Негев Бен-Гурион университетінде білім алды, онда экономика саласында бакалавр дәрежесін алып, Certified Public Accountant сертификатын алды. Сол кезде Шаллом университет студенттер одағының төрағасы, кейін ұлттық студенттер одағының вице-төрағасы болып сайланды. Одан кейін Тель-Авив университетінде заң және мемлекеттік саясатты оқыды. Ол заңгерлік білімі бар, заңгер ретінде аттестатталды, сондай-ақ мемлекеттік саясат саласында магистр дәрежесін алды. Шалом журналист ретінде еңбек жолын бастады. Бакалавр дәрежесін оқып жүргенде, ол Yedioth Aharonoth күнделікті газетінің студенттер бөлімінде жазды. Кейін ол "Рош Берош" журналында және Негевтің жергілікті газетінде жұмыс істей бастады. 1980 жылы Тель-Авивке көшіп, қазір тоқтатылған "Хадашот" күнделікті газетінде жұмыс істей бастады. 1984 жылы ол газеттің саяси және экономикалық бөлімінің бас тілшісі болып тағайындалды.
Саяси мансап
1985 жылы Шалом қаржы министрі Ицхак Модайдың кеңесшісі болып тағайындалды, кейін ол әділет министрі қызметіне тағайындалды. 31 жасында ол Энергетика министрлігінің бас директоры болып тағайындалды, және екі жыл өткен соң, 1990 жылы Израиль электр корпорациясының бас директоры болып тағайындалды.
Кнессет мүшесі
1992 жылы 34 жасында Шалом Ликуд партиясының 13-ші Кнессетке сайлау тізімінде 34-ші орынды иеленді, бірақ партия сайлауда бар болғаны 33 орын жеңіп алды. Бұрынғы қорғаныс министрі Моше Аренс отставкаға шыққаннан кейін Шалом оның орнына МК (депутат) болды. Жас депутат ретінде оның алғашқы заң жобасы академиялық салаға қатысты болды. 1992 жылы университеттерде барлығы 100 мың студентке ғана орын болды, одан артық студенттерді қабылдауға мүмкіндік болмады. Шалом студенттердің бірінші курс аяқтағаннан кейін оқуын доғарып кеткендерінің орнына басқа студенттерді қабылдауға қол жеткізу үшін жұмыс істеді. Оның заң жобасы бұл мәселеге назар аударды және нәтижесінде академиялық білімге қолжетімділікті кеңейту мақсатында Израильде колледждер ашылды. 2010 жылы алғаш рет колледждердегі студенттер саны университеттердегі студенттерден асып түсті. Шалом өзінің алғашқы мерзімінде Кнессеттің әйелдер мәртебесі комитетіне мүше болған тұңғыш ер адам болды. Ол сонымен қатар капитал нарығы жөніндегі кіші комиссия төрағасы, энергетика жөніндегі кіші комиссия төрағасы және экономикалық мәселелер комитетінің мүшесі болды.
Қорғаныс министрінің орынбасары
1996 жылғы сайлаудан кейін Ликуд және тағы екі консервативті партияның біріктірілген тізімінде 18-ші орынды жеңіп алған Шаллом, қорғаныс министрінің орынбасары – Ицхак Мордехай болды. Оның ең маңызды жетістіктерінің бірі – хареди диіндік еврейлерге ондаған жылдар бойы қашқан әскери қызметке мүмкіндік беру болды. 1999 жылдың ақпанында "Нетзах Йехуда" атты хареди батальоны құрылды.
Ғылым министрі
1998 жылы 13 шілдеде Михаэль Эйтанмен жұмыс істегеннен кейін Шалом ғылым министрі болды. Лауазымда болған жылы ол "ғылым гүлдері" жобасын жасады, ол университеттерге Израильдің шалқарына жетуге және мүмкіндігі шектеулі студенттердің оқуда табысқа жетуіне көмектесті. Шаломның қатысқан тағы бір маңызды жобасы – Израильде интернет және кеңжолақты қолжетімділікті кеңейту болды.
Оппозициядағы МК (1999-2001)
1999 жылғы сайлауда Ликуд партиясы, сол кездегі аса танымал емес премьер-министр Бенжамин Нетаньяху басқарды, ал қарсыласы – Ехуд Барак басқарған Еңбек партиясы болды. Еңбек партиясы Кнессетте 26 орын жеңіп алды, ал Ликуд партиясы тек 19 орынға ие болып, сайлауда жеңіліске ұшырады. 1999 жылы Еңбек партиясы билікке келгеннен кейін және Нетаньяху отставкаға кеткен соң Шалом Ликуд партиясының тізімінде бірінші орынға шықты және Ариэль Шарон басқарған оппозицияға қосылды.
2001 жылдан бастап
Шалом 2005 жылдың желтоқсанында партия басшылығы үшін Нетаньяхуға екінші орынды иеленді және 2006 жылғы жалпы сайлауда «Ликуд» партиясының тізімінде екінші орын берілді, осылайша 2006 жылдың 11 қаңтарында өткен партия ішіндегі алғашқы сайлауға қатыспады. 2009 жылғы сайлауда партия тізімінде жетінші орынға қойылды. 2010 жылдың қаңтар айында ол Папа Бенедикт XVI-дан Пій XII папалығының соғыс кезеңіндегі архивтерін ашуды сұрады. Энергетика министрі ретінде Шалом 2014 жылдың қаңтар айында Абу-Дабиге жаңартылатын энергия саласындағы іздестірулерге қатысу үшін Израиль делегациясын жетектеді. Бұл сапар даулы болды, себебі Біріккен Араб Эмираттары Израильмен дипломатиялық қарым-қатынас ұстамайды және 2010 жылы Махмуд әл-Мабухтың қазасынан кейін Израильдің ешбір жетекшісі сол елге бармаған еді. 2012 жылдың мамыр айында Реховот қаласында «Ликуд» партиясының белсенділерімен болған кездесуде Шалом Палестина мемлекетін құруға қарсылық білдірген «Ликуд» басшылары туралы: «Біздің ешкіміз Палестина мемлекетін құруға қолдау көрсетпейміз, мұнда дау жоқ» деді. 2015 жылғы сайлаудан кейін Шалом Ішкі істер министрі және вице-премьер лауазымдарына тағайындалды.
Жыныстық қатынасқа қатысты шағымдар
2014 жылдың 24 наурызында бір әйел Шаломның 15 жылдан астам бұрын жұмыста жыныстық зорлық-зомбылық жасағаны туралы шағым түсірді. Полиция тергеуін бірнеше айдан кейін Бас прокурор Йегуда Вайнштейн тоқтатты, себебі қылмыстық іс бойынша мерзім өтіп кеткен еді. Тағы екі бұрынғы қызметкер де оны өз еркіне қарсы қол тигізгені үшін айыптады. Үшеуі де ол оларды әртүрлі жағдайларда қоршап алып, сүйісуге тырысқанын мәлімдеді. Бір әйелдің айтуынша, бір күні оны Иерусалимдегі қонақүй бөлмесіне шақырған, ол бөлмеде Шалом самолет киімімен төсекте күтіп отырған. Тағы біреуі: "Ол мені еркімсіз сүйді, мен қашып кетуге тырысқанда, ол мені дәретханаға дейін қуды", - деді. Үшінші әйелдің сөзіне қарағанда, кездесулерінің бірінде Шалом "Мен сен туралы көп жылдан бері ойлап жүрмін және сені кеңседен тыс жерде көруді қалаймын" деген. Осыдан кейін Шалом Израиль Президенті лауазымына кандидаттығын ұсынбауға шешім қабылдады. Бұл лауазымға ол басты үміткер саналған. 2015 жылдың соңында әйелдер тарапынан жаңа айыптаулар түсті, нәтижесінде Шалом 21 желтоқсанда қоғамдық өмірден кетуін және отставкаға кететінін жариялады. Ол барлық айыптауларды жоққа шығарды. "Мен 23 жыл бойы халыққа депутат және түрлі министрліктерде адал қызмет еттім, өйткені міндетімді орындау және маңызды әлеуметтік және қоғамдық мақсаттарға жетуді қаладым. Бірақ мен және отбасым шеккен азаптан шаршадым", - деді Шалом отставкаға кету туралы мәлімдемесінде. "Отбасым мені қолдайды, бірақ олар төлеген құнның орнын ешбір нәрсемен толтыра алмайды". Бас прокурор Израиль полициясының ауыр қылмыстар бөліміне жаңа айыптауларды тексеруді тапсырды. Тек бір ғана шағымданушы полицияға ресми түрде шағым түсірді. 2016 жылдың 3 шілдесінде Кнессет депутаттары мен партия белсенділерінің тобы Шаломды саясатқа қайтаруға күш-жігер жұмсады.
Жеке өмір
1993 жылдан 2017 жылға дейін Шалом Израильдің ток-шоу жүргізушісі Джуди Шалом Нир Мозеске үйленген. Олардың бес баласы бар, оның ішінде Мозестің бұрынғы некесінен туған екі ұлы да бар.