Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Словакия Ұлттық Кеңесі () - Словакия халқының ең жоғары өкілі ретінде әрекет ету үшін 19 және 20 ғасырларда әр түрлі уақытта құрылған ұйым. Венада отаршылдар құрамасы құрылып, Словакияның батысына қарай аттанды, онда оған Чехия, Моравия және Словакиядан адамдар қосылып, көтерілісті туғызды. Венгрия әскері көтерілісті бір айдың ішінде басып, отаршылдарды Моравияға шегінуге мәжбүр етті, оның екі басшысын өлтірді және Штур, Хурбан және Ходжаны опасыздықпен азаматтығынан айырды. Әскери қимылдар қыста және 1849 жылы жалғасты, бірақ словактар 1849 жылдың қарашасына дейін толық жеңілді. СНР көп билікті жүзеге асыра алмады және 1849 жылдың көктемінде жұмысын тоқтатты. Мартинді венгр әскерлерінің басып алуы СНР-ға декларациядан кейін көп нәрсе жасауға мүмкіндік бермеді, бірақ 200-ге жуық директиваны жариялады, бұл үкіметтің Словакия министрі Вавро Шробардың орталықтандыру науқанының бөлігі болды.
The Slovak National Council (, SNR) was an organisation that was formed at various times in the 19th and 20th centuries to act as the highest representative of the Slovak nation. A militia was formed in Vienna and marched into western Slovakia, where people from the Czech lands, Moravia and Slovakia joined it in a bid to foment an uprising. The Hungarian army was able to put down the uprising within a month and forced the militia to retreat to Moravia, executing two of its leaders and depriving Štúr, Hurban and Hodža of their citizenship on the grounds of treason. Military engagements continued through the winter and into 1849, but the Slovaks were fully defeated by November 1849. The SNR found itself unable to exercise much authority and ceased to operate by the spring of 1849. The occupation of Martin by Hungarian troops prevented the SNR doing much following the declaration, other than issuing around 200 directives, as part of a centralising drive by Vavro Šrobár, the government's Minister for Slovakia.
Үшінші Словакия Ұлттық Кеңесі (1943-1992)
1943 жылдың қыркүйегінде СНР қайтадан Словакия Республикасының нацистік марионеткалық режиміне қарсы тұру форумы ретінде құрылды. Оның басшылығын коммунистерді білдіретін Карол Шмидке және коммунистер еместерді білдіретін Йозеф Леттрих бөлісті. Ол өзінің міндетін "словак халқының күресіне басшылық ету және қолайлы сәтте билікті қолға алып, оны халықтың сайланған өкілдеріне беру" деп сипаттады. СНР Словакияны демократиялық басқарумен қайта құрылған Чехословакия мемлекетінің құрамына қайта құру бағдарламасын белгілейтін "Рождестволық келісімді" шығарды, бұл ұстанымды барлық ірі антифашистік күштер қолдады. Ол Чехословакияның қуғын-сүргіндегі көшбасшысы Эдуард Бенештің басшылығын мойындады, бірақ ол оны мойындауға қарсы болды. 1944 жылы Словакия ұлттық көтерілісі басталғаннан кейін СНР қарсылық күштерінің азат еткен аймақтарды өз қолдарына алды. 1945 жылдың ақпан айында оның өкілдері Словакияны толық бақылауға алу үшін Кошицеге орналасты. Оның мүшелері бастапқы 41-ден 100-ге дейін өсті, олар коммунистер мен коммунистер еместер арасында тең бөлінді, ал Комиссиялар кеңесі оның атқарушы органы ретінде әрекет етті. Оның өкілеттіктері 1945-1946 жылдардағы Прага келісімдері бойынша біртіндеп шектелді және 1948 жылғы Чехословакиядағы төңкерістен кейін коммунистер билікті басып алған кезде СНР коммунистік режимнің құралына айналды. Бұл жағдай 1989 жылы коммунистер билікті жоғалтқан кездегі "Кепілдік революцияға" дейін сақталды. 1990 жылы қабылданған конституциялық заң СНР-дің бұрынғы көптеген өкілеттіктерін қалпына келтіріп, оны демократиялық жолмен сайланған парламентке айналдырды. 1992 жылы 1 қыркүйекте жаңа словак конституциясы жарияланғаннан кейін ол Словакия Республикасының Ұлттық кеңесі деп аталды. Словакия Чехословакиядан төрт айдан кейін 1993 жылы 1 қаңтарда тәуелсіз болды.
In September 1943 the SNR was again constituted to serve as a forum for resistance to the pro Nazi puppet regime of the Slovak Republic. Its leadership was shared by Karol Šmidke, representing the Communists, and Jozef Lettrich, representing the non communists. It characterized its task as being "to guide the struggle of the Slovak people and at an appropriate moment to take over power and transfer it to the elected representatives of the people". The SNR issued the so called "Christmas Agreement" setting out a programme for re establishing Slovakia as part of a reconstituted Czechoslovak state under democratic rule, a stance which was supported by all the major anti fascist forces. It recognised the leadership of the exiled Czechoslovak leader Eduard Beneš, though he was reluctant to recognise it in return. Following the launch of the Slovak National Uprising in 1944, the SNR took charge of areas liberated by the resistance. In February 1945 its representatives set themselves up in Košice to take full control of Slovakia. Its membership grew from an initial 41 to 100, split evenly between Communists and non Communists, with a Board of Commissioners to act as its executive body. Its powers were gradually restricted under the Prague Agreements of 1945–46 and following the Czechoslovak coup d'état of 1948, when the Communists seized power, the SNR became an instrument of the Communist regime. This situation persisted until the Velvet Revolution of 1989, when the Communists lost power. A constitutional law passed in 1990 restored many of the SNR's former powers and transformed it into a democratically elected parliament, the first free elections to which were held in June 1990. It was renamed the National Council of the Slovak Republic on 1 September 1992 after a new Slovak constitution was promulgated; Slovakia became independent from Czechoslovakia four months later on 1 January 1993.
Шетелдегі словак ұлттық кеңестері
1920-1948 жылдар аралығында төрт Словакия ұлттық кеңесі де шет елдерде жарияланды. Біріншісін Франтишек Желичка 1920 жылы мамыр айында Варшавада құрды, бірақ шетелдегі словактардан қолдау таба алмады және 1922 жылы таратылды. Милан Ходжа екіншісін 1939 жылы 22 қарашада Парижде құрды, оның президенті ретінде өзі және хатшысы ретінде Петр Придавок болды. Ходжа Жилин келісімінің негізінде соғыстан кейінгі Чехословакия мемлекетінің ұсыныстарын көрсетуге тырысты. Алайда, ол 1940 жылы 28 қаңтарда Ходжа бастаған Чехословакия ұлттық кеңесінің құрылуымен алмастырылды, ал оның Францияда болуы алты айдан кейін Франция шайқасында елдің жеңілісімен аяқталды. Шетелде үшінші СНР-ді Лондонда Петр Придавок 1943 жылы 31 желтоқсанда құрды және Словакия Федеративтік Орталық Еуропадағы тәуелсіз мемлекет болуы керек деп мәлімдеді. Чехословакияның жер аударылудағы үкіметі оны танудан бас тартты және ол Словакияның соғыстан кейінгі реттеуін анықтауға қатыспады. Шетелде төртінші және соңғы СНР ресми түрде Шетелдегі Словакия Ұлттық Кеңесі (, SNRvZ) деп аталатын жалғыз болды. Ол 1948 жылы мамыр айында Римде Чехословакиядағы коммунистік төңкерістен кейін құрылды. Оның құрылтайшы мүшелері ретінде Карол Сидор, Константин Чулен, Жозеф Киршбаум және басқалар болды. Ол Словакияның мемлекеттілігін қалпына келтіруге және Словакия эмигранттарын шетелде жұмылдыруға тырысты, Батыс Германиядағы, Аргентинадағы, Канададағы, АҚШ-тағы және словактар қоныстанған басқа елдердегі филиалдары арқылы. 1948 жылы қыркүйекте ол Придавоктың Словакия ұлттық кеңесімен бірікті. 1960 жылы Словакияның азат ету комитеті оған қосылып, Словакияның азат ету кеңесін құрған кезде тағы бір бірігу орын алды.
Four Slovak National Councils were also proclaimed abroad at various times between 1920 and 1948. The first was established by František Jehlička in Warsaw in May 1920 but failed to attract support from Slovaks abroad and was dissolved by 1922. Milan Hodža established the second in Paris on 22 November 1939, with himself as president and Peter Prídavok as secretary. Hodža sought to outline proposals for a post war Czechoslovak state based on the Žilina Agreement. However, it was superseded by the creation on 28 January 1940 of a Czecho Slovak National Council, headed by Hodža, and its presence in France was ended by the country's defeat in the Battle of France six months later. The third SNR abroad was founded in London by Peter Prídavok on 31 December 1943 and advocated that Slovakia should become an independent state in a federated Central Europe. The Czechoslovak government in exile refused to recognise it and it played no part in determining Slovakia's post war settlement. The fourth and final SNR abroad was the only one to be officially termed the Slovak National Council Abroad (, SNRvZ). It was founded in Rome in May 1948 after the Communist coup in Czechoslovakia, with Karol Sidor, Konštantin Čulen, Jozef Kirschbaum and others as founder members. It sought to restore Slovak statehood and to mobilise Slovak émigrés abroad, through its branches in West Germany, Argentina, Canada, the United States and other countries where Slovaks had settled. In September 1948 it merged with Prídavok's Slovak National Council. A further merger took place in 1960 when the Slovak Liberation Committee joined it to form the Slovak Liberation Council.