Әскери қабілетті дамыту: теория, әдіс және тәжірибе

Кіріспе

Әскери қабілеттілікті жасау теориясы, әдісі және практикасы, сондай-ақ соғыста қолданылатын технологияларды зерттеу және дамыту. Әскери ғылым – әскери процестерді, институттарды және мінез-құлықты, сонымен қатар соғысты зерттеу, ұйымдастырылған күш қолданудың теориясы мен тәжірибесі. Ол, ең алдымен, ұлттық қорғаныс саясатына сәйкес әскери қабілеттілікті өндірудің теориясы, әдісі және практикасына бағытталған. Әскери ғылым әскери күштің салыстырмалы артықшылығын сақтау үшін қажетті стратегиялық, саяси, экономикалық, психологиялық, әлеуметтік, операциялық, технологиялық және тактикалық элементтерді анықтауға; сондай-ақ бейбіт кезеңде немесе соғыс барысында жеңіске жету мүмкіндігін және оның нәтижелерін жақсартуға көмектеседі. Әскери ғалымдарға теоретиктер, зерттеушілер, тәжірибелік ғалымдар, қолданбалы ғалымдар, конструкторлар, инженерлер, сынаушылар және басқа да әскери қызметкерлер жатады. Әскери қызметкерлер белгілі бір стратегиялық мақсаттарға қол жеткізу үшін қару-жарақ, техника және оқу алады. Әскери ғылым техникалық барлаудың бір бөлігі ретінде жаудың қабілеттерін анықтау үшін де қолданылады. Әскери тарихта әскери ғылым өнеркәсіптік революция кезеңінде әскери теория мен технологияны қолданудың барлық аспектілерін, соның ішінде бейбіт уақытта немесе жағдайда әскерлерді орналастыру мен пайдалануды қамтитын бірыңғай академиялық пән ретінде қолданылған. Әскери білім беруде әскери ғылым жиі білім беру мекемесіндегі офицерлік даярлау бөлімінің атауы болып табылады. Дегенмен, мұндай білім көбінесе офицерлік басшылыққа қатысты оқуларға және әскери теориялар, тұжырымдамалар, әдістер мен жүйелерді қолдану туралы негізгі ақпараттарға бағытталған. Оқуды аяқтағаннан кейін түлектер әскери ғалымдар емес, жас офицерлер болып табылады.

Тарих

Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін әскери ғылым ағылшын тілінде үлкен әріптермен жазылып, физика, философия және медицина ғылымдарымен қатар академиялық пән ретінде қарастырылды. Бұл, 1880 жылдарға дейін Еуропа халқының 75% сауатсыз болған кезде білім беруге байланысты жалпы мистикаға байланысты болды. Офицерлердің ренессанс және одан кейінгі тарихта үстемдік еткен сызықтық соғыстағы әскерлердің күрделі "эволюциясы" үшін қажетті күрделі есептеулерді жасау қабілеті, сондай-ақ соғыс теңдеуіне ұңғыс қаруларының енгізілуі орташа адамға көрінгендей, бекіністерді салудың нағыз құпиясына ғана қосылды. 19-шы ғасырдың басына дейін, Наполеон соғыстарының британдық қатысушысы, майор Джон Митчелл гректер заманынан бері күш қолдануда көп өзгеріс болмаған сияқты ойлады. Ол бұның басты себебі, Клаузевицтің айтуынша, "басқа ғылымдар мен өнерден айырмашылығы, соғыста объекті реакция жасайды" екенін ұсынды және осы мәселенің егжей-тегжейлі талдауын қажет етті. Бұл әскери ұйымдардың соңындағы қызығушылығын, олардың ұрыс теорияларына сандық және сапалық зерттеулерді қолдануын; әскери ойды философиялық ұғымдар ретінде нақты ұрыс әдістеріне аудару әрекетін күшейтті. Әскери құралдар, әскерді жабдықтау, ұйымдастырылуы, тактикасы және тәртібі барлық дәуірде әскери ғылымның элементтерін құрады; бірақ қару-жарақ пен жабдықтардың жақсаруы барлығын басқарады және бақылайды. Клаузевицтің мұндай әдістерді негіздейтін сегіз қағиданы ұсынғандығы Еуропада алғаш рет командалық шешім қабылдау процесінен кездейсоқтық пен қателік элементін алып тастауға мүмкіндік берді. Осы кезеңде топографияға (тригонометрияны қоса), әскери өнерге (әскери ғылымға), әскери тарихқа, даладағы армияны ұйымдастыруға, артиллерия мен снарядтар ғылымына, далалық және тұрақты бекіністерге, әскери заңнамаға, әскери әкімшілікке және маневрлерге баса назар аударылды. Бірінші дүниежүзілік соғыста неміс жауынгерлік операцияларының моделі негізінен Наполеондық модельден өзгеріссіз қалды, бірақ оттық қуатының үлкен жетістіктерін және күшті жылдам шоғырландыру, стратегиялық мобильділік және стратегиялық шабуылды ұстап тұру арқылы "ұлы жойғыш шайқастарды" жүргізу қабілетін ескере отырып. Соғысқа қатысты осы және басқа да ойлау тәсілдерінің кілті әскери тарихты талдау және басқа да майдандарында әскери ғылымның қанды зертханасы ретінде бірдей табысты қайталана алатын нақты сабақтарды алуға тырысу болды. 1914-1918 жылдар аралығында Батыс майданындағыдай қанды оқиғалар көп болды. Клаузевицті ең жақсы түсінген адам, маршал Фош, бастапқыда француз армиясын құртуға жақындаған оқиғаларға қатысқан. Алайда, әскери теоретиктер мен қолбасшылар ұжымдық ақымақтықтан зардап шеккен деп айту дұрыс емес. Олардың әскери тарихты талдаулары оларды шешуші және агрессивті стратегиялық шабуыл жеңістің жалғыз доктринасы екендігіне сендірді және атыс күшіне артық көңіл бөлу, одан туындаған бекініске тәуелділік бұл мүмкін емес нәрсеге айналып, қорғаныс позициясының артықшылықтарына соқтығып, әскерлердің рухын жойып, күресуге деген ынтаны жояды деп қорқады. Жеңісті тек шабуыл ғана әкеле алатындықтан, Орыс-жапон соғысында Ресей империясының жеңілісіне атыс күшінің жетіспеушілігі кінәланды. Фош "Стратегияда да, тактикада да шабуыл жасалады" деп ойлады. Көптеген жағынан әскери ғылым Ұлы соғыстың тәжірибесі нәтижесінде дүниеге келді. "Әскери құралдар" армияларды танымастай өзгертіп, атты әскердің келесі 20 жылда жоғалып кетуіне себеп болды. "Әскерді жабдықтау" үлкен армиялар, операциялар мен оқ-дәрілерді өндірілгеннен гөрі жылдам атуға қабілетті әскерлер пайда болғаннан кейін логистика ғылымына айналды, алғаш рет жану қозғалтқышын қолданатын көліктер пайда болды, бұл маңызды өзгеріс болды. Әскери "ұйымдастыру" енді сызықтық соғыс емес, шабуыл жасақтары мен пулеметтер мен минометтер енгізілгеннен кейін көп біліктілікке ие болатын батальондар болады және алғаш рет әскери командирлерді тек қатар мен файл тұрғысынан емес, күш құрылымы тұрғысынан ойлауға мәжбүр етеді. Тактика да өзгерді, жаяу әскер алғаш рет атты әскерлерден бөлінді және танктермен, ұшақтармен және жаңа артиллерия тактикасымен ынтымақтасуы қажет болды. Әскери тәртіпке деген көзқарас та өзгерді. Мораль, қатаң тәртіптік ұстанымдарға қарамастан, соғыс кезінде барлық армияларда жарылды, бірақ ең жақсы нәтижелерді көрсеткен әскерлер тәртіпке баса назар аударудан гөрі жеке бастамашылық пен топтық ынтымақтастыққа баса назар аударғандары байқалды, мысалы, жүз күндік шабуыл кезінде Австралия корпусында. Әскери тарихты талдаған әскери ғылым, еуропалық қолбасшылардың сәтсіздігіне ұшырады, жаңа әскери ғылымға жол берді, ол сырттан көзге көрінбейді, бірақ ғылыми тәсілдерге, сынақтар мен тәжірибелерге, ғылыми әдіске және майдандағы технологияның басымдығына толыққанды "байланысты". Қазіргі уақытта әскери ғылым әртүрлі ұйымдар үшін көп нәрсені білдіреді. Ұлыбританияда және Еуропалық Одақтың көп бөлігінде оны азаматтық қолданумен және түсінумен тығыз байланыстыруға баса назар аударылады. Мысалы, Бельгияның Корольдік Әскери академиясында әскери ғылым академиялық пән болып қалады және әлеуметтік ғылымдармен, гуманитарлық құқық сияқты пәндермен бірге оқытылады. АҚШ Қорғаныс министрлігі әскери ғылымды нақты жүйелер мен операциялық талаптар тұрғысынан анықтайды және басқа салалармен қатар азаматтық қорғаныс пен күш құрылымын қамтиды.

Even until the Second World War, military science was written in English starting with capital letters, and was thought of as an academic discipline alongside physics, philosophy and the medical sciences. In part this was due to the general mystique that accompanied education in a world where, as late as the 1880s, 75% of the European population was illiterate. The ability by the officers to make complex calculations required for the equally complex "evolutions" of the troop movements in linear warfare that increasingly dominated the Renaissance and later history, and the introduction of the gunpowder weapons into the equation of warfare only added to the veritable arcana of building fortifications as it seemed to the average individual. Until the early 19th century, one observer, a British veteran of the Napoleonic Wars, Major John Mitchell, thought that it seemed nothing much had changed from the application of force on a battlefield since the days of the Greeks. He suggested that this was primarily so because as Clausewitz suggested, "unlike in any other science or art, in war the object reacts". and suggested detailed analysis of this. This set in motion the eventual fascination of the military organisations with application of quantitative and qualitative research to their theories of combat; the attempt to translate military thinking as philosophic concepts into concrete methods of combat. Military implements, the supply of an army, its organization, tactics, and discipline, have constituted the elements of military science in all ages; but improvement in weapons and accoutrements appears to lead and control all the rest. The breakthrough of sorts made by Clausewitz in suggesting eight principles on which such methods can be based, in Europe, for the first time presented an opportunity to largely remove the element of chance and error from command decision making process. At this time emphasis was made on the topography (including trigonometry), military art (military science), military history, organisation of the army in the field, artillery and the science of projectiles, field fortifications and permanent fortifications, military legislation, military administration and manoeuvres. The military science on which the model of German combat operations was built for the First World War remained largely unaltered from the Napoleonic model, but took into the consideration the vast improvements in the firepower and the ability to conduct "great battles of annihilation" through rapid concentration of force, strategic mobility, and the maintenance of the strategic offensive better known as the Cult of the offensive. The key to this, and other modes of thinking about war, remained analysis of military history and attempts to derive tangible lessons that could be replicated again with equal success on another battlefield as a sort of bloody laboratory of military science. Few were bloodier than the fields of the Western Front between 1914 and 1918. The person who probably understood Clausewitz better than most, Marshal Foch, initially participated in events that nearly destroyed the French Army. It is not, however, true to say that military theorists and commanders were suffering from some collective case of stupidity. Their analysis of military history convinced them that decisive and aggressive strategic offensive was the only doctrine of victory, and feared that overemphasis of firepower, and the resultant dependence on entrenchment would make this all but impossible, and leading to the battlefield stagnant in advantages of the defensive position, destroying troop morale and willingness to fight. Because only the offensive could bring victory, lack of it, and not the firepower, was blamed for the defeat of the Imperial Russian Army in the Russo Japanese War. Foch thought that "In strategy as well as in tactics one attacks". In many ways military science was born as a result of the experiences of the Great War. "Military implements" had changed armies beyond recognition with cavalry to virtually disappear in the next 20 years. The "supply of an army" would become a science of logistics in the wake of massive armies, operations and troops that could fire ammunition faster than it could be produced, for the first time using vehicles that used the combustion engine, a watershed of change. Military "organisation" would no longer be that of the linear warfare, but assault teams, and battalions that were becoming multi skilled with the introduction of machine guns and mortars and, for the first time, forcing military commanders to think not only in terms of rank and file, but force structure. Tactics changed, too, with infantry for the first time segregated from the horse mounted troops, and required to cooperate with tanks, aircraft and new artillery tactics. Perception of military discipline, too, had changed. Morale, despite strict disciplinarian attitudes, had cracked in all armies during the war, but the best performing troops were found to be those where emphasis on discipline had been replaced with display of personal initiative and group cohesiveness such as that found in the Australian Corps during the Hundred Days Offensive. The military sciences' analysis of military history that had failed European commanders was about to give way to a new military science, less conspicuous in appearance, but more aligned to the processes of science of testing and experimentation, the scientific method, and forever "wed" to the idea of the superiority of technology on the battlefield. Currently military science still means many things to different organisations. In the United Kingdom and much of the European Union the approach is to relate it closely to the civilian application and understanding. For example, in Belgium's Royal Military Academy, military science remains an academic discipline, and is studied alongside social sciences, including such subjects as humanitarian law. The United States Department of Defense defines military science in terms of specific systems and operational requirements, and include among other areas civil defense and force structure.

Әскери дағдыларды қолдану

Бірінші кезде, әскери ғылым әскери операцияларға кім қатысатынымен және оларды тиімді және белгілі бір шеберлікпен орындау үшін қандай дағдылар мен білімдер қажеттігімен айналысады.

Әскери ұйым

Әскери бөлімдерді және жалпы әскерді басқару мен ұйымдастырудың ең тиімді әдістерін әзірлейді. Бұған қоса, бұл сала мобилизация/демобилизация, сондай-ақ жаудан жақында басып алынған (немесе азат етілген) аумақтардағы әскери басқару сияқты басқа да байланысты мәселелерді зерттейді.

Күшті құрылымдау

Күштерді құрылымдау – әскери қызметшілерді, олар қолданатын қару-жарақтар мен жабдықтарды әскери операцияларға, соның ішінде жауынгерлік қимылдарға дайындау үшін ұйымдастыру және оқыту әдісі. Кез келген елдегі күш құрылымының дамуы ұлттық қорғаныс саясатының стратегиялық, операциялық және тактикалық қажеттіліктеріне, елге қатысты анықталған қауіптерге, сондай-ақ қауіптер мен қарулы күштердің технологиялық мүмкіндіктеріне негізделеді. Күш құрылымын әзірлеу стратегиялық, операциялық және тактикалық деңгейдегі құрылымдар мен бөлімшелерді олардың міндеттері мен тапсырмаларын орындайтын аумақтарда, аймақтарда және зоналарда орналастырудың доктриналық ережелерімен басқарылады. Күштерді құрылымдау барлық Қарулы Күштерге қолданылады, бірақ қорғаныс ғылымының зерттеу қызметіне қолдау көрсететін ұйымдарға емес. АҚШ-та күш құрылымы ұйымдастыру және жабдық кестесімен (TOE немесе TO&E) басшылыққа алынады. TOE – АҚШ Қорғаныс министрлігі жариялайтын құжат, ол дивизия деңгейінен бастап төменгі звенолардың ұйымдастырылуын, штаттық санын және жабдықтарын, сондай-ақ корпус және армия штабтарын анықтайды. Күш құрылымы нақты бөлімшелердің міссиясы мен мүмкіндіктері туралы, сондай-ақ олардың жағдайы мен дайындық деңгейі туралы ақпаратты да қамтиды. Жалпы TOE нақты бір бөлімшеге емес, бір типтегі бөлімшеге (мысалы, жаяу әскер) қолданылады (3-ші жаяу әскер дивизиясы сияқты). Осылайша, бірдей мамандыққа жататын барлық бөлімшелер (мысалы, жаяу әскер) бірдей құрылымдық нұсқауларды сақтайды, бұл олардың тиімді қаржыландырылуын, оқытылуын және операциялық қолданылуын қамтамасыз етеді.

Әскери білім беру және дайындық

Әскерлерді, НСО (қызметтен тыс офицерлер, яғни сержанттар мен қатарлар) және офицерлерді даярлау әдістемесі мен тәжірибесін зерттейді. Бұл тұрақты және резервтік әскерлер үшін шағын және ірі бөлімшелерді жеке және бірлесіп оқытуды да қамтиды. Әскери дайындық, әсіресе офицерлерді даярлау, қарулы күштердің жалпы білімі мен саяси бағыт-бағдарына да қатысты.

Әскери ұғымдар мен әдістер

Қарулы күштердің мүмкіндіктерін дамытудың көп бөлігі, олардың қару-жарағы мен техникасын қолдануға бағыт беретін түсініктерге және кез келген соғыс аренасында немесе жағдайларда қолданылатын әдістерге байланысты.

Әскери тарих

Әскери іс-әрекет мыңдаған жылдар бойы үздіксіз жүріп келеді, ал әскери операциялардың негізгі тактикасы, стратегиясы және мақсаттары тарих барысында өзгеріссіз қалып келген. Мысалы, көзге түсетін маневрлердің бірі – екі жақтан қоршау, ол ең толыққанды әскери маневр саналады, атап айтқанда, Ханнибал б.з.д. 216 жылы Канна шайқасында, ал кейін Халид ибн әл-Уалид б.з. 633 жылы Валажа шайқасында орындаған. Тарихты зерттеу арқылы әскерилер бұрынғы қателіктерді қайталамауға және қолбасшыларға шайқас кезінде тарихи оқиғалармен сабақтастықтарды көру қабілетін дамыту арқылы, алынған тәжірибелерді пайдаланып, қазіргі көрсеткіштерді жақсартуға тырысады. Әскери тарихтың негізгі салалары – соғыстар, шайқастар және ұрыстар тарихы, әскери өнер тарихы және әрбір жеке әскери құрылымның тарихы.

Әскери стратегия және доктриналар

Әскери стратегия көптеген жағынан әскери ғылымның басты бөлігі болып табылады. Ол ұрысты жоспарлау мен ұрысқа қатысу ерекшеліктерін зерттейді және көптеген факторларды ұрыс алаңындағы барлық өзара әрекеттестіктерді басқаратын принциптер жиынтығына дейін азайтуға тырысады. Еуропада бұл принциптерді алғаш рет Клаузевиц өзінің «Соғыс принциптері» деген еңбегінде анықтады. Осылайша ол ұрыстарды, операцияларды және соғыстарды жоспарлап, жүзеге асыруды басқарады. Қазіргі кезде планетада екі негізгі жүйе бар. Жалпы алғанда, оларды «Батыс» жүйесі және «Ресей» жүйесі деп сипаттауға болады. Әрбір жүйе қоғамның күшті және әлсіз жақтарын көрсетеді және қолдап отырады. Қазіргі заманғы Батыс әскери өнері негізінен француз, неміс, британдық және американдық жүйелердің қоспасынан тұрады. Ресей жүйесі осы жүйелерден де, зерттеу арқылы немесе жеке байқау арқылы басып кіру түрінде (1812 жылғы Наполеон соғысы және Ұлы Отан соғысы) және осы жүйені жүзеге асыратын адамдарға қолайлы ерекше өнім жасайды. Әскери өнердің талдауымен қалыптасқан жүйе доктрина деп аталады. Батыс әскери доктринасы технологияға, жақсы даярланған және күшті сержанттар кадрларын пайдалануға, және қарсыластар теңестіре алмайтын майданның хабардар болу деңгейін қамтамасыз ету үшін жоғары ақпаратты өңдеу мен таратуға қатты сүйенеді. Оның артықшылықтары – өте икемділік, өте жоғары өлімге ұшырауы және қарсыластың басқару, байланыс, бақылау және барлау (C3I) жүйесін жоюға бағытталған. Бұл олардың жауынгерлік күшін тікелей жоюдың орнына параличтендіруге және әрекетсіз етуге мүмкіндік береді (жолындағы өмірді құтқаруға үміттенеді). Оның кемшіліктері – жоғары шығындар, алмастыру қиын персоналға, үлкен логистикалық тізбекке және егер ол сарқылып немесе жойылған болса, жоғары технологиялық құралдарсыз жұмыс істеу қиын. Кеңес әскери доктринасы (және оның ТМД елдеріндегі ұрпақтары) машиналар мен әскерлердің көптігіне, жоғары білімді (әлі өте аз болса да) офицерлер корпусына және алдын ала жоспарланған миссияларға қатты сүйенеді. Оның артықшылығы – жақсы білімді әскерлерді қажет етпеуі, үлкен логистикалық тізбекті қажет етпеуі, қатаң орталық бақылауда болуы және іс-қимыл басталғаннан кейін күрделі C3I жүйесіне сүйенбеуі. Оның кемшіліктері – икемсіздігі, массаның шок әсеріне тәуелділігі (адам өмірі мен материалды жоғары құнмен), және күтпеген табысты пайдалану немесе күтпеген шығынға жауап берудің жалпы қабілетсіздігі. Қытайдың әскери доктринасы қазіргі уақытта өзгеру үстінде, себебі Халықтық азаттық армиясы Қытайға қатысты әскери үрдістерді бағалап жатыр. Қытайдың әскери ілімдеріне көптеген көздер әсер етеді, соның ішінде Сун Цзы сияқты стратегиялық сарапшылар, батыс және кеңестік ықпалдар, сондай-ақ Мао Цзэдун сияқты қазіргі заманғы стратегиялық сарапшылар сипаттаған жергілікті классикалық әскери дәстүр. Қытайдың әскери ғылымның ерекше ерекшелігі – ол әскерилер мен қоғам арасындағы қарым-қатынасқа баса назар аударады, сондай-ақ әскери күшті жалпы стратегияның бір бөлігі ретінде қарастырады. Әр жүйе өз офицерлік корпусын әскери өнерге қатысты өз философиясымен оқытады. Мазмұны мен мәнінің айырмашылығы жақсы көрінеді. АҚШ армиясының соғыс қағидалары АҚШ армиясының FM 100–5 далалық нұсқаулығында анықталады. Канадалық әскери күштердің соғыс / әскери ғылым қағидалары Құрлық әскерлерінің ілім және оқу жүйесі (LFDTS) арқылы командалық қағидаларға, соғыс қағидаларына, операциялық өнерге және науқанды жоспарлауға және ғылыми қағидаларға назар аудару үшін анықталады. Ресей Федерациясының қарулы күштерінің соғыс принциптері негізінен Кеңес Одағы кезінде қалыптасқан принциптерге негізделген. Бұл, екінші дүниежүзілік соғыста дағдылы соғыста болған тәжірибеге негізделгенімен, стратегиялық мәнге ядролық қару енгізілгеннен кейін едәуір өзгертілді. Совет-афған соғысы мен Бірінші және Екінші Чечен соғыстары кеңес теоретиктерінің операциялық өнер мен тактикаға бөлген қағидаларын одан әрі өзгертті. Кеңес Одағындағы әскери ғылымның ғылыми көзқарасы тактикалық деңгейде тым қатаң деп танылды және Ресей Федерациясының күштерімен кәсіби және бастамашылықты нығайту үшін күш-жігерді азайтуға әсер етті. Халықтық азаттық армиясының әскери принциптері 1980 жылға дейін Кеңес Одағының принциптеріне негізделген болатын. Сол кезде барлық қызметте аймақтық және географиялық ерекше стратегиялық, операциялық және тактикалық ойлауда елеулі өзгеріс байқалған. Қазіргі уақытта ХАА үш доктриналық мектептерге көңіл бөледі, олар бір-бірімен қақтығысады және толықтырады: халық соғысы, аймақтық соғыс және әскери істердегі революция, бұл қорғаныс шығындарын және күштердің технологиялық жаңартылу қарқынын айтарлықтай арттырды. Әскери өнердің ерекшеліктеріне қарамастан, әскери ғылым шайқастың хаосын біріктірілген түрде көрсетуге және принциптерге келіспегендерге ғана емес, барлық қатысушыларға да қолданылатын негізгі түсініктерді ашып көрсетуге тырысады.

Military strategy is in many ways the centerpiece of military science. It studies the specifics of planning for, and engaging in combat, and attempts to reduce the many factors to a set of principles that govern all interactions of the field of battle. In Europe these principles were first defined by Clausewitz in his Principles of War. As such, it directs the planning and execution of battles, operations, and wars as a whole. Two major systems prevail on the planet today. Broadly speaking, these may be described as the "Western" system, and the "Russian" system. Each system reflects and supports strengths and weakness in the underlying society. Modern Western military art is composed primarily of an amalgam of French, German, British, and American systems. The Russian system borrows from these systems as well, either through study, or personal observation in the form of invasion (Napoleon's War of 1812, and The Great Patriotic War), and form a unique product suited for the conditions practitioners of this system will encounter. The system that is produced by the analysis provided by military art is known as doctrine. Western military doctrine relies heavily on technology, the use of a well trained and empowered NCO cadre, and superior information processing and dissemination to provide a level of battlefield awareness that opponents cannot match. Its advantages are extreme flexibility, extreme lethality, and a focus on removing an opponent's C3I (command, communications, control, and intelligence) to paralyze and incapacitate rather than destroying their combat power directly (hopefully saving lives in the process). Its drawbacks are high expense, a reliance on difficult to replace personnel, an enormous logistic train, and a difficulty in operating without high technology assets if depleted or destroyed. Soviet military doctrine (and its descendants, in CIS countries) relies heavily on masses of machinery and troops, a highly educated (albeit very small) officer corps, and pre planned missions. Its advantages are that it does not require well educated troops, does not require a large logistic train, is under tight central control, and does not rely on a sophisticated C3I system after the initiation of a course of action. Its disadvantages are inflexibility, a reliance on the shock effect of mass (with a resulting high cost in lives and material), and overall inability to exploit unexpected success or respond to unexpected loss. Chinese military doctrine is currently in a state of flux as the People's Liberation Army is evaluating military trends of relevance to China. Chinese military doctrine is influenced by a number of sources including an indigenous classical military tradition characterized by strategists such as Sun Tzu, Western and Soviet influences, as well as indigenous modern strategists such as Mao Zedong. One distinctive characteristic of Chinese military science is that it places emphasis on the relationship between the military and society as well as viewing military force as merely one part of an overarching grand strategy. Each system trains its officer corps in its philosophy regarding military art. The differences in content and emphasis are illustrative. The United States Army principles of war are defined in the U. S. Army Field Manual FM 100–5. The Canadian Forces principles of war/military science are defined by Land Forces Doctrine and Training System (LFDTS) to focus on principles of command, principles of war, operational art and campaign planning, and scientific principles. Russian Federation armed forces derive their principles of war predominantly from those developed during the existence of the Soviet Union. These, although based significantly on the Second World War experience in conventional war fighting, have been substantially modified since the introduction of the nuclear arms into strategic considerations. The Soviet–Afghan War and the First and Second Chechen Wars further modified the principles that Soviet theorists had divided into the operational art and tactics. The very scientific approach to military science thinking in the Soviet union had been perceived as overly rigid at the tactical level, and had affected the training in the Russian Federation's much reduced forces to instil greater professionalism and initiative in the forces. The military principles of war of the People's Liberation Army were loosely based on those of the Soviet Union until the 1980s when a significant shift begun to be seen in a more regionally aware, and geographically specific strategic, operational and tactical thinking in all services. The PLA is currently influenced by three doctrinal schools which both conflict and complement each other: the People's war, the Regional war, and the Revolution in military affairs that led to substantial increase in the defense spending and rate of technological modernisation of the forces. The differences in the specifics of military art notwithstanding, military science strives to provide an integrated picture of the chaos of battle, and illuminate basic insights that apply to all combatants, not just those who agree with your formulation of the principles.

Әскери география

Әскери география қарапайым биік жерді басып алу туралы мәлімдемелерден әлдеқайда кең ұғымды қамтиды. Әскери география соғыс ареналарының географиясын ғана емес, сонымен қатар ықтимал қақтығыс орындарының саяси, экономикалық және басқа да табиғи ерекшеліктерін зерттейді (мысалы, саяси «ландшафт»). Мысалы, совет-афған соғысы Кеңес Одағының Ауғанстанға сәтті шабуыл жасау қабілетіне ғана емес, сонымен қатар Иран Ислам Республикасын әскери және саяси тұрғыдан бірден қанаттауға негізделген.

Әскери жүйелер

Әскерилердің операцияларын, миссияларын және тапсырмаларын қаншалықты тиімді және нәтижелі орындауы, олар қолданатын әдістермен ғана емес, сонымен қатар қолданылатын жабдықтар мен қару-жарақтармен тікелей байланысты.

Әскери барлау қызметі

Әскери барлау, кең ауқымды көздерден алынған мәліметтерді талдау арқылы әскери қолбасшылардың шешім қабылдау процесін қолдайды. Осы толыққанды талдауды ұсыну үшін командирлердің ақпараттық қажеттіліктері анықталып, операциялық орта, жау, дос және бейтарап күштер, сондай-ақ жауынгерлік қимылдар аймағындағы және одан тыс аймақтардағы азаматтық халық туралы ақпаратты жинау, талдау, қорғау және тарату процесіне бағытталады. Барлау қызметі тактикалық деңгейден стратегиялық деңгейге дейін, бейбіт уақытта, соғысқа көшу кезеңінде және соғыс барысында барлық деңгейде жүргізіледі. Көптеген мемлекеттердің қарулы күштері арнайы бөлімшелерде де, басқа қару түрлерінде де талдау және ақпарат жинауға қабілетті мамандарды қамтамасыз ету үшін әскери барлау мүмкіндіктерін сақтайды. Барлау қызметіне таңдалған қызметкерлер – арнайы барлау офицерлері мен сарбаздары немесе барлауға бекітілген мамандар – ресми оқуға жіберілмес бұрын олардың талдау қабілеттері мен зердесіне қарай іріктеледі. Әскери барлау қауіпті анықтауға және оны болдырмау немесе жеңу үшін қолдануға болатын ең тиімді әдістер мен қару-жарақ туралы ақпарат ұсынуға көмектеседі.

Әскери логистика

Әскери күштердің қозғалысын және оларды ұстауды жоспарлау мен іске асыру өнері мен ғылымы. Ең толық мағынасында, бұл әскери операциялардың материалды жобалау, дамыту, сатып алу, сақтау, тарату, күтіп ұстау, эвакуациялау және пайдаланудан шығару; қызметкерлердің қозғалысы, эвакуациясы және госпитальге жатқызу; нысандарды сатып алу немесе салу, күтіп ұстау, пайдалану және пайдаланудан шығару; сондай-ақ қызметтерді сатып алу немесе ұсыну салаларын қамтиды.

Әскери техника мен жабдық

Әскери технология – әскери күшті арттыру үшін қолданылатын түрлі технологиялар мен физикалық ғылымдарды зерттеу ғана емес. Ол сондай-ақ әскери техниканы өндіру әдістерін зерттеуге, оның өнімділігін жақсартуға және өндірісі үшін қажетті материалдық және/немесе технологиялық талаптарды азайтуға бағытталған зерттеулерді қамтиды. Мысалы, нацистік Германияның импорттық МӨБ (мұнай, май және майлау материалдары) мен резеңкеге тәуелділігін азайту немесе толығымен жою мақсатында жасанды каучук пен отын өндіруге салған күш-жігері. Әскери технологияның ерекшелігі оның қолданылу саласында ғана, ал негізгі ғылыми және технологиялық жетістіктерді пайдалануда емес. Қолданылудың ерекшелігіне байланысты, әскери технологиялық зерттеулер эволюциялық, сондай-ақ сирек кездесетін революциялық технологияларды әскери қолданудың тиісті саласына енгізуге ұмтылады.

Әскери және қоғам

Бұл мамандық әскери және қоғамның бір-бірімен өзара әрекеттесуін, сондай-ақ бір-бірін қалыптастыру жолдарын зерттейді. Әскери және қоғам арасындағы динамикалық байланыс, қоғамдағы ағымдар мен қауіпсіздік ортасының жағдайларына тәуелді. Осы зерттеу саласын Клаузевицтің ("Соғыс – саясаттың басқа құралдармен жалғасы") және Сунь Цзының ("Егер мемлекеттік мүддеге қызмет етпесе, қимыл жасама") еңбектерімен байланыстыруға болады. Бұл қазіргі заманғы көп салалы және пәнаралық ғылымның бастауы Екінші дүниежүзілік соғысқа және әлеуметтанушылар мен саясаттанушылардың зерттеулеріне қатысты. Әскери және қоғам мәселелеріне жиі қарастырылатын тақырыптар: ардагерлер, әскеридегі әйелдер, әскери отбасылар, әскери қызметке қабылдау және сақтап қалу, резервтік күштер, әскери және дін, әскери жекешелендіру, азаматтық-әскери қатынастар, азаматтық-әскери ынтымақтастық, әскери және халық мәдениеті, әскери және бұқаралық ақпарат құралдары, әскери және төтенше жағдайларда көмек көрсету, әскери және қоршаған орта, сондай-ақ әскери және полиция функцияларының араласуы.

Жұмысқа қабылдау және оны ұстап тұру

Барлық ерікті әскери қызметте, қарулы күштер қатарын толықтыру үшін нарық механизмі мен сақтықпен жүргізілетін жұмылдыруға сүйенеді. Сондықтан, әскери қызметке қабылдану және қайта қабылдануға ықпал ететін факторларды түсіну өте маңызды. Әскери қызметшілер әскери қызметтің қиындықтарына қарса тұруға және әскери құндылықтар мен мәдениетке бейімделуге қабілетті болуы керек, сондай-ақ олардың психикалық және физикалық мүмкіндіктері жеткілікті болуы тиіс.

Ардагерлер

Ардагерлерді немесе әскери қызметтен шығып, қоғамға оралған әскери қызметшілерді зерттеу – әскери және қоғамды зерттеу саласының ең маңызды тармақтарының бірі. Ардагерлер мен олардың мәселелері осы саланың кішігірім моделі болып табылады. Әскери қызметке шақырылғандар – қоғамнан қарулы күштерге ағын жасаған элементтер, ал ардагерлер – әскери қызметтен шығып, солдат, теңізші, морской пехотинец және әуеші ретінде өзгеріп қоғамға қайта оралғандар. Қоғам да, ардагерлер де қайта бейімделу және жаңа жағдайға ұйымдасу кезеңдерін бастан өткереді. Ардагер туралы анықтама елдер арасында күрт өзгереді. АҚШ-та ардагер мәртебесі әскери қызметшінің белгілі бір мерзім қызмет еткеннен кейін беріледі. Австралияда жауынгерлік аймаққа жіберу талап етіледі. Ұлыбританияда "кем дегенде бір күн әскери қызмет атқарып, бір күндік жалақы алған әркім ардагер деп есептеледі". Ардагерлерді зерттеу олардың кейде қиын азаматтық өмірге қайта оралуына көп көңіл бөледі. "Ардагерлер ортаны ауыстырғанда күрделі мәдени өзгерістерден өтуі керек", және олар оң және теріс нәтижелерге қол жеткізе алады. Жақсы жұмыс табу және толыққанды отбасылық өмірді қалпына келтіру олардың қоныстану жоспарының басты мақсаты болып табылады. Әскери өмір көбінесе зорлық-зомбылық пен қауіп-қатерге толы. Жауынгерлік қимылдардың салдарынан көбінесе жарақаттан кейінгі стресс синдромы, сондай-ақ денсаулықтың нашарлауы, үйсіздік, өзіне қол салу, есірткі және алкогольге тәуелділік, отбасылық дағдарыстар туындайды. Қоғам ардагерлерге қатысты жауапкершілігін мойындайды және осы мәселелерді шешуге бағытталған бағдарламалар мен саясаттар ұсынады. Ардагерлер саяси процестер арқылы қоғамға ықпал етеді. Мысалы, ардагерлер қалай дауыс береді және партиялық байланысын қалай анықтайды? 2004 жылғы президенттік сайлауда ардагерлер көбінесе екі партияны қолдады. Хорватияның тәуелсіздік соғысында күрескен ардагерлер ұлттық партияларға көбірек дауыс берді.

Резервтік күштер

Резервтік күштер – әскери қызметке жартылай уақыт бөлiнетiн әскери қызметшiлер. Осы ерлер мен әйелдер елдердiң қорғанысы, апаттарда көмек көрсету және кейбiр күнделiктi операциялар сияқты қажеттiлiктерi үшiн сенетiн "резерв" күшiн құрайды. АҚШ-та белсендi резервтегi әскери қызметшi айына бiр демалыс күндi және жылына екi аптаны оқу-жаттығуларда өткiзедi. Елдiң резервтік күшiнiң мөлшерi көбiнесе жұмылдыру әдiсiнiң түріне байланысты болады. Еріктiлер негiзiнде құрылған күштерi бар елдерде резервтiң үлесi төмендеу болады. Соңғы кезде резервтердiң рөлi өзгердi. Көптеген елдерде ол стратегиялық, көбiнесе өзгермейтiн күштен, операциялық, көбiнесе динамикалық күшке айналды. Бұдан кейiн стратегиялық және бюджеттiк жағдай өзгердi, нәтижесiнде белсендi әскери қызмет резервтік күштерге, әсiресе жауынгерлiк қолдау мен жауынгерлiк қызметтiң қолдаушы құрамдарына көбiрек сүйенетiн болды. Iрi әскери операциялар резервтегiлердi жүйелi түрде жұмылдырып, орналастырады.

Lomsky Feder және т.б. (2008, 594-бет) резервтік күштердiң метафорасын "азаматтық және әскери әлемдер арасында" өмiр сүретiн "көшiп-қоныстанғандар" ретiнде ұсынды. Бұл метафора "олардың құрылымдық екіжақтылығын" көрсетедi және резервтегiлердiң тәжiрибесiнiң динамикалық сипатын, олар көбiнесе қарама-қайшы азаматтық және әскери мiндеттемелердi орындау барысында көрсетедi. Ұзақ мерзiмге орналасу мүмкiндiгiн ескере отырып, резервтегiлер белсендi әскери қызметшiлерге ұқсас көптеген стресстерге тап болады, бiрақ көбiнесе қолдау көрсету қызметтерi аз.