Кіріспе

Америкалық коммерциялық емес ұйым, АҚШ ұйымы.

The Center for Inquiry (CFI) – псевдоғылым мен паранормальдық құбылыстарға сенуді азайту және діннің үкіметке әсер етуімен күресу үшін жұмыс істейтін АҚШ коммерциялық емес ұйымы.

Скептикалық зерттеу комитеті

Скептиктік тергеу комитеті (CSI) және оның журналы, «Скептиктер сауалы» арқылы, CSI экстрасенстерді, арбақтарды, телепатияны, болжамды көруді, НЛО-ларды және жаратылыстануды қоса алғанда, паранормальді немесе супернормальді құбылыстарға қатысты дәлелді талаптарды зерттейді. Олар сондай-ақ CSICon шарасын ұйымдастырады. Вакциналар, ұялы телефондар, электр желілері, гендік модификацияланған организмдер (ГМО) және дәстүрлі емес медицинаға қатысты жалған ғылыми талаптарды да қарастырады. Діни саласында, олар сенім арқылы емдеу және жаратылыстану сияқты тексеруге болатын сенімдерді зерттейді, бірақ Құдайдың бар екендігі сияқты тексеруге келмейтін діни сенімдерден қашық тұрады. Скептиктік тергеу комитеті (CSI), бұрын Паранормальді құбылыстарды ғылыми зерттеу комитеті (CSICOP) деп аталған, 1990 жылдары тележұлдыз Ури Геллермен бірге, әйгілі скептик Джеймс Рэндидің газет сұхбаттарында Геллердің фокустары "Мен кішкентай кезімде астық қораптарының арт жағында кездесетін" деп айтқаннан кейін сотқа тартылды. Сот процесі бірнеше жылға созылды және 1995 жылы Геллер Рэнди мен CSICOP-тің сот шығындарын төлеуге міндеттелді.

Тергеу жөніндегі орталықтың тергеу тобы

Тергеу тобы (бұрынғы Тәуелсіз тергеу тобы), Лос-Анджелестегі CFI ұйымындағы еріктілер тобы, шектен шыққан мәлімдемелерді тәжірибелік түрде тексерумен айналысады. Олар табиғаттан тыс құбылыстарды сәтті көрсеткендерге 500 000 АҚШ доллары көлемінде ақшалай сыйлық ұсынады. Бұл сыйлық алдында 250 000 АҚШ долларына дейін көтерілген, кейін 2020 жылы IIG Тергеулер орталығының тобы (CFIIG) болып қайта құрылғаннан кейін қазіргі сомаға дейін өсті. IIG сыйлықтары ("Iggies" деп белгілі) "басты ағымдағы ойын-сауық саласындағы ғылыми және сыншыл ойлауға" қол жеткізгендерге табыс етіледі. IIG, басқа нәрселермен қатар, қуатты білезіктерді, экстрасенс детективтерді және "телепатиялық керемет итті" зерттеді.

Дін, этика және қоғам

Орталық дүниежүзілік діндердің негіздері мен әлеуметтік әсерлерін сыни зерттеуді қолдайды. 1983 жылдан бері, бастапқыда Діндерді ғылыми зерттеу комитетімен байланысы арқылы, христиандық пен исламдағы фундаментализм, діни этикаға гуманистік баламалар және саяси зорлық-зомбылықтың діни көздері сияқты мәселелерге назар аударды. Ол әлемдегі діни қуғын-сүргінге қарсы наразылық акцияларына қатысып, діни артықшылықтарға қарсы тұрады, мысалы, АҚШ салық кодексінде дін қызметкерлеріне берілетін жеңілдіктер. 2014 және 2017 жылдары CFI Иллинойс және Индиана штаттарын діни қызметкерлер де, мемлекеттік қызметкерлер де емес, рәсімдеушілерге үйлену тойын өткізуге рұқсат беруге мәжбүрлеген екі сот ісінде жеңіске жетті. Техас штатында неке туралы заңның конституциялық заңдылығына шағымдану бойынша арыз 2019 жылдың тамызында қабылданбады. CFI мемлекеттік білім беру сияқты секулярлық мүдделерді белсенді түрде қолдайды. Ол конференциялар ұйымдастырады, мысалы, «Әйелдер секуляризмінде» және еркін ойды жақтаушы Роберт Ингерсоллға арналған конференция. CFI басқа да скептиктер ұйымдарына кездесулер мен конференциялар өткізуге жағдай жасайды, мысалы, әлеуметтік әділеттілік тақырыбындағы түрлі терілі атеистердің конференциясы. CFI атеистік білім беру және қолдау шараларын жүзеге асырады, мысалы, «Freethought Books Project» жобасы аясында тұтқындарға еркін ойлау кітаптарын жібереді. CFI сөз бостандығын қорғау және секулярлық үкіметті ілгерілетуде белсенді. Ол қарулы күштердегі діни институттарға қарсы сөйлейді. «Азаттық ізденісі» журналын Секулярлық гуманизм кеңесімен (CSH) бірлесіп, Зерттеу орталығы жариялайды.

Жарияланымдар

Орталық пен оның филиалдары қолдаған зерттеулер мен іс-шаралардың нәтижелері он жеті жеке ұлттық және халықаралық журналдарда, басылымдарда және ақпараттық бюллетеньдерде жарияланып, жұртшылыққа таратылады. Олардың ішінде CSH-нің "Free Inquiry" және "Secular Humanist Bulletin", CSI-нің "Skeptical Inquirer", CFI-нің "American Rationalist" журналдары бар. "Альтернативті медицинаны ғылыми тұрғыдан қарастыру", "Психикалық денсаулық салауатын ғылыми тұрғыдан қарастыру" және философиялық мәселелерді қамтитын "Фило" журналы қазір жарияланбайды. 2020 жылдың маусым айында CFI "жаңадан іске қосылған CFI онлайн басылымы" Pensar журналын, "ғылым, ақыл және еркін ойға арналған испан тіліндегі журнал" деп жариялады. Оны Аргентина CFI директоры Алехандро Борго шығарады. CFI 2005 жылдан бері апталық радиобағдарламасы және подкасты – "Point of Inquiry" бағдарламасын дайындап келеді. Бағдарламаның эпизодтарын iTunes арқылы тегін жүктеуге болады. Қазіргі алып барушылары – Лейган Лорд және Джеймс Андердаун. Атақты қонақтарының арасында Стивен Пинкер, Нил деГрасс Тайсон және Ричард Докинс болды.

Дүниежүзілік құтқару

Серттеу орталығында "Сейкулярлық құтқару" деп аталатын, бұрын "Тәуелсіз ой төтенше жағдай қоры" деп белгілі болған, төтенше жағдайға арналған қор бар. 2015 жылдан 2018 жылға дейін "Сейкулярлық құтқару" антисекулярлық режимдерден қашып келе жатқан отыз адамға пана табуға көмектесті.

Мемлекеттік саясат басқармасы

Қоғамдық саясат басқармасы (ОПП) – Вашингтон, округ Колумбиядағы Сауал орталығының саяси бөлімі. ОПП-нің мандаты – ғылым және секуляризмге қатысты мәселелер бойынша Конгресс пен Әкімшілікке лоббилеу жасау. Бұл шіркеу мен мемлекеттің бөлінуін қорғауды, ғылым мен ақыл-оқты мемлекеттік саясаттың негізі ретінде ілгерілетуді және секулярлық құндылықтарды қолдауды қамтиды. ОПП өзінің қызығушылығын тудыратын тақырыптар бойынша ұстанымдарды жариялайды. Мысалдарға акупунктура, климаттың өзгеруі, контрацепция және интеллектуалды дизайн жатады. Басқарма заңдық мәселелерге белсенді қатысады, Конгресс куәліктері үшін сарапшылар мен Жоғарғы Сот істері бойынша қосымша пікірлер ұсынады. Ол АҚШ заң шығару процесінен өтетін, қызығушылық тудыратын заң жобаларының тізімін жариялайды.

"Ғылым және қоғам" білім беру магистрі бағдарламасы

Нью-Йорк штатының Буффало қаласындағы Мемлекеттік университетінің Білім беру жоғары мектебімен серіктестікте CFI ғылым және қоғам туралы Білім беру магистрі бағдарламасын ұсынады, ол толығымен онлайн режимінде қолжетімді. Зерттеу, ғылымды оқыту, қоғамдық саясат, ғылыми журналистика, сондай-ақ социология, тарих және ғылым философиясы, ғылымды тарату, білім беру немесе мемлекеттік басқару салаларында мансапты жоспарлап отырған студенттерге бағытталған бұл бағдарлама ғылымның әдістерін және көзқарасын, олардың қоғамдық мәдениет, ғылыми сауаттылық және қоғамдық саясатпен байланысын зерттейді.

Шалғайшы

2020 жылдың ақпан айында Стивен Барреттің құрағы Quackwatch CFI-ге қосылды, ол әртүрлі веб-сайттарын қолдауды жалғастыруды және сол жылдың соңында Барреттің кітапханасын алуды жоспарлап отырғанын хабарлады.

Ғылым сақтап қалады

ScienceSaves – ғылымның рөлін бағалауды нығайту мақсатымен бүкіл ел бойынша жүргізілетін ғылымды қолдайтын науқан. Ұлттық ғылымды бағалау күні 2022 жылы басталды және ScienceSaves бастамасының бөлігі болып табылады, жыл сайын 26 наурызда өтеді. 2022 жылы CFI оннан астам штаттан 26 наурызды Ұлттық ғылымды бағалау күні деп жариялайтын қаулылар алды.

Ричард Докинс сыйлығы

Ричард Докинс сыйлығы – 2019 жылдың шілдесіне дейін Американың атеисттер альянсы табыстаған жыл сайынғы сыйлық, кейін Тергеу орталығына (CFI) берілді. CFI баспасөз хабарламасында айтылғандай, "Сыйлыққа иегер ғылым, академиялық білім, білім беру немесе ойын-сауық салаларынан танымал тұлға болады, ол секуляризм мен рационализм қағидаларын жариялап, ғылыми шындықты қайда болса да қорғайды". Бұл сыйлық 2003 жылдан бері табысталып келеді және ол ағылшын эволюциялық биологы Ричард Докинстің құрметіне аталған, ол 2013 жылы Prospect журналының оқырмандары жүргізген сауалнамада әлемдегі ең үздік ойшыл деп танылды.

Бұрынғы жобалар мен бағдарламалар

Келесі жобалар мен бағдарламалар қолданыста жоқ.

Лагерьдегі тергеу

Center for Inquiry жыл сайын балаларға арналған жазғы лагерь ұйымдастырды, ол Camp Inquiry деп аталады. Лагерь ғылыми сауаттылықты, сыншыл ойлауды, натурализмді, өнерді, гуманитарлық ғылымдарды және гуманистік этикалық дамуды дамытуға бағытталған. Camp Inquiry лагері "сұрақтары бар балаларға арналған жазғы лагерь" деп сипатталған, онда қорқынышты оқиғалардан кейін "қайта инженериялық сессиялар" өтті, мұнда қатысушылар әлдеқандай табиғаттан тыс құбылыстың себебін анықтауға ынталандырылды. Camp Inquiry лагері "Иса лагерінің кері нұсқасы" деп сынға ұшырады, ал ұйымдастырушылары лагерьдің тек атеист балаларға ғана арналмағанын және лагерьге келгендердің эмпирикалық және сыншыл ойлау негізінде өз қорытындыларын шығаруға шақырылатынын айтты.

CFI институты

Center for Inquiry Institute сыншыл ойлау және ғылыми көзқарас, сондай-ақ оның дін, адамгершілік құндылықтар және ғылымның шекараларына тигізетін әсері бойынша бакалавриат деңгейіндегі онлайн курстар, семинарлар мен оқушыларға арналған тренингтер ұсынды. Буффало университеті жүйесі арқылы көшірілетін бакалавриат кредитіне қоса, CFI сындық сараптама бойынша біліктілік сертификатын 30 кредит сағаты көлемінде ұсынды. Үш жылдық оқу бағдарламасы Амхерст қаласындағы Буффало университетінің бас кампусында жазғы сессияларды қамтыды.

Медицина және денсаулық сақтау

Ғылыми медицина және психикалық денсаулық комиссиясы (CSMMH) жаңа дәуір медицинасы мен психотерапия мектептерін сын тұрғысынан ғылыми қарастыруға мүмкіндік берді. Ол Секуляристік ұйымдар арқылы табиғи жолмен тәуелділіктен құтылу практикасын қолдады. CFI балама медицинаның талаптарына қарсы тұрып, денсаулық сақтау және психиатрия салаларында ғылыми негізді жақтады.

Табиғатты зерттеу жобасы

CFI сонымен қатар философиялық натурализмнің теориялық және практикалық қолдануларын дамытуға бағытталған, Натурализмді зерттеу жобасын жүргізді. Бұл жоба аясында CFI кітапханалары, зерттеу орталықтары және конференциялар өткізуге арналған залдар ғалымдар мен зерттеушілерге ғылымның әдістемелерін және натурализмге қатысты қорытындыларын түсінуге көмектесу үшін қолжетімді болды. Натурализмді зерттеу жобасының шараларына шақырылған ғалымдар мен зерттеушілердің лекциялары мен семинарлары, академиялық конференциялар, сондай-ақ маңызды зерттеулерді CFI басылымдары арқылы қолдау кірді. Натурализмнің негізгі тақырыптарына натурализмнің түрлерін зерттеу, ғылым философиясының мәселелері, ғылыми зерттеулердің әдістемелері, натурализм мен гуманизм, натуралистік этика, планеталық этика және натурализм мен биологиялық ғылымдар жатады.

Ұйымдастыру және орналасу орындары

CFI – АҚШ-та қайырымдылық ұйымы ретінде тіркелген коммерциялық емес ұйым. Оның АҚШ-та 17 орны және 16 халықаралық филиалы немесе байланысты ұйымдары бар. Ұйымның зерттеу орталықтары Амхерст (Нью-Йорк штатындағы бас кеңсесі), Лос-Анджелес, Нью-Йорк қаласы, Тампа шығанағы, Вашингтон, округ Колумбия, Индиана, Остин, Чикаго, Сан-Франциско және Мичиган штаттарында орналасқан.

Халықаралық қызмет

CFI әлемнің көптеген елдерінде филиалдары, өкілдіктері немесе байланысты ұйымдары бар. Орталық БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі кеңесінің отырыстарына қатысады, мысалы, 2014 жылы әйелдердің жыныс мүшелерін кесу мәселесі бойынша өткен пікірсайысқа қатысты.

Университеттер арасындағы алмасу бағдарламалары

Халықаралық бағдарламалар Германияда (Россдорф), Францияда (Ницца), Испанияда (Билбао), Польшада (Варшава), Нигерияда (Ибадан), Угандада (Кампала), Кенияда (Найроби), Непалда (Катманду), Үндістанда (Пуне және Хайдарабад), Мысырда (Каир), Қытайда (Пекин), Жаңа Зеландияда (Окленд), Перуде (Лима), Аргентинада (Бюэнос-Айрес), Сенегалда (Дакар), Замбияда (Лусака) және Бангладеште (Дака) бар.

Канадалық зерттеу орталығы

CFI Canada (CFIC) – Канаданың Онтарио штатындағы Торонто қаласындағы штаб-квартирасы орналасқан CFI Transnational компаниясының канадалық бөлімшесі. Джастин Троттье 2007 жылдан 2011 жылға дейін Ұлттық атқару директоры болып қызмет етті. Бастапқыда CFI Transnational құрып, олардың қолдауымен құрылған CFI Canada қазір бірнеше провинциялық бөлімшелері бар тәуелсіз канадалық ұлттық ұйымға айналды. CFI Canada-ның Галифакс, Монреаль, Оттава, Торонто, Саскатун, Калгари, Оканаган (Келоуна) және Ванкуверде бөлімшелері бар.

БАҚ-та

CFI ғылым, денсаулық сақтау, дін және оның қызығушылық тақырыптары бойынша медиа-талқылауларға қатысады. Оның "Денсаулық сақтауды қауіпсіз және зайырлы ұстау" науқаны ғылыми негізделген денсаулық сақтауды қолдайды. Күмәнді және ғылыми дәлелсіз денсаулық сақтау тәжірибелерін ашық сынап, даулы медициналық әдістердің тиімділігі мен заңдылығы жөніндегі қоғамдық пікірталастарға қатысады. 2014 жылы бас директор Рон Линдсей Станислав Буржинскийге тиесілі Техас штатындағы қатерлі ісіктерге арналған клиниканы сынады. CFI зайырлы қоғам құру үшін күш салады, мысалы, мемлекеттік мүлікке дұға мәтінін қосуға қарсы тұрады. Орталық зайырлылықты және сөз бостандығын қолдайтын бастамаларды қолдайды. 2006 жылдың 14 қарашасында CFI Вашингтондағы Қоғамдық саясат кеңсесін ашып, "Ғылым мен зайырлылықты қорғау" атты декларация жариялады, онда қоғамдық саясаттың негізі сенім емес, ғылым болуы керек делінген. Келесі күні The Washington Post газетінде "Ойлауды дамытатын орталық ойлауды насихаттайды" деген мақала жарияланды.

CVS және Walmart компанияларына қарсы тұтынушылық алаяқтық туралы сот ісін қозғау

2018 жылдың шілдесінде CFI Колумбия округінде CVS-ке қарсы тұтынушылық алаяқтық жасады деген айыппен сотқа шағым түсірді, себебі компания тиімсіз гомеопатиялық дәрілерді сатқан және таратқан. Сотта CVS гомеопатияның қауіпсіздігі мен тиімділігі туралы бұрмаланған мәлімдемелер арқылы тұтынушыларды адасқа салуда, клиенттердің ақшасын босқа жұмсауда және олардың денсаулығын қауіпке ұшыратуда айыпталды. CFI вице-президенті және бас кеңесшісі Николас Литтл: «CVS клиенттерінің шатасуын және CVS брендіне деген сенімін пайдаланып, пайда табу үшін олардың денсаулығын қауіпке тігеді. Олар білмейтінін айта алмайды. Егер елдегі ең ірі дәріхана басшылары гомеопатияның жалған екенін білмесе, оларды Америка денсаулық сақтау жүйесінен алшақтату керек» деді. 2019 жылдың мамырында CFI Walmart-қа қарсы гомеопатиялық өнімдерінің ассортименті бойынша ұқсас талап арыз бергенін хабарлады. 2019 жылдың шілдесінде CFI Stiefel Freethought Foundation екі сот ісіне қолдау көрсету үшін бұрын бөлінген 100 000 долларға қосымша 150 000 доллар бөлгенін мәлімдеді. 2020 жылы екі де іс тоқтатылды. 2022 жылдың қыркүйегінде Колумбия округінің апелляциялық соты сот процесін қайта бастады.

Директорлар кеңесінде нәсілдік әртүрліліктің болмауы

2016 жылы атеист Сикиву Хатчинсон Center for Inquiry және Richard Dawkins Foundation for Reason and Science секулярлық ұйымдарының бірігуін сынады, нәтижесінде Ричард Докинс Center for Inquiry директорлар кеңесіне өтті. Оның айтуынша, екі ұйымның да директорлар кеңесінде тек ақ нәсілді адамдар ғана болған.

Уиндгейт Кантри Клубы және Ричард Докинс, 2011

Ричард Докинстің 2011 жылғы қазан айындағы кітап сапарында Center for Inquiry – сапардың демеушісі – Мичиган штатының Рочестер Хиллс қаласындағы Wyndgate Country Club клубымен орын ретінде келісімшарт жасасты. Бірақ, Докинстің "О'Райли факторы" бағдарламасындағы сұхбатын көргеннен кейін клубтың өкілі Докинстің келуін тоқтатты. Докинс клубтың өкілінің Билл О'Райлидің "Реалитінің сиқыры" кітабын жеке оқымай-ақ "бұрмаланған" түсіндірмесін қабылдағанын айтты. Шон Фейрклот бұл оқудың тоқтатылуы "Американың негізгі принциптерін бұзады" деді. Азаматтық құқықтар туралы заң нәсілдік немесе діни көзқарас бойынша кемсітуге тыйым салады. [Докинс] ғылымды көпшілікке түсіндіру үшін көптеген кітаптар жазды, сондықтан оны осылай шеттету – жалпы ақылға қарсы келеді. CFI Мичиган бөлімінің атқарушы директоры Джефф Сивер "Wyndgate-тің бұл әрекеті дінге сенбейтін адамдардың үнемі кездесетін жағдайын – көзқарастың тарлығы мен фанатизмді көрсетеді" деді. Осы тоқтатудан кейін CFI Wyndgate Country Club клубына қарсы наразылық акцияларын және сот процесін бастады. 2013 жылы бұл іс Center for Inquiry пайдасына шешілді.

Дінге негізделген бастамаларға қарсы КҚДБ іс-қимылдары

2007 жылы CSH Флориданың Түзету департаментіне (DOC) сотқа жүгінді, босатылған сотталғандарға арналған діни негіздегі бағдарламаларға келісімшарттарда мемлекеттік қаражат жұмсау Флорида конституциясының "Көмек көрсетпеу" қағидасы немесе Блейн түзетуімен тыйым салынған деп мәлімдеді. Алғашқы шешім DOC-тің пайдасына болды, бірақ апелляциялық сот 2010 жылы осы мақсатқа мемлекеттік қаражат бөлудің конституцияға қайшы екендігі мәселесі бойынша істі қайта қарауға жіберді. Бұл іс жүріп жатқанда, апелляциялық соттың шешімінен кейін республикалық заң шығарушылар Флорида конституциясынан Блейн түзетуінің тілін алып тастауға бағытталған түзетулерді енгізуге кірісті, 2011 жылы бұл шараны 2012 жылғы дауыс беру бюллетеніне 8-ші түзету ретінде қоюға қол жеткізді. Бұл дауыс беру шарасы сәтсіз аяқталды. 2015 жылы CHS (қазір CFI) және мемлекет (оның бірлескен айыпталушыларымен бірге) екеуі де жедел сот шешіміне өтініш берді. 2016 жылдың қаңтар айында сот мемлекеттің өтінішін қабылдап, даулы келісімшарт практикасын жалғастыруға рұқсат берді. 2016 жылдың ақпан айында CFI бұл шешімді қарастырғаннан кейін, апелляция жасамайтынын мәлімдеді.

БҰҰ-да сынға алынды

CFI өкілі Жозефин Макинтош БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі кеңесінде цензура мәселесінде орталықтың позициясын баяндағанда Сауд Арабиясының делегациясы тарапынан үнемі тоқтатылып, сөзін кесіп, наразылық білдірілді. CFI сөз бостандығын қолдады және Сауд Арабиясы билігінің Раиф Бадавиді атеизм мен либерализмге айыптап, интернет-форум құрғаны үшін жазалауына қарсы шықты. CFI-нің мәлімдемесін американдық, канадалық, ирландтық және француз делегаттары қолдады. Нью-Йорктегі Амхерст қаласындағы Зерттеу орталығына бір студент хабарласып, идея ұсынды, осыдан кейін CFI оны қолдады. Орталықтың президенті және бас директоры Рональд Линдсей CNN телеарнасына берген сұхбатында Құдайды қорлау күні туралы былай деді: "Біз діни сенімдердің де саяси сенімдер сияқты тексерілуі және сынауға ұшырауы керек деп санаймыз, бірақ дінге қатысты табу бар". Бұл шара жыл сайын 30 қыркүйекте даттық Jyllands Posten газетінің Мұхаммед пайғамбардың карикатураларын жариялаған күніне орайластырылып өткізіледі. CFI-нің ұйымдастырған Құдайды қорлау күні мен Құдайды қорлау сайыстары (CFI-нің өзіндік сөздерімен) "құйындардай дау-дамағұл тудырды" және бұл жаңа атеизмге қарай кеңінен бет бұрудың мысалы ретінде қарастырылды, бұл гуманизммен байланысты татуластырушы көзқарасқа қарама-қарсы келеді.