Кіріспе
Ұлттық қауіпсіздік немесе ұлттық қорғаныс (американдық ағылшын тілінде – ұлттық қорғаныс) – егемен мемлекеттің, оның азаматтарының, экономикасының және институттарының қауіпсіздігі мен қорғанысы, бұл үкіметтің міндеті саналады. Бастапқыда әскери шабуылдан қорғау ретінде қарастырылған ұлттық қауіпсіздік, қазіргі кезде терроризмнен қорғау, қылмысты азайту, экономикалық қауіпсіздік, энергия қауіпсіздігі, экологиялық қауіпсіздік, азық-түлік қауіпсіздігі және киберқорғаныс сияқты әскери емес аспектілерді де қамтиды. Ұлттық қауіпсіздікке төнетін қауіптерге басқа мемлекеттердің әрекеттерінен бөлек, зорлық-зомбылыққа ұмтылатын мемлекеттік емес ұйымдардың, есірткі картельдерінің, ұйымдасқан қылмыстың, көпұлттық корпорациялардың және табиғи апаттардың салдары да жатады. Үкіметтер ұлттық мемлекеттің қауіпсіздігін сақтау үшін саяси, экономикалық және әскери күш-қуатты, сондай-ақ дипломатияны пайдаланады. Олар өңірлік және халықаралық деңгейде қауіпсіздік жағдайларын жақсарту үшін климаттың өзгеруі, экономикалық теңсіздік, саяси мұқтаждық және ядролық қарулардың таралуы сияқты трансұлттық қауіпсіздік факторларын азайтуға да тырысады.
National security, or national defence (national defense in American English), is the security and defence of a sovereign state, including its citizens, economy, and institutions, which is regarded as a duty of government. Originally conceived as protection against military attack, national security is widely understood to include also non military dimensions, such as the security from terrorism, minimization of crime, economic security, energy security, environmental security, food security, and cyber security. Similarly, national security risks include, in addition to the actions of other nation states, action by violent non state actors, by narcotic cartels, organized crime, by multinational corporations, and also the effects of natural disasters. Governments rely on a range of measures, including political, economic, and military power, as well as diplomacy, to safeguard the security of a nation state. They may also act to build the conditions of security regionally and internationally by reducing transnational causes of insecurity, such as climate change, economic inequality, political exclusion, and nuclear proliferation.
Анықтамалар
Ұлттық қауіпсіздік ұғымы әлі де екіұшты болып қала береді, ол әскери қауіптен және саяси мәжбүрлеуден азат болуды баса көрсететін қарапайым анықтамалардан дамыды. Бүгінгі күнге дейін ұсынылған көптеген анықтамалардың ішінде мыналар бар, олар осы ұғымның әскери емес мәселелерді қамтуға қалай жеткенін көрсетеді: "Бір ұлт соғыстан қашу үшін заңды мүдделерінен бас тартуға мәжбүр болмаса және қажет болған жағдайда соғыс арқылы оларды қорғай алса, қауіпсіздікке ие болады". (Вальтер Липпман, 1943). "Ұлттық қауіпсіздіктің ерекше мағынасы – шетелдік диктанттан азат болу". (Гарольд Лассвелл, 1950). "Осылайша, ұлттық қауіпсіздік – елдің физикалық тұтастығы мен аумағын сақтау; әлемнің қалған бөлігімен экономикалық қарым-қатынастарын лайықты шарттарда ұстап тұру; оның мәдениетін, институттарын және басқаруын сыртқы ықпалдан қорғау; және оның шекараларын бақылау қабілеті". (Гарольд Браун, АҚШ қорғаныс министрі, 1977–1981 жж.). "Ұлттық қауіпсіздік – белгілі бір қоғамның өзін-өзі анықтау немесе автономия, өркендеу және игілік-құнарлы өмірді қамтамасыз ету үшін қажет деп санайтын ішкі және сыртқы жағдайларды бақылау мүмкіндігі ретінде ең жақсы сипатталады". (Чарльз Майер, 1990). "Ұлттық қауіпсіздік – саяси төзімділік пен салиқалылық, адам ресурстары, экономикалық құрылым мен мүмкіндіктер, технологиялық білік, өнеркәсіптік база және табиғи ресурстардың қолжетімділігі, сондай-ақ әскери күштің тиімді және белсенді үйлесімі". (Үндістанның Ұлттық қорғаныс колледжі, 1996). "[Ұлттық қауіпсіздік – бұл] мемлекеттің халқының әл-ауқатын және ұлттық мемлекет ретінде оның өмір сүруін кез келген уақытта, мемлекеттік саясаттың барлық құралдарын басқару арқылы көп өлшемді қауіп-қатерлерден жеңу қабілетінің өлшенетін күйі, және ол сыртқы факторлар арқылы жаһандық қауіпсіздікке дейін кеңейтілуі мүмкін". (Prabhakaran Paleri, 2008). Қауіпсіздіктің жүйелік факторлары, трансұлттық сипатта болуы мүмкін, климаттың өзгеруі, экономикалық теңсіздік және шеттету, саяси мұқтаждық және ядролық қарудың таралуын қамтиды. 2017 жылдың мәліметі бойынша, Испания, Швеция, Ұлыбритания және АҚШ осы жүйені құрған елдердің қатарында. Кейбір мемлекеттер сондай-ақ Ұлттық қауіпсіздік кеңесін және/немесе Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісін тағайындайды, ол атқарушы билік органы болып табылады және мемлекет басшысын ұлттық қауіпсіздік және стратегиялық мүдделерге қатысты мәселелер бойынша ақпараттандырады. Ұлттық қауіпсіздік кеңесі/кеңесшісі ұзақ мерзімді, қысқа мерзімді және төтенше жағдайларға қатысты ұлттық қауіпсіздік жоспарларын әзірлейді. Үндістанда мұндай жүйе 1998 жылдың 19 қарашасында құрылды. Мемлекеттердің тәсілдері әртүрлі болғанымен, әртүрлі мәжбүрлеу күштері, әсіресе әскери мүмкіндіктер басым. Осы салаларға арналған әскери мүмкіндіктер ұлттық қауіпсіздік мақсатында немесе, мысалы, аумақтарды жаулап алу және аннексиялау сияқты шабуылдық мақсаттарда қолданылуы мүмкін.
"A nation has security when it does not have to sacrifice its legitimate interests to avoid war, and is able, if challenged, to maintain them by war." (Walter Lippmann, 1943). "The distinctive meaning of national security means freedom from foreign dictation." (Harold Lasswell, 1950)
"National security then is the ability to preserve the nation's physical integrity and territory; to maintain its economic relations with the rest of the world on reasonable terms; to preserve its nature, institution, and governance from disruption from outside; and to control its borders." (Harold Brown, U. S. Secretary of Defense, 1977–1981)
"National security is best described as a capacity to control those domestic and foreign conditions that the public opinion of a given community believes necessary to enjoy its own self determination or autonomy, prosperity, and wellbeing." (Charles Maier, 1990)
"National security is an appropriate and aggressive blend of political resilience and maturity, human resources, economic structure and capacity, technological competence, industrial base and availability of natural resources and finally the military might." (National Defence College of India, 1996)
"[National security is the] measurable state of the capability of a nation to overcome the multi dimensional threats to the apparent well being of its people and its survival as a nation state at any given time, by balancing all instruments of state policy through governance and is extendable to global security by variables external to it." (Prabhakaran Paleri, 2008) Systemic drivers of insecurity, which may be transnational, include climate change, economic inequality and marginalisation, political exclusion, and nuclear proliferation. as of 2017, Spain, Sweden, the United Kingdom, and the United States are among the states to have done so. Some states also appoint a National Security Council and/or a National Security Advisor which is an executive government agency, it feeds the head of the state on topics concerning national security and strategic interest. The national security council/advisor strategies long term, short term, contingency national security plans. India holds one such system in current, which was established on 19 November 1998. Although states differ in their approach, various forms of coercive power predominate, particularly Military Capabilities. Military capabilities designed for these domains may be used for national security, or equally for offensive purposes, for example to conquer and annex territory and resources.
Физикалық
Іс жүзінде ұлттық қауіпсіздік ең алдымен физикалық қауіптерді басқарумен және оны жүзеге асыруға қолданылатын әскери мүмкіндіктермен байланысты. Көптеген елдер әскери күштерін негізінен аумақтық қорғаныс үшін құрастырады; ал Франция, Ресей, Ұлыбритания және АҚШ сияқты елдер темір жол көлігі, ауруханалар, көпірлер, көлік тораптары, желілік байланыс, бұқаралық ақпарат құралдары, электр желісі, бөгеттер, электр станциялары, теңіз порттары, мұнай өңдеу зауыттары және су жүйелері сияқты нысандарды қамтиды. Инфрақұрылымның қауіпсіздігі осы құрылымдар мен жүйелердің саботажға, терроризмге және ластануға ұшырауына шектеу қоюға бағытталған. Көптеген елдер маңызды инфрақұрылымның қауіпсіздігін тікелей басқару үшін мемлекеттік агенттіктер құрды, әдетте Ішкі істер министрлігі арқылы, сондай-ақ АҚШ Федералды қорғау қызметі сияқты нысандарды қорғауға арналған арнайы қауіпсіздік агенттіктер мен Ұлыбритания көлік полициясы сияқты арнайы көлік полициясы бар. Сонымен қатар, АҚШ-тағы Амтрак полициясы сияқты коммерциялық көлік қауіпсіздігі бөлімшелері де жұмыс істейді. Маңызды инфрақұрылым елдің тиімді жұмыс істеуі үшін өте маңызды. Кездейсоқ немесе қасақана келтірілген зақым экономика мен маңызды қызметтерге елеулі әсер етуі мүмкін. Инфрақұрылымға төнген қауіптердің кейбірі:
Терроризм: саяси мақсаттарға жету үшін маңызды инфрақұрылымды қасақана нысанаға алатын адамдар немесе топтар. Мысалы, 2008 жылғы қарашадағы Мумбайдағы шабуылда Мумбайдағы орталық вокзал мен аурухана қасақана шабуылға ұшырады. Саботаж: бұрынғы қызметкерлер, үкіметке қарсы топтар, экологиялық топтар сияқты адамдар немесе топтар. Мысалы, Бангкок халықаралық әуежайы наразылардың бақылауына өтті. Ақпараттық соғыс: жеке пайда үшін хакерлік шабуылдар жасау немесе елдің кибер инфрақұрылымына зиян келтіру үшін ақпарат жинау мақсатында шабуылдар жасау. Эстонияға жасалған кибершабуылдар және 2008 жылғы Оңтүстік Осетия соғысы кезіндегі кибершабуылдар осыған мысал. Табиғи апаттар: мұнай құбырлары, су және электр желілері сияқты маңызды инфрақұрылымдарға зақым келтіретін дауылдар немесе басқа да табиғи құбылыстар. Мысалы, «Айк» және «Катрина» дауылдарының экономикалық салдарына қараңыз.
Виртуалды
Компьютерлік қауіпсіздік, сондай-ақ киберқауіпсіздік немесе АТ қауіпсіздігі деп аталады, компьютерлер мен смартфондар сияқты есептеу құрылғыларының, сондай-ақ жеке және қоғамдық желілер мен Интернет сияқты компьютерлік желілердің қауіпсіздігін қамтиды. Ол аппараттық құралдарды, бағдарламалық қамтамасыз етуді, деректерді, адамдарды, сондай-ақ жүйелерге қол жеткізу тәртібін қорғауға байланысты. Бұл сала көптеген қоғамдарда компьютерлік жүйелерге сенімнің артуына байланысты маңыздылығын арттырып келеді. Критикалық азаматтық және әскери инфрақұрылымға рұқсатсыз қол жеткізу қазіргі кезде маңызды қауіп ретінде қарастырылатындықтан, киберкеңістік соғыс саласы ретінде мойындалды. Мұндай мысалдың бірі – АҚШ пен Израильдің Иранның ядролық бағдарламасына қарсы Stuxnet-ті пайдалануы. Басқалар, мысалы Пол Роджерс, халықаралық тәртіптің теңдігі де ошақты мәселе екенін айтады.
Экономикалық
Халықаралық қатынастар аясында экономикалық қауіпсіздік – ұлттық мемлекеттің ұлттық экономикасын сақтап, дамыту мүмкіндігі, осы мүмкіндік болмаса ұлттық қауіпсіздіктің басқа да салаларын басқару қиын. Экономикалық қуаты елдің қорғаныс қабілетін анықтайды, демек, берік экономикалық қауіпсіздік ұлттың қауіпсіздігіне тікелей әсер етеді. Сондықтан экономикасы дамыған елдер – АҚШ, Қытай, Үндістан сияқты – қауіпсіздік тұрғысынан да мықты болады. Ірі елдердің экономикалық қауіпсіздік стратегиясы басқа елдердің ресурстары мен нарықтарына қол жеткізуді, сондай-ақ өз нарықтарын қорғауды көздейді. Дамып келе жатқан елдер жоғары жұмыссыздық деңгейі мен төмен жалақы салдарынан экономикалық жағынан дамыған мемлекеттерге қарағанда нашар қорғалған болуы мүмкін.
Қоршаған орта
Экологиялық қауіпсіздік, сондай-ақ экологиялық тұрақтылық, – экожүйелер мен биосфераның тұтастығын, әсіресе олардың түрлі тіршілік нысандарының (адам өмірі де оның ішінде) сақталу қабілетімен байланысты қамтамасыз етуді білдіреді. Адамның қызметінен туындаған экологиялық зиянның салдары күшейген сайын экожүйелердің қауіпсіздігіне көбірек мән берілуде. Экожүйелердің құлдырауы, оның ішінде топырақ эрозиясы, орманды жою, биологиялық әртүрліліктің жоғалуы және климаттың өзгеруі экономикалық қауіпсіздікке әсер етеді және жаппай көші-қонға алып келуі мүмкін, бұл басқа аймақтардағы ресурстарға күшті қысым түсіреді. Экологиялық қауіпсіздік өте маңызды, себебі әлемдегі көптеген елдер дамып келе жатыр және ауыл шаруашылығына тәуелді, ал климаттың өзгеруі ауыл шаруашылығына елеулі әсер етеді. Бұл әсер ел экономикасына, ал одан әрі ұлттық қауіпсіздікке де әсер етеді. Ұлттық қауіпсіздікке төнетін экологиялық қауіп-қатерлердің ауқымы мен сипаты, сондай-ақ оларды бейтараптандыру стратегиялары талқылау нысаны болып табылады. Руандадағы халық санының өсуі және егістік жердің азаюы салдарынан туындаған экологиялық тұрақсыздық та ондағы геноцидке ықпал еткен болуы мүмкін. Соғыстың қоршаған ортаға зиян келтіретін салдары. Оларға экожүйелерді құлдыратуға немесе жоюға бағытталған соғыс әрекеттері жатады. Мысалы, Римнің Карфагендегі ауыл шаруашылығын жойғаны; Саддам Хусейннің Персы шығанағы соғысында мұнай ұңғымаларын өртегені. АҚШ-та, мысалы, әскерилер өз базаларында қуат үзілісі жағдайында пайдалану үшін күн энергиясын қолданатын шағын желілерді орнатқан.
Әдістің бірізділігі
Жоғарыда сипатталған ұлттық қауіпсіздіктің аспектілері көбінесе бір-бірімен қайшылықта болады. Мысалы:
Ірі әскери күштерді күтіп ұстаудың жоғары құны мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігіне салмақ түсіруі мүмкін. ЖІӨ-нің пайызы ретіндегі жылдық қорғаныс шығындары елдер арасында айтарлықтай өзгешеліктерді көрсетеді. Керісінше, экономикалық шектеулер әскери қабілеттерге жұмсалатын қаражат көлемін шектеуі мүмкін. Мемлекеттердің бір жақты қауіпсіздік әрекеттері, егер заң үстемдігін жойса және халықаралық институттардың беделін төмендетсе, халықаралық деңгейде саяси қауіпсіздікке нұқсан келтіруі мүмкін. 2003 жылғы Иракқа басып кіру және 2014 жылғы Қырымды аннексиялау осыған мысалдар ретінде келтіріледі. Басқа ұлттық мемлекеттермен бәсекелесу жолымен экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, топырақ эрозиясы, биоәртүрліліктің жоғалуы және климаттың өзгеруі сияқты салдарларға алып келсе, барлық елдердің экологиялық қауіпсіздігіне зиян келтіруі мүмкін. Ал экологиялық өзгерістерді жеңілдетуге немесе бейімделуге жұмсалатын қаражат ұлттық экономикаға салмақ түсіреді. Егер мұндай шиеленістерді тиімді басқару мүмкін болмаса, ұлттық қауіпсіздік саясаты мен шаралары нәтижесіз немесе зиянды болуы мүмкін.
The high cost of maintaining large military forces can place a burden on the economic security of a nation And annual defence spending as per cent of GDP varies significantly by country. Conversely, economic constraints can limit the scale of expenditure on military capabilities. Unilateral security action by states can undermine political security at an international level if it erodes the rule of law and undermines the authority of international institutions. The invasion of Iraq in 2003 and the annexation of Crimea in 2014 have been cited as examples. The pursuit of economic security in competition with other nation states can undermine the ecological security of all when the impact includes widespread topsoil erosion, biodiversity loss, and climate change. Conversely, expenditure on mitigating or adapting to ecological change places a burden on the national economy. If tensions such as these are mismanaged, national security policies and actions may be ineffective or counterproductive.
Трансұлттық қауіпсіздікке қарсы
Көбінесе ұлттық қауіпсіздік стратегияларында елдер өңірлік және халықаралық қауіпсіздікті дамытпастан өздерінің қауіпсіздігін қамтамасыз ете алмайтыны мойындала бастады. Ал басқалары қауіпсіздік, ең алдымен, елдер арасындағы тең қарым-қатынастарды дамыту жағдайларын жасауға, ішінара актерлер арасындағы антагонизмді азайтуға, негізгі қажеттіліктерді қанағаттандыруға және мүдделер арасындағы айырмашылықтарды тиімді келіссөздер арқылы шешуге байланысты екенін айтады.
Азаматтық бостандықтар мен адам құқықтары
Ұлттық қауіпсіздікке қатысты көзқарастар адам құқықтары мен азаматтық бостандықтарға күрделі әсер ете алады. Мысалы, азаматтардың құқықтары мен бостандықтары әскери қызметшілерді және әскерилендірілген полиция күштерін қоғамдық тәртіпті сақтау үшін пайдалану арқылы; жеке өмірге қатысты мәселелер тудыратын, соның ішінде киберкеңістіктегі жаппай бақылауды қоса алғанда, бақылауды пайдалану арқылы; әскери қызметке алу және әскерге шақыру шаралары арқылы; сондай-ақ соғыстың азаматтар мен азаматтық инфрақұрылымға тигізетін әсері арқылы әсер етеді. Бұл, әсіресе либералды демократияларда, мемлекеттік билік пен жалпы халықтың құқықтары мен бостандықтары арасындағы күреске алып келді. Мемлекеттік қауіпсіздік шараларының іске асырылуы жақсы басқару және заң үстемдігіне бағынған жағдайда да, ұлттық қауіпсіздік термині жағымсыз саяси және әлеуметтік пікірлерді басу үшін сылтау ретінде қолданылуы мүмкін деген қауіп бар. Мысалы, АҚШ-та 2001 жылғы даулы «АҚШ патриоты» заңы және 2013 жылы Эдвард Сноуденнің Ұлттық қауіпсіздік агенттігінің жалпы халықтың жеке деректерін жинап отырғанын жариялауы осы мәселелерді кеңінен талқылауға мүмкіндік берді. Соғыс кезінде ұлттық қауіпсіздік мәселелері жеке құқықтар мен бостандықтарды шектеуге алып келуі керек пе және оны қалай істеу керек, сондай-ақ мемлекет бейбіт уақытта мұндай шектеулер қажет пе деген сияқты сұрақтар туындайды.
Аргентина мен Бразилия
АҚШ армиясының Америка мектебінде әскери қызметкерлерге оқытылған ұлттық қауіпсіздік идеологиясы 1964 жылы Бразилиядағы және 1976 жылы Аргентинадағы әскери төңкерістерге маңызды себеп болды. Әскери диктатуралар солтүстікшілдер ұлттық мүдделерге өмірлік қауіп төндіреді деген әскерилердің мәлімдемесімен орнатылды.
Қытай
Қытайдың қарулы күштері Халықтың азаттық армиясы (ХАА) деп аталады. Әскери күштер әлемдегі ең ірі армия, 2005 жылы 2,3 миллиондай әскері болған. Мемлекеттік қауіпсіздік министрлігі 1983 жылы Қытайдың социалистік жүйесін бұзу немесе құлату мақсатындағы жау агенттеріне, тыңшыларға және контрреволюциялық қызметке қарсы тиімді шаралар арқылы мемлекеттің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін құрылды.
Еуропалық Одақ
Шенген аймағы үшін ұлттық қауіпсіздік пен сыртқы шекараны бақылаудың кейбір бөліктері Лиссабон шарты бойынша Frontex арқылы қамтамасыз етіледі. Еуропалық Одақтың қауіпсіздік саясатын Одақтың Сыртқы істер және қауіпсіздік саясаты жөніндегі Жоғарғы өкілі белгілейді және Еуропалық Сыртқы іс-қимыл қызметі көмек көрсетеді. Европол – Еуропалық Одақтың мүше мемлекеттерінің құқық қорғау органдарын үйлестіру арқылы Еуропалық Одақтағы түрлі қылмыстармен күресуге жауапты агенттіктердің бірі. Еуропалық Одақтың ұлттық қауіпсіздігі шетелдік қауіп-қатерлерді тиімді болдырмау үшін жеткіліксіз деп айыпталды.
Үндістан
Үндістан Республикасының ұлттық қауіпсіздігі ішкі тұрақтылық және геосаяси мүдделермен анықталады. Үндістанның ішкі қауіпсіздігіндегі маңызды мәселелердің бірі – Үндістанның Джамму және Кашмир штатындағы тәуелсіздік талабымен туындаған ислами радикализмнің күшеюі, сондай-ақ Үндістанның "қызыл дәлізіндегі" солшыл экстремистік терроризм. Пәкістан негізделген экстремистік топтардан туындайтын терроризм Нью-Дели үшін маңызды мәселеге айналуда. Үндістанның Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі Ұлттық қауіпсіздік кеңесіне жетекшілік етеді, барлық түрдегі барлау есептерін алады және ұлттық және халықаралық қауіпсіздік саясаты бойынша Үндістан Премьер-Миністрінің бас кеңесшісі болып табылады. Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің құрамына қорғаныс, сыртқы істер, ішкі істер, қаржы министрлері және NITI Aayog төрағасының орынбасары кіреді және ол Үндістанның қауіпсіздігі стратегиясын қалыптастыруға жауапты. Үндістанға заңсыз көшіп келушілер, олардың көпшілігі Бангладеш және Мьянмадан (рохинджа мұсылмандары) келген мұсылмандар, ұлттық қауіпсіздікке қауіп төндіреді. Деліде шамамен 40 000 заңсыз бангладеш және рохинджа мұсылманының ұйымдасқан ағыны байқалады, олар ұлттық қауіпсіздікке қауіп төндіріп, ұлттық бірлікке нұқсан келтіріп, демографиялық құрамды өзгертеді. Адвокат Ашвини Упадхайя оларды анықтап, елден шығарып жіберу үшін "Үндістаннің Жоғарғы Сотына" (ЖС) қоғамдық мүддеге қатысты сот процесін бастады. Бұл сот процесіне жауап ретінде 2019 жылдың шілдесінде Делі полициясы Жоғарғы Сотқа өткен 28 айда 500-ге жуық заңсыз бангладештік иммигрантты депортациялағанын хабарлады. Ұлттық астана аймағында (ҰАА) шамамен 600 000-дан 700 000-ға дейін заңсыз бангладеш және рохинджа иммигранттары бар, әсіресе Гуруграм, Фаридабад және Нух (Меват аймағы) аудандарында, сондай-ақ Бхивани және Хисардың ішкі ауылдарында. Олардың көпшілігі мұсылмандар, ал кейбіреулері жалған индус үлгісін алып, сұраққа жауап бергенде Батыс Бенгалиядан келгендерін айтады. 2019 жылдың қыркүйек айында Харьянаның бас министрі Манохар Лал Хаттар Пәкістан және Харьяна Жоғарғы Сотының бұрынғы судьясы Х.С. Бхалла басшылығымен NRC-ді жүзеге асыру үшін Харьянада заңдық база құруды жариялады, бұл заңсыз иммигранттарды анықтауға көмектеседі.
Ресей
1997 және 2000 жылдары Ресей "Ұлттық қауіпсіздік тұжырымдамасы" деп аталатын құжаттарды қабылдады, онда Ресейдің жаһандық мәртебесі, елдің мүдделері, ұлттық қауіпсіздікке қатерлер мен оларға қарсы күресу шаралары баяндалған. 2009 жылы бұл құжаттар "2020 жылға дейінгі Ұлттық қауіпсіздік стратегиясы"мен алмастырылды. Ресейдің ұлттық қауіпсіздігі саласындағы саясатты үйлестіруге жауапты басты орган – Ресейдің Қауіпсіздік Кеңесі. "2020 жылға дейінгі Ұлттық қауіпсіздік стратегиясының" 6-тармағына сәйкес, ұлттық қауіпсіздік – "жеке адамның, қоғамның және мемлекеттің конституциялық құқықтары мен бостандықтарын, азаматтардың лайықты өмір сүру деңгейін, сондай-ақ Ресей Федерациясының егемендігін, аумақтық тұтастығын және тұрақты дамуын, мемлекеттің қорғанысын және қауіпсіздігін қамтамасыз ететін сыртқы және ішкі қауіп-қатерлерден қорғалған жағдай".
Сингапур
Тоталды қорғаныс – Сингапурдың бүкіл қоғамды қамтитын ұлттық қорғаныс тұжырымдамасы. Бұл тұжырымдама елдің ең берік қорғанысы – елдің қорғаны үшін қоғамның барлық салалары бірігіп әрекет ететін ұжымдық қорғанысқа негізделген. Швеция және Швейцарияның ұлттық қорғаныс стратегияларынан алынған Тоталды қорғаныс 1984 жылы Сингапурда енгізілді. Осы кезде елге төнетін әскери қауіп-қатерлер халықтың психологиясына және әлеуметтік құрылымына әсер ететіні анықталды. Сондықтан Сингапурдың қорғаны мен дамуы оның барлық азаматтарының, үкіметтің және қарулы күштердің нығайымына байланысты. Тоталды қорғаныс содан бері дәстүрлі әскери саладан тыс қауіп-қатерлер мен сын-қатерлерді ескеруге дамыды.
Ұлыбритания
Ұлыбританиядағы ұлттық қауіпсіздік саясатын үйлестіруге жауапты негізгі орган – Ұлыбританияның Ұлттық қауіпсіздік стратегиясын жасауға және іске асыруға көмектесетін Ұлттық қауіпсіздік кеңесі (Ұлыбритания). Ол 2010 жылдың мамыр айында Консервативтік партия (Ұлыбритания) мен Либерал-демократтардың жаңа коалициялық үкіметімен құрылды. Ұлттық қауіпсіздік кеңесі – Ұлыбритания Министрлер кабинетінің комитеті және ұлттық қауіпсіздік жүйесінің кең ауқымды реформасының бір бөлігі ретінде құрылды. Бұл реформаға сондай-ақ Ұлттық қауіпсіздік кеңесіне көмек көрсету үшін Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі мен Ұлттық қауіпсіздік хатшылығының құрылуы да кірді.
1947 жылғы Ұлттық қауіпсіздік туралы заң
Ұлттық қауіпсіздік тұжырымы АҚШ-та сыртқы саясаттың ресми басшылық қағидасы ретінде бекітілді, 1947 жылғы 26 шілдеде АҚШ Президенті Гарри С. Трумэн 1947 жылғы Ұлттық қауіпсіздік туралы заңға қол қойды. Маңыздысы, Заң ұлттық қауіпсіздіктің анықтамасын бермеді, бұл тиімді болды, себебі оның бұлыңғырлығы мемлекет мүдделеріне қатысты әртүрлі қауіптерге, мысалы, ішкі мәселелерге қарсы қолдануға қуатты тіркес жасады. Генерал Максвелл Тейлордың 1974 жылғы «Ұлттық қауіпсіздіктің заңды талаптары» атты мақаласында Тейлор былай деп мәлімдейді:
Осы кең мағынадағы ұлттық құндылықтар қазіргі активтер мен ұлттық мүдделерді, сондай-ақ біздің ұлттың болашағына негіз болатын күш көздерін қамтиды. Кейбір құндылықтар материалдық, ал кейбіреулері рухани немесе интеллектуалды. Олар саяси активтерден, мысалы, Құқықтар туралы билльден, біздің саяси институттарымыздан және халықаралық достықтан бастап, бай табиғи ресурстармен қолдау көрсетілетін өнімді ішкі экономикадан шығатын көптеген экономикалық құндылықтарға дейін кең ауқымды. Осындай құндылықтарды қорғаудың шұғыл қажеттілігі ұлттық қауіпсіздіктің рөлін заңды және қажетті етеді.
The national valuables in this broad sense include current assets and national interests, as well as the sources of strength upon which our future as a nation depends. Some valuables are tangible and earthy; others are spiritual or intellectual. They range widely from political assets such as the Bill of Rights, our political institutions, and international friendships to many economic assets which radiate worldwide from a highly productive domestic economy supported by rich natural resources. It is the urgent need to protect valuables such as these which legitimizes and makes essential the role of national security.
Ұлттық қауіпсіздік жағдайы
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңде АҚШ-та жаңа бюрократиялар мен үкіметтік тәжірибені қалыптастыру үшін, жартылай тұрақты әскери дайындық мәдениеті Ұлттық қауіпсіздік кеңесіне (ҰҚК), Орталық барлау агенттігіне (ЦРУ), Қорғаныс министрлігіне (ҚМ) және Бірлескен штабтар комитетіне (БШК) ұлттық қауіпсіздік мемлекетінің тұжырымдамасын іс жүзіне асыруға қосылды.
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін АҚШ лидерлері ұлттық қауіпсіздік тұжырымын кеңейтіп, Американың әлеммен қарым-қатынасын түсіндіру үшін алғаш рет оның терминологиясын қолданды. АҚШ тарихының көп бөлігінде континенттік АҚШ қауіпсіз болды. Бірақ 1945 жылға қарай, алысқа ұшатын бомбалаушылардың, атом бомбаларының және баллистикалық ракеталардың пайда болуымен ол тез арада осал бола бастады. Болашақтағы жұмылдыру жеткіліксіз болады және дайындық үнемі болуы керек деген жалпы түсінік қалыптасты. Америка лидерлері алғаш рет Рим империясы және одан кейінгі ірі державалардың қарсаңында тұрған ұлттық қауіпсіздіктің маңызды парадоксымен бетпе-бет келді: Si vis pacem, para bellum – «Егер бейбітшілік қаласаң, соғысқа дайындал». | Дэвид Яблонски
Әйелдердің өз құқықтарын қорғау
АҚШ Мемлекеттік хатшысы Хиллари Клинтон: "Аймақтық және жаһандық бейбітшілікке қауіп төндіретін елдер – әйелдер мен қыздардың қадір-қасиетінен және мүмкіндіктерінен айырылатын орындар". Ол, әйелдерге қысым көрсетілетін елдерде "заң үстемдігі мен демократияның қалыптасуы қиын" екенін айтты.
Президент Обама "кибер қауіп – біз ұлт ретінде қабылданатын ең қауіпті экономикалық және ұлттық қауіпсіздік сынқатарының бірі" және "21 ғасырда Американың экономикалық гүлденуі кибер қауіпсіздікке байланысты болады" деді.