Кіріспе
1982 жылы түсірілген "Бүркіттің ұшуы" (Ingenjör Andrées luftfärd) – швед биографиялық драмалық фильмі, ол Швеция кинотеатрларында 1982 жылдың 26 тамызында көрсетілді. Ян Троэлль режиссерлік еткен бұл фильм Пер Олоф Сундманның 1897 жылы С.А. Андренің Арктикаға балонмен жасаған экспедициясының шын оқиғасына негізделген 1967 жылғы романы бойынша түсірілді. Аталмыш экспедицияның үш мүшесі де қаза тапқан, Солтүстік полюске жетуге жасалған сәтсіз әрекет болды. Фильмде Макс фон Сидоу С.А. Андре рөлінде, Сверре Анкер Уусдал Кнут Фрэнкель рөлінде және Горан Стангерц Нильс Стриндберг рөлінде ойнады. Голланд-швед әнші-композиторы Корнелис Вреезвик журналист Лундстрем рөлін сомдады. Фильм 55-ші "Оскар" сыйлығының "Үздік шетелдік фильм" номинациясына ие болды. Оның көптеген түсірілімдері 1997 жылы Ян Троэлль режиссерлік еткен "Мұздаған арман" (En frusen dröm) атты деректі фильмде де пайдаланылды.
the film
Flight of the Eagle (Ingenjör Andrées luftfärd) is a Swedish biographical drama film which was released to cinemas in Sweden on 26 August 1982. Directed by Jan Troell, it was based on Per Olof Sundman's 1967 novelization of the true story of S. A. Andrée's Arctic balloon expedition of 1897, an ill fated effort to reach the North Pole in which all three expedition members perished. The film stars Max von Sydow as S. A. Andrée, Sverre Anker Ousdal as Knut Frænkel and Göran Stangertz as Nils Strindberg. Dutch Swedish songwriter Cornelis Vreeswijk plays the role of the journalist Lundström. It was nominated for the Academy Award for Best Foreign Language Film at the 55th Academy Awards. Many of its sequences were used in the 1997 documentary A Frozen Dream (En frusen dröm), also directed by Troell.
Сюжет
Андре 1896 жылғы тамыз айында "Өрнен" ("бүркіт") сутегі шармен Солтүстік полюске жетудің алғашқы әрекеті сәтсіз аяқталғаннан кейін, келесі жылы жаңа әрекетке дайындалу үшін Шпицбергеннен Стокгольмге оралады. Бұл сәтсіздіктің салдарынан ол қоғамдық және ғылыми ортадан сынға ұшырайды, экспедицияға қатысушы Нильс Экхолм бұл сынды ашық білдіреді. Андре барлық күмәнді сейілтіп, тағы бір әрекетті жоспарлауға тыраныспен кіріседі. Экхолмның орнына Кнут Френкель қосылады. Шар Парижде Анри Лахамбердің шеберханасында тексеріледі, ал үшінші экспедиция мүшесі Нильс Стриндберг өзінің сүйіктісі Анна Шарлиерге үйленуге ұсыныс жасайды. 1897 жылдың жазында поляр зерттеушілері тағы да Шпицбергенге аттанады, онда қолайлы жел күткеннен кейін, ұшуға қол жеткізеді. Алайда, көп ұзамай қиындықтар туындайды және сапар жоспарланғандай жүрмейді. Біраз уақыттан кейін шарды ауада ұстап тұру қиынға соғады, олар мұзға қонуға мәжбүр болады. Үш ер адам ауыр шаңғыларымен мұз үстінде шаршаңқы сапарға шығады, бұл оларды физикалық және рухани жағынан шегіне дейін сынайды. Адам тұрмайтын, құнарсыз Квитойя аралына жеткенде, олардың күші таусылып барады. Стриндберг шаршап қайтыс болғаннан кейін, Френкель де ақ аюдың шабуылынан қаза табады. Көңілі тоқыған Андре шөл мұзды далада жалғыз қалады.
Өндіріс
Сценарийдің алғашқы нұсқалары 1977 жылы жазылды, сол жылы Ян Троелл, продюсер Бенгт Форслунд, романның түпнұсқа авторы Пер Олоф Сундман және тағы бірнеше адамнан құралған команда Шпицбергенге түсірілім орнын іздеуге барды. Троелл сол кезде өзінің "Bang!" фильмінің пост-өндіріс кезеңінде болды. 1977 жылы фильм Канн кинофестиваліне іріктелді, және фестивальді инвесторларды тарту үшін пайдалану жоспарланған. Алайда, "Bang!" жақсы қабылдамады, тіпті Швеция кино институтының да қызығушылығы азайды. Жоба тоқтатылып, Троелл АҚШ-қа "Hurricane" фильмін түсіруге кетті, бұл жұмыс оған бұрынғы режиссер Роман Полански Лос-Анджелесте он үш жасар қызбен заңсыз жыныстық қатынас жасады деген айыптан қашу үшін елден кенеттен кеткен соң ұсынылды. Троелл Швецияға оралғанда, киноинститут Йорн Доннерді жаңа басқарушы директоры етіп тағайындады, сосын жоба қайта жанданды. 1979 жылдың мамыр айында жаңа сценарий жазу процесі басталды, осы жолы Георг Одднер мен Клаус Рифбьерг жетекшілік етті, ал Доннер өзі продюсер болды. Қаржыландыру қиын болды, әсіресе ол сол кездегі ең қымбат швед фильмі болған "Фанни мен Александр" түсірілімімен бір уақытта келіп жатқандықтан.
Шығару
Фильмнің премьерасы 1982 жылғы 26 тамызда Андренің туған қаласы Греннада болды. Ол 1982 жылғы Венеция кинофестиваліне қатысты, онда Макс фон Сидоу «Үздік актер» үшін Пасинетти сыйлығын жеңіп алды. Швецияда 2000 жылғы қарашада VHS нұсқасы жарық көрді. Дистрибьютор Studio S 2017 жылғы 9 қазанда швед және ағылшын тілдерінде субтитрлермен бірге Blu-ray нұсқасын шығарды.
Сыни жауап
Швед сыншылары фильмге жалпы алғанда өте жағымды баға берді. Мәні егжей-тегжейлілігіне және толыққанды сезіміне байланысты болды, және Мónica Tunbäck Hanson Göteborgs-Posten газетіндегі шолуында былай деп жазды: "Бұл қазіргі швед фильмдерінде жиі кездеспейтін жалпы көзқарас және берік басшылық. Жан Троеллде мұның екеуі де бар."