Кіріспе
Пауль Кеннедидің 1987 жылы алғаш рет жарияланған "Ұлы державалардың өрлеуі мен құлдырауы: 1500 жылдан 2000 жылға дейінгі экономикалық өзгерістер мен әскери қақтығыстар" кітабында Ұлы державалардың 1500 жылдан 1980 жылға дейінгі саясаты мен экономикасы және олардың құлдырауының себебі қарастырылады. Бұдан кейін ХХ ғасырдың соңына дейін Қытай, Жапония, Еуропа экономикалық қоғамдастығы (ЕЭК), Кеңес Одағы және АҚШ-тың ұстанымын болжайды.
The Rise and Fall of the Great Powers: Economic Change and Military Conflict from 1500 to 2000, by Paul Kennedy, first published in 1987, explores the politics and economics of the Great Powers from 1500 to 1980 and the reason for their decline. It then continues by forecasting the positions of China, Japan, the European Economic Community (EEC), the Soviet Union and the United States through the end of the 20th century.
Ерте заманауи дәуір
Кітап 1500 жылы қайта өрлеу дәуірі мен ерте заманауи тарихтың арасындағы шекарадан басталады (1-тарау). Онда сол кездегі Мин (бетке 4) және мұсылман әлемдері (9 бетке) және оларға қатысты батыс державаларының өркендеуі (16 бетке) қысқаша қарастырылған. Содан кейін кітап хронологиялық тәртіппен, уақыт өте келе күштердің ауысуы мен басқа Ұлы державалар мен "Орталық державаларға" әсерін қарастырады. Кеннеди кітапта халықтардың нақты, салыстырмалы және әлеуетті күшін көрсету үшін бірқатар өлшемдерді қолданады. Ол уақытқа байланысты күшінің өлшемдерін өзгертеді. 2-тарау, "Габсбургтердің билікке ұмтылуы, 15191659" Еуропалықтардың соғысқа бару тәсілін өзгертудегі "күш революциясының" рөлін атап көрсетеді (әскери революцияны қараңыз). Осы тарауда сондай-ақ саяси күштердің теңгерімін қалыптастыруда Еуропаның саяси шекараларының маңыздылығына баса назар аударылады.
Өнеркәсіптік революция
Кеннедидің келесі екі тарауы Байрохтың индустрияландыру есептеулеріне қатты байланысты, ол барлық халықтарды индекспен өлшейді, мұнда 100 - бұл британиялық жан басына шаққандағы индустрияландыру деңгейі 1900 жылы. Ұлыбритания 1750 жылы 10 адамнан 1800 жылы 16 адамға, 1830 жылы 25 адамға, 1860 жылы 64 адамға, 1880 жылы 87 адамға, 1900 жылы 100 адамға дейін өседі (149 бет). Ал Францияның жан басына шаққандағы индустрияландыру деңгейі 1750 жылы 9 адам, 1800 жылы 9 адам, 1830 жылы 12 адам, 1860 жылы 20 адам, 1880 жылы 28 адам, 1900 жылы 39 адам болды. Дүниежүзілік өндірістік өнімнің салыстырмалы үлесі (осы да бірінші рет 149-бетінде көрсетілген) ірі мемлекеттердің билік шыңдары мен төменгі деңгейлерін бағалау үшін қолданылады. Мысалы, Қытай 1750 жылы әлемдік өндірістің 32,8% -ынан басталады, ал Бірінші опиум соғысы, Екінші опиум соғысы және Тайпин көтерілісінен кейін 1860 жылы әлемдік өндірістің 19,7% -ына, 1880 жылы 12,5% -ға дейін төмендейді (Ұлыбританияның 1750 жылы 1,9% -ына қарағанда, 1860 жылы 19,9% -ға дейін өсіп, 1880 жылы 22,9% -ға дейін).
20 ғасыр
XX ғасырдағы күштілік шаралары (бет 199203) әр түрлі ірі державалардың күшін өлшеу үшін халық санының мөлшерін, урбанизация деңгейін, Байрохтың жан басына шаққандағы индустрияландыру деңгейін, темір және болат өндірісін, энергия тұтынуын (млн тонна көмір эквивалентімен өлшенеді) және державалардың жалпы өнеркәсіптік өнімін (Британияның 1900 жылғы 100 көрсеткішімен салыстырғанда) қолданады. Кеннеди сондай-ақ жүйелі интервенцияларға негізделген өнімділікті арттыруды баса айтады, бұл 20-ғасырда ірі державалардың экономикалық өсуіне және өркендеуіне әкелді. Ол XX ғасырдың аяғындағы ірі державаларды салыстырып көрсетті. Кеннеди АҚШ пен КСРО-ның құлдырауын болжайды. Кеннеди Жапонияның өрлеуін және Еуропалық экономикалық қоғамдастықтың (ЕЭК) күресі мен әлеуетін болжайды. Кеннеди Қытайдың өрлеуін болжап, егер оның экономикалық дамуы жалғаса берсе, ондаған жылдар ішінде елді өзгертіп, ол ұлы державаға айналады деп мәлімдейді. 1860 жылдан 1914 жылға дейін АҚШ экспорты жеті есеге өсті, нәтижесінде сауданың үлкен артықшылығы пайда болды. 1945 жылы АҚШ-та жоғары өнімділік болды және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін сақталған жалғыз ірі индустриалды мемлекет болды. 1960 жылдан бастап АҚШ-тың әлемдік өндіріс пен саудадағы үлесі салыстырмалы түрде төмендеді. 1980 жылдары АҚШ-та ауыл шаруашылығы және өнеркәсіп тауарларының экспорты төмендеді. Бірнеше жылдың ішінде АҚШ ең ірі несие берушіден ең ірі борышкерге айналды. Сонымен қатар, федералды қарыз да жылдам өсіп жатты. Бұл жағдай құлдырап бара жатқан гегемонияның ерекшелігі. АҚШ-тың ірі державаларға тән проблемалары бар, олар қару мен майды теңестіру және экономикалық өсу үшін инвестиция салу. АҚШ-тың әр континентке (Антарктикадан басқа) әскери міндеттемесі мен әскери техниканың өсіп келе жатқан құны қол жетімді мүмкіндіктерді қатты шектейді. Кеннеди АҚШ-тың жағдайын Ұлыбританияның Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрынғы жағдайымен салыстырады. Ол АҚШ базаларының картасы Ұлыбританияның Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрынғы картасына ұқсас екенін айтады. Әскери шығындар өскен сайын, бұл экономикалық өсуге инвестицияларды азайтады, бұл ақыр соңында "баяу өсудің төмендеуіне, жоғары салықтарға, шығындар басымдықтарына байланысты ішкі бөлінулердің тереңдеуіне және қорғаныс жүктемесін көтеруге қабілеттіліктің әлсіреуіне әкеледі". Кеннедидің кеңесі мынау:
Карталар, кестелер мен диаграммалар
Кітапта он екі карта, қырық тоғыз кесте және үш кесте бар, олар оқырманға мәтінді түсінуге көмектеседі.