Кіріспе

Француз революциясы кезінде қолданылған лозунг Lanterne - француз сөзі, фонарь немесе шам бағанасын білдіреді. "À la lanterne!" деген сөзді немесе ұраны (ағылшынша: Шам бағанасына!) 1789 жылдың жазынан бастап Француз революциясының алғашқы кезеңінде Париж мен Францияда ерекше мән мен мәртебеге ие болды. Шам бағаналары революция кезінде Париж көшелерінде ашылмалы линчтеулер мен өлім жазаларын орындау үшін бұқаралық топтарға құрал ретінде қызмет етті, бұл кезде Париж тұрғындары кейде шәм бағаналарынан лауазымды адамдар мен аристократтарды асып тастады. Ағылшынша "Аларды байлап тастаңдар!" (Ағылшынша) немесе "Оларды биікке асыңдар! "Америкалық" "Лантерн" революциялық Францияда халықтық немесе көшелік әділдіктің символына айналды. "À la lanterne!" деген ұранмен "Ча Ира" ("Аристократтар фонарьмен!") сияқты эмблематикалық әндерде аталған. "Аристократтар шамға!" дегенді білдіреді. осы жағдайда). Бұрын заңгер болған журналист Камил Демулен өзін "Фонарь адвокаты" деп атады. Ол "Лампа бағанасы париждіктерге сөйлейді" деп аталатын памфлет жазды, онда "la lantèrne" адамдарға "Мен әрқашан мұнда болдым. Сен мені пайдаланып жүрген шығарсың!". Революциялық үкімет құрылған кезде, шам бағаналары орындалу құралдары ретінде қажет емес болды, оларды 1793 - 1794 жылдары Парижде әйгілі болған гильотина алмастырды, бірақ Францияның барлық ірі қалаларында өздерінің бар. XIX ғасырда Париждегі көтерілістерде адамдарды шам бағаналарына ілу тоқтатылды. Бұл дәстүр ХХ және ХХІ ғасырларға дейін, көшедегі наразылық акциялары кезінде танымал емес саяси тұлғалардың бейнелерін салтанатты түрде ілу арқылы жалғасты.

Тарих

"А ла лантерне" линчінің алғашқы көрнекті құрбаны 1789 жылы Жакс Некердің орнына қаржының бас бақылаушысы болған танымал емес саясаткер Джозеф Фуллон де Дуэ болды. 1789 жылы 14 шілдеде Бастилияны шабуылдан кейін, бекіністің гарнизонының құрамына кіретін екі мүгедек (желтоқсандық сарбаздар) Place de Grève-де асылды, бірақ бұл мақсатта фонарьлар қолданылғаны туралы мәлімет жоқ. Әсіресе, Place de Grève және Rue de la Vannerie бұрышында тұрған шам бағанасы бейімделген асығыс ретінде қызмет етті. Мұның себебі бір жағынан символикалық еді: шам-шырақ Париждің қала ғимаратының қарама-қарсы жағына, Людовик XIV бюстінің астына қойылды, осылайша "халықтық сот патшаның көз алдында жүргізілуі мүмкін болды". 1789 жылдың тамызында журналист және саясаткер Камиль Десмулен Париж көшелеріндегі линчелеуді қорғап, өзінің Discours à la lanterne [fr] атты еңбегін жазды. Демулинді Procureur général de la lanterne (Шампочканың бас прокуроры) деп атады. 1789 жылы 21 қазанда ашыққан париждік бұқара Франсуа Пешекшіні (Денис Франсуа) дүкенінен сүйреп шығарып, шам бағанасына іліп қойды, өйткені оның сататын наны жоқ еді. Көшедегі линчтеудің түрлі себептерімен, Якобиндер мақсатына жетудің тиімді құралы болды. 1790 жылы 14 желтоқсанда көпшілік адвокат Паскалисті және шевалье де Ла Рошетті Экс-ан-Прованс қаласындағы шам бағанасына асып тастады. Көшедегі әділдікті қорғаушылар "À la lanterne! А ла фонарь!" деп жазған. линчелеуден сәл бұрын. 1792 жылы 20 маусымда топ Тюйлериге кіріп, королева Мария Антуанеттаға қауіп төндірді. Оның келіні Жанна Луиза Генриетт Кампан көпшілік арасында "бұл жерде бір модельді бағана бар екен, оған "Мария Антуанетта ла латантерне" деген сөздер жазылған кіршік қуыршақ ілінеді, ол оның асылуын бейнелейді".

Әсерлер

1919 жылы неміс экспрессионист суретшісі Макс Пехштейн An die Lanterne (À la lanterne) журналына плакат жасады. Плакатта, басқа да суреттермен қатар, шам бағанасында арқанмен ілінген адам бейнеленген.