Ивриттен келген әжуалық және күмәнділікті білдіретін тілдік ерекшелік
Shm-reduplication
Ивриттен шыққан «шм» қайталануы – сөзге күміс қосып, ирония, күдік немесе қызығушылықтың жоқтығын білдіретін әдіс. Скептицизмді білдіру үшін қолданылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шм редупликациясы – идиш тілінде пайда болған, түпнұсқа сөздің немесе оның алғашқы буынының (негізінің) шм-мен (кейде шм-мен) басталатын көшірмесімен (редупликатпен) қайталануына негіделген редупликацияның бір түрі. Бұл құрылым көбінесе иронияны, сарказмды, қынжырды, күмәнділікті немесе талқыланып жатқан нысан туралы айтылған сөздерге деген қызығушылықтың болмауын білдіру үшін қолданылады. Әдетте, жаңа сөз тіркесі ықпалдас сөз ретінде қолданылады.
Feature of Yiddish expressing parody or skepticism
Shm reduplication is a form of reduplication originating in Yiddish in which the original word or its first syllable (the base) is repeated with the copy (the reduplicant) beginning with shm (sometimes schm ), pronounced /ʃ//m/. The construction is generally used to indicate irony, sarcasm, derision, skepticism, or lack of interest with respect to comments about the discussed object. In general, the new combination is used as an interjection.
Есімдікті қолдану
Shm редупликациясы көбінесе есіммен бірге, бұрын айтылған сөзге жауап ретінде, көрерменнің күмәнін білдіру үшін қолданылады (мысалы, "Ол әлі бала ғана! ", ", ол бес жаста!") немесе қызығушылықтың болмауына ("Қандай сату! ", "Сату, , маған керек ештеңе жоқ.")
Shm reduplication is often used with a noun, as a response to a previously made statement to express the viewer's doubts (eg. "He's just a baby! ", ", he's five years old!") or lack of interest ("What a sale! ", "Sale, , there's nothing I would want.")
Сифат ретінде қолданылады
Сифат ретінде қолданылған кезде, қайталанған тіркес түпнұсқасымен бірдей синтаксистік категорияға жатуы мүмкін. Оны күшейткіш ретінде қолдануға болады, мысалы: "Біз мейрамханаға барған сайын, өзімізді Джеймс Бондтай сезінеміз". Бұл сөйлеуші мейрамхананың әсіресе тақырыпты екенін білдіреді.
When used as an adjective, the reduplicated combination can belong to the same syntactical category as the original. It can be used as an intensifier, as in "Whenever we go to a restaurant, we feel like James Bond." the speaker is implying that the restaurant is particularly fancy.
Фонологиялық қасиеттері
Бір дауыссыз әріппен басталатын сөздердің сол дауыссыз әріпі әдетте shm (кесте) арқылы ауыстырылады. Дауыссыз әріптер тобынан басталатын сөздер әртүрлі: кейбір сөйлеушілер мүмкін болса тек бірінші дауыссызды ауыстырады (таңғы ас), ал енді біреулері бүкіл топты ауыстырады (таңғы ас). Дауыссыз әріптерден басталатын сөздерге shm тікелей редупликанттың (алма) басына қойылады. Кейбір сөйлеушілер бірінші буынды емес, баса айтылатын буынды (невероятный) ауыстырады; олардың бір бөлігі алдыңғы буындарды түсіріп тастайды (невероятный; cf. Спитцер 1952). Екі сөз болған жағдайда, әдетте бірінші сөз shm арқылы қайталанады (Өрмекші адам). Дегенмен, егер екінші сөздің бірінші сөзден көбірек буындары болса, көбінесе екінші сөз қайталанады (Led Zeppelin Led). Shm қайталануы shm әріпімен басталатын сөздерде көбінесе болдырылмайды немесе өзгертіледі; мысалы, schmuck сөзінен күтілетін «schmuck shmuck» емес, керісінше shm-ді толығымен болдырмау немесе мутация (schmuck, schmuck және т.б. сияқты түрлерді беру) пайда болады. Кейбір сөйлеушілер /ʃ/ дыбысы бар сөздерде shm орнына sm қолданады (Ashmont, емес). shm қолданудың қиынға түсетін жағдайларда, мысалы, екінші буынында /m/ дыбысы бар сөздерде (Плимут, климат, тромбон), оның орнына shl қолданылуы мүмкін (Шлимут, шлимат, шломбон). Берт Вокс пен Эндрю Невинстің shm редупликациясы туралы онлайн-сараптамасы қосымша фонетикалық мәліметтерді ашты.
Words beginning with a single consonant typically have that consonant replaced with shm (table ). Words beginning with a consonant cluster are more variable: some speakers replace only the first consonant if possible (breakfast ), others replace the entire cluster (breakfast ). Vowel initial words prepend the shm directly to the beginning of the reduplicant (apple ). Although this is conventionally seen by English speakers as purely adding consonants to a word, from a strictly phonetic point of view this, too, is a replacement of the initial glottal stop by the /ʃ//m/ morpheme. Some speakers target the stressed syllable rather than the first syllable (incredible ); a subset of these also drop the preceding syllables (incredible ; cf. Spitzer 1952). With two words, usually the first word is shm reduplicated (Spider Man ). However, if the second word has more syllables than the first, the second word is often reduplicated instead (Led Zeppelin Led ). Shm reduplication is generally avoided or altered with words that already begin with shm ; for instance, schmuck does not yield the expected "schmuck shmuck", but rather total avoidance or mutation of the shm (giving forms like schmuck , schmuck , and so on). Many speakers use sm instead of shm with words that contain a /ʃ/ (Ashmont , not ). For some words where shm would be awkward, such as by having a second syllable containing /m/ (Plymouth, climate, trombone), shl can be used instead (Shlymouth, shlimate, shlombone). Bert Vaux and Andrew Nevins' online survey of shm reduplication revealed further phonological details.
Шығуы және әлеуметтік-тілдік таралуы
Құрылыс идиш тілінде пайда болды, содан кейін Орталық және Шығыс Еуропадан келген идиш тілінде сөйлейтін еврей иммигранттары арқылы, әсіресе қалалық солтүстік-шығыс американдық ағылшын тіліне көшті. Қазір бұл құрылымды көптеген еврей емес ағылшын тілінде сөйлейтіндер, әсіресе американдық ағылшын тілінде біледі және қолданады. Бұл құрылым қазіргі иврит тілінде префикс ретінде қолданылып, қарапайымдап айтқанда, сыңар жағынан ұқсас, жағымсыз мағына беретін сөздерді құруға пайдаланылады. Мысалы, 1955 жылғы 29 наурызда Дэвид Бен-Гурион Біріккен Ұлттар Ұйымының қаулысын "Ум Шмум" деп бағаламады (УМ – БҰҰ-ның ивриттегі аббревиатурасы). Ғила́д Цукерман: "Егер израильдік спикер философияға наразылығын немесе оны жеңілтек санаса, ол 'философия шмилософия' дей алады". Немец идишінде де осыған ұқсас құрылым кездеседі, мысалы: Visum Schmisum (яғни, қандай да бір жолмен алынған, мүмкін заңды талаптарға сай келмейтін виза рұқсаттары). Цукерман (2009) осы орайда түркі тілдеріндегі алғашқы 'м' дыбысының "және тағы басқа" мағынасын білдіретінін айтады, мысалы, түрік тіліндегі dergi mergi okumuyor, сөзбе-сөз "журнал '' оқымайды: отрицание: настоящее время: 3-е лицо единственного числа", яғни "(((Ол) журналдарды, мерзімдік басылымдарды немесе осы сияқты ештеңені оқымайды".
The construction originated in Yiddish and was subsequently transferred to English, especially urban northeastern American English, by Yiddish speaking Jewish immigrations from Central and Eastern Europe. It is now known and used by many non Jewish English speakers, particularly American English. The construction was also adopted in Modern Hebrew usage as a prefix resulting in a derogatory echoic expressive. For example, March 29, 1955 David Ben Gurion dismissed a United Nations resolution as "Um Shmum", (U. M. being the UN's Hebrew acronym, ). Ghil'ad Zuckermann wrote: "When an Israeli speaker would like to express his impatience with or disdain for philosophy, s/he can say filosófya shmilosófya". In German Yiddish the same construction is possible, too, for example: Visum Schmisum (i. e.: visa permits that have been somehow obtained, possibly below the level of legality). Zuckermann (2009) mentions in this context the Turkic initial m segment conveying a sense of "and so on" as in the Turkish sentence dergi mergi okumuyor, literally "magazine '' read:NEGATIVE:PRESENT:3rd person singular", i. e. "(He) doesn't read magazines, journals or anything like that".
Тіл біліміне қарсы мысал ретінде
Shm қайталауы контекстсіз грамматикамен сипатталмайтын табиғи тіл құбылысының мысалы ретінде ұсынылды. Басты дәлел – бұл қайталау шексіз рет қайталанып, геометриялық түрде ұзара түсетін тіркестер тізбегін құруы мүмкін, ал мұндай құрылым контекстсіз тілде кездеспейді.
Shm reduplication has been advanced as an example of a natural language phenomenon that cannot be captured by a context free grammar. The essential argument was that the reduplication can be repeated indefinitely, producing a sequence of phrases of geometrically increasing length, which cannot occur in a context free language.