Кіріспе

ешнәрсе Ғылыми фантастика фильмдерінің тарихы жалпы кино индустриясының тарихымен қатар келеді, бірақ жанрға шынайы көңіл бөлінуі үшін бірнеше онжылдықтар қажет болды. 1960 жылдан бастап ірі ғылыми фантастикалық фильмдер көп аудиторияны тартуға қол жеткізді, ал бұл жанрдағы фильмдер кино индустриясының тұрақты бөлігіне айналды. Ғылыми-фантастикалық фильмдер арнайы эффекттер технологиясының көшбасшысы болды және әлеуметтік пікірлер құралы ретінде де қолданылды.

Үнсіз фильмдер

Ғылыми-фантастикалық фильмдер үнсіз фильмдер дәуірінде ерте пайда болды. Алғашқы әрекеттер әдетте 1 - 2 минутқа созылатын, қара-ақ түсті, бірақ кейде түсті түсірілген қысқа фильмдер болды. Бұл әдетте технологиялық тақырыпқа негізделген және көбінесе әзіл-сықақпен жасалатын. Жорж Мелиес 1902 жылы түсірген "Айға саяхат" фильмі алғашқы ғылыми фантастика фильмі деп саналады. Ол Жюль Верн мен Х. Г. Уэллстің үлкен оқпен айға ұшырылған ғарыш кемесін суреттегенін суреттеді. Оның жаңаша арнайы эффекттері болашақ ғылыми-фантастикалық фильмдерге жол ашты, және ол шыққаннан кейін кеңінен танымал болды. Ғылыми фантастика әдебиеті ертедегі фильмдерге әсер етуді жалғастыра берді. Жюль Верннің "Теңіз астындағы 20 000 лига" классикалық романы бірнеше рет, әсіресе 1916 жылы шыққан ғылыми-фантастикалық фильмдердің біріне бейімделді. Эдисон студиясының 1910 жылы Мэри Шеллидің "Франкенштейн" романынан, 1913 жылы Роберт Луис Стивенсонның "Джекилл және мистер Хайд" романыннан түсіргендері секілді фильмдер де "ақылсыз ғалымдар" идеясын киноға әкелді. Бұл екеуі де ғылыми фантастика мен қорқынышты жанрлардың арасындағы ерте кездесуді көрсетті. 1920 жылдары тағы бір табыстылық - Сэр Артур Конан Дойлдың сол атты кітабының негізінде жазылған "Жоғалған әлем". Бұл - тұрақсыз қимыл-қозғалыс анимациясының алғашқы үлгілерінің бірі, сонымен қатар қазір танымал ғылыми фантастиканың бірнеше тұжырымдамаларын енгізді, мысалы, монстрлар, динозаврлар және жасырын әлемдер. Осы арада Еуропада 1920-шы жылдардағы американдық кинодан айрықша ерекшелік танытты. Еуропалық кино түсірушілер жанрды болжау және әлеуметтік пікірлер үшін қолдана бастады. Совет Орысында "Аэлита" фильмі әлеуметтік революцияны Марсқа сапар аясында талқылады. Германияда ғылым фантастикасының ең маңызды ізашарларының бірі экспрессионист Фриц Ланг болды. 1927 жылы түсірілген "Метрополис" фильмі сол уақытқа дейін түсірілген фильмдердің ішіндегі ең қымбат фильм болды. 2026 жылы орын алған бұл фильмде автономды робот, ақылдан адасқан ғалым, антиутопиялық қоғам және күрделі футуристикалық сценарийлер бар. 1929 жылы шыққан "Айдағы әйел" атты еңбегі үнсіз фильмдер дәуірі аяқталып, ракета ұшыру уақытын санау идеясын таныстырды.

1930 және 1940 жылдар

1930 жылдардағы фильмдерге дыбыс пен диалогтың пайда болуы, сондай-ақ 1929 жылы басталған Ұлы депрессияның әсері әсер етті. Көрермендер көбірек эскапистік тақырыптағы фильмдерді көруге ұмтылып, бұл күрделі спекулятивтік фильмдердің төмендеуіне әкелді. 1930 жылы үлкен бюджетті америкалық фильм Just Imagine сәтсіз аяқталғаннан кейін, студиялар осындай фильмдерге қажетті қымбат футуристикалық жиынтықты қаржыландыруға қарсы болды. 1936 жылы шыққан британдық фильм Х. Г. Уэллс жазған "Келесі күннің оқиғалары" әлемді 100 жыл бұрын болашаққа қарай болжап, Екінші дүниежүзілік соғыстың басталатынын болжағанмен, ол да кассалық табысқа жетпеді, ал болашақтың шынайы болжамдары мен көрнекі көрінісі бар фильмдер 1950 жылға дейін жоғалып кетеді. Оның орнына онжылдықта фильмдер сериясының көтерілуі болды: төменгі бюджетті, тез арада шығарылған қысқаметражды фильмдер футуристикалық, ерен оқиғаларды бейнелейді. Бұл - жанрдың ерекшелігі, оның ішінде: іс-әрекет, мелодрамалық сюжеттер, әуендік құралдар. Біріншісі - "Фантом империясы" (1935) - Джин Отридің басты рөлін ойнаған, онда сәулелі қарулары мен теледидар байланысы экрандары бар жер асты өркениетінің тарихы баяндалған. Сол дәуірдің ең танымал фильмдері - әртүрлі Флэш Гордон фильмдері, Бак Роджерстің ерліктері және басқалары, мысалы, квази-ғылыми фантастика Дик Трейси. Олар ғарышқа саяхат, жоғары технологиялық құрылғылар, әлемді билеу үшін жоспарлар, және ақылсыз ғалымдар сияқты ғылыми фантастика элементтерін пайдалануды жалғастырды. Бұл стильдің эхосын бүгінгі күні ғылыми фантастика мен экшн фильмдерінде, сондай-ақ Джеймс Бондтың түрлі фильмдерінде көруге болады. Ғылыми фантастиканың басқа элементтері Universal Studios-тің Франкенштейн және оның жалғасы "Франкенштейннің қалыңдық" фильмдерінің үлкен табысына байланысты өркендеген қорқынышты жанрға енгізілген. Көптеген Universal Horror фильмдерінде, мысалы, The Invisible Man және Dr. Jekyll and Mr. Hyde фильмдерінде, мысалы, The Vampire Bat, Doctor X және Dr. Cyclops сияқты басқа да монстр фильмдерінде, ақылсыз ғалымдар мен эксперименттер дұрыс болмады. Сәтті қорқынышты фильмдердің жалғасы Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін жалғасты, ал 1940 жылдары Флейшер студиясының анимациялық Супермен қысқа сюжеттері сияқты патриоттық супергерой сериалдарының дамуы болды, олар көбінесе соғыс пропагандасы ретінде екі есеге көбейді. Алайда, ғылыми фантастика тәуелсіз жанр ретінде соғыс бойы ұйықтап жатты.

Соғыстан кейінгі кезең және 1950-ші жылдар

Екінші дүниежүзілік соғыс соңында болған екі оқиға ғылыми фантастика жанрына айтарлықтай әсер етті. Атом бомбасының жасалуы ғылымға деген қызығушылықты арттырды, сондай-ақ ядролық соғыстың апаттық әсерін күту қаупі де көбейді. Бұл кезеңде сонымен қатар "салқын соғыс" басталды және Құрама Штаттарда кең таралған коммунистік параноя пайда болды. Бұл 1950-ші жылдары ғылыми фантастика фильмдерінің санының артуына және әдебиетте орын алғанға сәйкес келетін Ғылыми фантастиканың алтын дәуірін құруға әкелді. 1950 жылы жарық көрген "Мұнайлы жер" (Destination Moon) - сол дәуірдің алғашқы және ең маңызды фильмдерінің бірі. Бұл фильмде ядролық реактивті кеме төрт адамды айға алып барады, ал сонда Кеңес Одағымен бәсекелестік болады. Роберт А. Хайнлайнның сценарийін және танымал ғарыш суретшісі Чесли Бонестеллдің астрономиялық түсірілімін қолдана отырып, фильм коммерциялық және көркемдік жағынан сәтті болды және ғылыми-фантастикалық фильмдерді көбірек қаржыландыруға әкелді. "Мұнай орнының" продюсері Джордж Пал болды, ол "Әлемдер соқтығысқанда", "Уақыт машинасы", "Әлемдер соғысы" және экипажмен ғарыш зерттеуінің жалған деректі фильмін жасауға көмектесті. Conquest of Space коммерциялық сәтсіздікке ұшырап, Палдың мансабын артқа тартса да, қалған төртеуінің әрқайсысы үздік визуалды эффекттер үшін академиялық сыйлықты жеңіп алды, бұл жанрдың техникалық жетістіктерін және сыншылдардың танымалдылығын арттырды. Шетелдік фильмдер 1950-ші жылдары танымалдылығының үлкен өсуін көрді. Көптеген саяси пікірлер 1947 жылы Кеннет Арнольд пен Розуэлл оқиғаларынан кейін көпшілік санасына сіңген НЛО туралы түсінікпен араластырылды. Бірінші фильмдердің екеуі Роберт Уайз режиссерлік еткен "Жер тоқтай қалған күн" және Говард Хоукстың "Басқа әлемнен келген нәрсе" фильмдері болды, олардың алғашқы байланыс туралы қарама-қайшылықты көзқарастары болды. Біріншісі бейбіт бейтаныс ғарышкерлер адамдарды ядролық қаруды қолдануды бақылауға шақырса, екіншісінің атаулы жаратылысы Арктикада экипажды "Аспанды бақылаңдар!" деген параноикалық соңғы сөздермен аңдыды. Астрономиялық шабуылдар туралы идея Дон Сигельдің 1956 жылғы "Бөлім ұрлаушылар шабуылдары" фильмімен қайтадан пайда болды. Оны сыншылар классикалық деп бағалағандықтан, ол Маккартизмді жасырын сынға алу немесе коммунистік сыбайлас жемқорлықтың ескертуі ретінде қарастырылды. Тағы бір маңызды НЛО фильмі, Жер мен Ұшқыш табақтар, арнайы эффекттерді бұрын Кинг Конг аниматоры Уиллис О'Брайенмен жұмыс істеген, тоқтатылған қозғалыс анимациясының шебері Рей Гаррихаузен жасаған. Оның жұмысы сондай-ақ 20 миллион миль Жерге және 1953 жылы шыққан фильмде, "20 000 Фатмнан келген аң" фильмінде пайда болды. Бұл фильмде, Рей Брэдберидің қысқаша әңгімесінің негізінде, Атомдық сынақтардың арқасында Арктикадан еріген және АҚШ-тың кейбір бөліктерін қиратуға бастаған ойдан шығарылған Рхедозавр бейнеленген. Оның үлкен табысы ғылыми фантастикалық монстр фильмдерінің жаңа толқынын бастады. 1930 жылдардағыдай, бұл фильмдерде қорқыныш пен ғылыми фантастиканың араласқандығы көрініс тапты, қазір ядролық технология немесе ғарыш кеңістігінің қауіп-қатері туралы алаңдаушылық жиі кездеседі. "Олар!", "Ол теңіз астынан келді" және "Тарантула" фильмдері "20,000 Fathoms" фильмінен кейін екі жыл ішінде жарық көрді. Ол! "Көңілдің сыртындағы қорқыныш", "Блоб", "Ашулы қызыл планета" және "Кронос" фильмдерінде жабайы ғарышкерлер бейнеленген. Ал "Бұш", "Қайратты адам" және "Кішіреюші адам" секілді басқалары адам баласының мутацияларына назар аударды. Бұл үрдіс тек АҚШ-та ғана емес, ең табысты монстр фильмдері - япондық Toho киностудиясы шығарған kaiju фильмдері. 1954 жылы шыққан Годзилла киносы, Токиоға шабуыл жасаған жәндіктің атымен, үлкен танымалдылыққа ие болды, бірнеше жалғастырманы тудырды, Родан сияқты басқа да кайджу фильмдеріне әкелді және кино тарихындағы ең танымал жәндіктердің бірін жасады. Жапондық ғылыми-фантастикалық фильмдер, әсіресе токусацу және кайдзю жанрлары, арнайы эффекттерді кеңінен қолдануымен танымал болды және 1950 жылдары бүкіл әлемде танымал болды. Кайдзу және токусацу фильмдері, атап айтқанда, "Ғарыштан ескерту" (1956) Стенли Кубриктің ғылыми фантастика фильмдеріне қызығушылығын туғызды және "2001: Ғарыш одиссеясы" (1968) фильмдеріне әсер етті. Оның өмірбаяны жазушысы Джон Бакстердің айтуынша, "қате модельдік реті бар фильмдер жиі түсті түсіріліп, олардың қараңғы диалогтары жақсы жасалған және жақсы жарық түсірілген". Б...

1960 жылдар

1950 жылдары ғылыми фантастика фильмдерінің қарқынынан кейін, 1960 жылдары салыстырмалы түрде аз болды; олардың көбі ересектерге қарағанда балаларға көбірек бағытталған, бұл кезеңдегі балалар телеарналарының таралуын көрсетеді. Верн мен Х. Г. Уэллстің әңгімелерінің адаптациялары, соның ішінде "Уақыт машинасы" және "Айдағы алғашқы адамдар" фильмдері жалғасты, бірақ олар 1950 жылдардағы ғылыми фантастика фильмдерінің жалғасы сияқты көрінді. Galaxy Science Fiction редакторы Фредерик Поль 1962 жылы жазғандай, оқырмандардың көпшілігі атауға болатын соңғы жақсы ғылыми фантастика фильмі - Тыйым салынған планета. Ол студиялар жүйесі "өте үлкен" немесе "өте кішкентай" фильмдер шығаратынын түсіндірді. Үлкен фильмдер көбінесе басқа үлкен фильмдердің қайта түсірілімдері болды, олардың біразы ғылыми фантастика болды, ал B фильмдері қолданыстағы сапалы ғылыми фантастикаға негізделудің орнына жанр емес жазушыларды қолданды. 1968 жылы 2001 жылдан кейін "біз күткен ғылыми фантастикалық фильм әлі де пайда болған жоқ" деді және "Келе жатқан нәрселер" жақсы актерлер мен ғылыми фантастикалық сценарий жазушысы бар ең соңғы үлкен бюджет фильм болды. Алайда, 1960 жылдардың екінші жартысында көптеген ерекше фильмдер пайда болды, олар ғылыми фантастика киносын өзгертті. 1966 жылы екі маңызды фильм жарық көрді: алдымен "Фаренгейт 451" сөз бостандығы мен үкіметтік шектеулерге қатысты әлеуметтік пікір болды, содан кейін "Фантастикалық саяхат" ғылыми-фантастикалық фильм "бұрын ешкім бармаған жерге батыл барды", онда Ракель Уэлч адам денесінің ішіне кірді. 1968 жылы "Барбарелла" лагері ертедегі ғылыми-фантастиканың ақымақтық жағына құрмет көрсетті. 1960 жылдардың аяғында Үндістан режиссері Сатьяжит Рэй "Альян" фильмін түсіруді жоспарлады. Фильмнің түсірілімі тоқтатылды, бірақ сценарий бүкіл әлемде қол жетімді болды. Рей 1982 жылы Стивен Спилбергтің "Ерден тыс ғарышкер" фильмі "Альян" фильмінің негізінде жасалған деп сенді, бірақ Спилберг бұл емес деп мәлімдеді. "Апилар планетасы" (1968) фильмінің төрт жалғасы мен телесериалы жарық көрді. Нақты айтқанда ғылыми фантастика емес, бірақ Джеймс Бонд фильмдерінің кейбіреулерінде гаджеттер сияқты түрлі ғылыми фантастика бар. Мүмкін 1960-шы жылдардың ең маңызды ғылыми-фантастикалық фильмі - Стэнли Кубрик режиссерлік және Кубрик пен Артур Кларк сценарийін жазған 1968 жылғы 2001: Ғарыш одиссеясы. 2001 жыл ғылыми фантастика жанрында алғашқы кіру деп саналады, өйткені ол кейінірек бірнеше кірулерге әсер етті. Стивен Спилберг, жанрдың ең танымал тұлғаларының бірі 2001 жылды "ғылыми фантастиканың үлкен жарылысы" деп атады. Бұл фильм өзінің визуалды эффекттері, ғарышқа саяхатты нақты бейнелеуі, әрі оқиғасының эпикалық және трансценденттік ауқымы бойынша жаңалық болды. Осы фильмнен кейін шыққан ғылыми-фантастикалық фильмдер одан сайын үлкен бюджетті және әрдайым жақсарып келе жатқан арнайы эффекттерді пайдаланатын болды. Кларк Кубрик үшін бұрын ғылыми фантастика фильмдерін көрсетіп, Кубрик оларды барлығынан да, тіпті "Келесі нәрселерден" де қорқынышты деп жариялағанын айтты. 2001 - алғашқы ғылыми фантастикалық көркем фильм және оның бұрынғы фильмдер қолданбаған философиялық аясы болды. Көптеген сыншылар оны алғаш пайда болған кезде түсініксіз бұзылыс деп атады. Қазіргі таңда оны сыншылар барлық уақыттағы ең үздік фильмдердің бірі деп мақтады. 1963 жылы Үндістанның Тамил фильмінде "Калаи АРАСИ" атты фильм түсірілді. Бұл А. Касилингэмнің режиссері болған Үндістандағы шетелдіктер туралы алғашқы фильм. Ол 1963 жылы 19 сәуірде шығарылды. Идея жақсы болғанмен, ол кинотеатрларда сәтсіздікке ұшырады. Бүгінде оны сыншылар тамил кино өнеркәсібіндегі ең үздік жаңашыл фильмдердің бірі деп бағалайды.

1970 жылдар

1970 жылдары "ғарыш оқиғалары" тақырыбындағы ғылыми-фантастикалық фильмдерге қызығушылық қайта жанданды. 1977 жылы жарық көрген "Жұлдызды соғыс" және "Үшінші сұрыпты жақын кездесулер" фильмдері "2001: ғарыш одиссеясы" секілді мистикалық элементтерді қамтиды. 1970 жылдары ғарышқа қатысты жаңалықтар ғалам туралы таңғаларлық сезім тудырды, бұл фильмдерде көрініс тапты. Алайда, 1970-ші жылдардың басында параноя тақырыбы жалғасты, адамзаттың өзі жасаған экологиялық немесе технологиялық қарсыластарынан қауіп төнді. Бұл кезеңнің көрнекті фильмдері Стенли Кубриктің "Мұнайлы қызғылт түсті қызғылт түсті" 1971 (адам мен миды жуу), THX 1138 1971 (адам мен мемлекет), "Сытылдап жүгіру" 1972 (экология), "Апилер планетасының" жалғасы (адам мен эволюция) және "Вестверлд" 1973 (адам мен робот). Заговор триллерлері осы кезеңнің танымал элементі болды, онда ұлттық үкімет немесе корпоративтік субъектілер жасаған сюжеттер параноясы 1950 жылдардың коммунистік жауларын алмастырды. Бұл фильмдерге Alien 1979, Capricorn One 1977, Invasion of the Body Snatchers, Logan's Run 1976, The Day of the Dolphin 1973, Soylent Green 1973 және Futureworld 1976 сияқты фильмдер кірді. Андрей Тарковский түсірген 1972 жылғы баяу темпті "Солярис" (содан кейін 2002 жылы Стивен Содербергтің әлдеқайда қысқа фильм ретінде қайта өңделген) кейбір бағалауларда 2001 жылға сәйкес келеді және оның визуалды және философиялық аясынан асып түседі, ал басқа сыншылар оны ұқыпты және претенциоздық деп санайды. Ғылыми фантастика комедиясы 1970-ші жылдары өзінің ең жақсы сағаттарын өткізген, Вуди Алленнің 1973 жылы "Слепер" және Дэн О'Бэннонның 1974 жылы "Қара жұлдыз". 1977 жылы "Жұлдыздар соғысы" және "Үшінші сұрыпты жақын кездесулер" фильмдерінің үлкен табыстарынан кейін, 1978 жылы Суперменмен бірге, үш көрнекті ғылыми-фантастикалық фильмдер пайда болды 1979: "Жұлдыздар жолы: Кино" көпшілікке танымал телесериалды алғаш рет үлкен экранға әкелді. Анонимдер экраннан түскен жындының қаншалықты қорқынышты болатынын көрсетті. 1979 жылы "Уақыт өткен соң" фильмінде Х. Г. Уэллс Жұлдыздар жолы фильмдер сериясының екі бөлімін режиссерлік еткен Николас Мейердің сценариі бойынша Жұлдыздар жолын жарып жабатын Джекке қарсы шықты. 1979 жылы Walt Disney Productions компаниясы ғылыми фантастика жанрына кірді The Black Hole, ол нашар қабылдады, бірақ арнайы эффекттері үшін жоғары бағаланды.

1980 жылдар

"Жұлдыздық соғыстар" фильмінің үлкен табысынан кейін ғылыми фантастика қайтадан қаржыландырылатын болды және әр ірі студия өздерінің қол жетімді жобаларын өндіріске жіберді. Нәтижесінде "Жұлдыздар жолы" телесериалы 1980 және 1990 жылдары жалғасқан фильмдер франшизасы ретінде қайта пайда болды. 1977 жылғы "Жұлдыздық соғыс" және 1979 жылғы "Жұлдыздық жол" франшизаларының арқасында эскапизм 1980 жылдар бойы ғылым фантастикасының басым түрі болды. Франк Герберттің "Дюна 1984" және Артур Кларктың "2001, 2010" фильмдерінің үлкен бюджетпен түсірілген нұсқалары 1984 жылы кассалық табысқа жетпей, продюсерлерді ғылыми фантастикаға инвестиция салудан бас тартты. Ридли Скоттың 1979 жылғы "Алиен" фильмі болашақтың жаңа визуалды стилін қалыптастыруда маңызды рөл атқарды. Бұл нұсқада ғаламның сұлулығы мен рет-реті жоқ, болашақ қараңғы, лас, хаотикалық болып көрінді. 1979 жылы "Mad Max" сияқты бұрынғы фильмдерге сүйене отырып, бұл дистопиялық көзқарас сол кезеңнің көптеген ғылыми-фантастикалық фильмдері мен романдарында кең таралған болды. Бұлардың ішінде "Қара тесік" 1979, "Сатурн 3" 1980, "Аутленд" 1981, "2010" 1984, "Дұшпан шахтасы" 1985, "Аналар (фильм) " 1986 және Скотттың "Блейд Руннер" 1982 фильмдері болды. Онжылдықтың екінші жартысында жанрға ең күшті үлес қосқан Джеймс Кэмерон мен Пол Верховен болды Терминатор 1984 және Робокоп 1987 жазбалары. Стивен Спилбергтің 1982 жылы түсірілген "Ерден тыс ғарышкер" фильмі 1980-жылдардың ең табысты фильмдерінің біріне айналды. Таратушы фильмнің бірі - "Сканнерлер" (1981), келесі 20 жылда бірнеше рет қайталанатын фильм. 1980 жылдан бастап ғылыми фантастика, фантастика және супергерой фильмдері арасындағы айырмашылық 1977 жылғы "Жұлдыздық соғыстардың" әсерінен айтарлықтай түрде бұзылып кетті. 1980 жылдан бастап әр жылы кем дегенде бір ірі ғылыми фантастика немесе фантастика фильмдері көрінді, сыншылар оны кемсітіп, техникалық санаттардан басқа Оскар кешінде елемеді. Диснейдің 1982 жылғы "Трон" фильмі бірегей визуалды стильге ие болды, ол компьютерлік графиканы кеңінен қолданған алғашқы ірі студия фильмдерінің бірі болды. 1980 жылдары және одан кейін анимацияның ғылыми фантастикалық фильмдер үшін орта ретінде өсуі байқалды. Бұл әсіресе Жапонияда сәтті болды, онда аниме индустриясы Акира (1988) және "Қойыншықтағы жынды" (1995) шығарды. Анимация әлі күнге дейін АҚШ-та коммерциялық табысқа қол жеткізе алмады және Батыс анимациялық ғылыми-фантастикалық фильмдер сияқты жарық жыл (1988), темір алып (1999) және Титан А. Е. (2000) маңызды көрермендерді тартпады. Алайда, аниме біртіндеп табынушылыққа ие болды және 1990 жылдардың ортасынан бастап оның танымалдылығы бүкіл әлемде үнемі кеңейіп келеді.

1990 жылдар

1990 жылдары Дүниежүзілік Желі мен киберпанк жанрының пайда болуы бірнеше Интернет-фильмдерге әкелді. The Lawnmower Man (1992) және Virtuosity (1995) екеуі де адам-компьютер интерфейсінен желіге төнген қауіптермен айналысты. Джонни Мнемоник (1995) және Тотальды еске алу (1990) олардың негізгі актерлерінің естеліктері ұқсас интерфейспен өзгертілген, ал Матрица (1999) адамзаттың машиналық виртуалды түрмесін жасады. Интернет сондай-ақ фильмдер фандарына дайын ортаны ұсынды, олар тікелей қолдау көрсете алады (немесе сынға алады) осындай медиа франшизалар фильмдер сериясы Star Trek және Star Wars. Апат фильмдері танымал болды, тақырыптары соңғы әсерлерді көрсету үшін жаңартылды. Армагеддон (1998) және Deep Impact (1998) кітаптарында жердің жермен қатты соқтығысуы туралы айтылған. Тәуелсіздік күні (1996 жылы фильмде) ғарышкерлердің басып кіруі туралы фильмдерді қайта өңдеді, ал ол ғарышкерлердің барлық жейтіндерімен. Генетика ғылымының жетістіктері "Юра паркі" (1993) және "Гаттака" (1997) фильмдерінде де көрініс тапты. Онжылдықтың аяғына таман, компьютерлер арнайы эффекттерді қосуда да, фильмдер шығаруда да маңызды рөл атқарды. Класстағы көптеген компьютерлерден тұратын үлкен рендерлік фермалар үш өлшемді модельдерге негізделген суреттерді егжей-тегжейлі көрсетуге пайдаланылды. Бағдарламалық жасақтама күрделілігі артып, оны толқын қозғалысы, жарылыстар, тіпті терісімен қапталған ғарышкерлер сияқты күрделі эффекттерді жасауға қолданды. Арнайы эффекттердегі жақсартулар 1997 жылы көптеген жақсартулармен бастапқы "Жұлдызды соғыс" трилогиясын қайта шығаруға мүмкіндік берді. 1980 жылдары сияқты, 1990 жылдардың әр жылы бір немесе бірнеше ірі ғылыми фантастика немесе фантастика фильмдері шығарылды.

2000 жылдар

Бір қызығы, 2000-шы жылдары (онжылдықта) ғылыми-фантастикалық фильмдер ғарышқа саяхаттаудан бас тартты, ал фантазия басым болды. Star Trek және Star Wars фильмдерін қоспағанда, 2000-шы жылдардың бірінші жартысында (онжылдықта) пайда болған Жерден шыққан жалғыз фильмдер - "Серенти", "Титан А. Е". және нашар қабылданған "Марсқа миссия" және "Қызыл планета". Екінші жағынан, фантастика және супергерой фильмдері көп болды, сондай-ақ жер бетіндегі SF сияқты The Matrix Reloaded және The Matrix Revolutions. Ғылыми фантастика соңғы уақытта А.И. сияқты фильмдер арқылы саяси пікірлердің құралы болып қайта оралды. Жасанды интеллект және азшылық баяндамалары, біріншісі бүгінгі әлемнің материализміне, екіншісі 9/11-ден кейінгі әлемді қоршаған саяси жағдайларға қатысты сұрақтар қояды. Жанрдың бірегей жазбалары осы уақытта алғашқы ғылыми-фантастикалық романс "Бейтарап ақыл-ойының мәңгілік күн сәулесі" арқылы шығарылды. Онжылдықтың ортасына қарай театр көрермендері азая бастады, бұл осы кезеңдегі ғылыми-фантастикалық фильмдерге қатысқандардың санында көрінді. Үй кинотеатрларының күрделі жүйелері кинотеатр тәжірибесінің деңгейіне жақын болды, ал шығындар мен ыңғайсыздықтар болдырмалды. Киностудиялар кинотеатрларда фильмдер түсіріле бастағанға дейін өнім жарнамаларын орналастыруды бастады, олар өздерінің төменгі деңгейін арттырудың басқа әдісін іздеді және театрдың бір бөлігінен аулақ болды. Кинофильмдердегі табыстың төмендеуін жоғары сапалы DVD-дискілердің сатылуы мен жалға берілуі өтеді, олардың көпшілігі бұрын кескен көріністер мен қосымша материалдарды қамтиды.

2010 жылдар

Кітаптауға болатын актерлерді қолдана отырып, ғылыми фантастика фильмдері көбінесе негізгі киноға Gravity (2013) және Inception (2010) сияқты фильмдермен кірді. Ғылыми фантастика комедиялары орташа табысқа қол жеткізді, мысалы, Men in Black 3 (2012), Hot Tub Time Machine (2010) және оның жалғасы Hot Tub Time Machine 2 (2015), соның ішінде отбасылық фильмдер, мысалы, Megamind (2012) және Despicable Me франшизасының төрт фильмі. Онжылдықтар бойы жалға берілген франшизалар бастапқы актерлер қартайған сайын қиындықтарға тап болды. Виртуалды актерлер мен бұрын-соңды жарық көрмеген кадрлар сияқты технологиялық шешімдер таныс кейіпкерлердің жаңа фильмдерде пайда болуына мүмкіндік берді. Шығармалық әлемдерді қайта өңдеу жаңа фильмдерге, соның ішінде Rogue One: A Star Wars Story (2016) кіретін жаңа фильмдерге жол берді, оның "retcon" 1977 жылғы алғашқы фильмге сілтеме жасайды. 2005 жылы қайта іске қосылғанда, жаңа "Жұлдыздар жолы" фильмдері "бұл сіздің әкеңіздің "Жұлдыздар жолы" емес" деп жарнамаланған баламалы уақыт желісінде өтеді. Түпнұсқалық уақыт желісі жанкүйерлері "Жұлдызды жол: Discovery" (2017) фильмінде ұмытылмады және жаңа онжылдықта "Жұлдызды жол: Пикард" (2020) фильмінде бірге болды. 2012 жылы Lucasfilm компаниясының Disney компаниясына сатылуынан кейін жаңа Star Wars фильмдерінің төртеуі барлық уақыттағы ең көп кіріс алған 20 фильмнің қатарына кірді: Star Wars: The Force Awakens (2015), Rogue One: A Star Wars Story (2016), Star Wars: The Last Jedi (2017) және Star Wars: The Rise of Skywalker (2019).