Пенн мен Теллер: Ақиқатты ашып айту

Кіріспе

Телевизиялық сериал

Penn & Teller: Ақылға сыймас! – бұл 2003 жылдан 2010 жылға дейін Showtime кабельдік арнасында көрсетілген американдық деректік комедиялық телесериал, оны әйгілі әртіс және күмәнданушы дуэті Penn & Teller жүргізген.

Шолу

Пенн мен Теллер: Сасқақ! Бағдарламаны кәсіби әуескерлер мен күмәнданушылар – Пенн мен Теллер жүргізді. Оның форматы саяси тақырыптарды талқылаудан тұрады, көбінесе табиғаттық либертариандық капиталистік көзқарас (сол кезде Пенн мен Теллер қолдаған саяси философия) немесе псевдоғылыми идеяларды, паранормальдық сенімдерді, танымал әуесқойлықтарды және жаңылыс пікірлерді жоққа шығаруға бағытталған. Бағдарлама жүргізушілері өздері сасқақ және жалған деп санайтын нәрселерді қолдаушыларды сынап, көбінесе саяси немесе қаржылық мүдделерге сілтеме жасайды. Бірінші бөлімде Пенн шоудың мақсаты – "көбінесе сасқақтарды табу" екенін айтты. Шоудың атауынан көрініп тұрғандай, бағдарлама Пенн мен Теллерге тән тікелей, шабуылдайтын стильді ұстанады. Шоу 13 «Эмми» сыйлығына ие болды. Бірінші маусымның бірінші бөлімінің басында Пенн сериалда ғылыми және сындық талдауға арналған бағдарламаға қарағанда, көбірек ұятсыздық пен дөрекі сөздер болатынын атап өтті, бірақ бұл заңдық амал екенін түсіндірді, себебі "егер біреуді жалғаншы және шарлатан десең, сотқа шақыруы мүмкін, бірақ "арсыз" деген сөз өте қауіпсіз. Егер бәрі алаяқтық деп айтсақ, біз де қиындыққа тап болуымыз мүмкін, бірақ "сасқақ" деген сөз, таңқаларлықтай, қауіпсіз. Сондықтан "сасқақ тілді" кешіріңіздер, бірақ біз өмір бойы сотта жүрмей, шындық туралы сөйлесуге тырысамыз". Бөлімдердің паранормальдық тақырыптарына шетелдіктердің ұрлауы, балама медицина, Киелі кітаптың тура мағынадағы түсіндіруі және экстрасенстік қабілеттер жатады. Басқа бөлімдер әлеуметтік мәселелерді қамтиды, мысалы, есірткіге қарсы күрес, органикалық тағамдар, жануарлардың құқықтары, қару-жарақ бақылауы және қоршаған ортаны қорғау. Пенн мен Теллер осы тақырыптарға Гарри Гудини мен Джеймс Рэнди сияқты көзқараспен қарады (соңғысы бағдарламаға бірнеше рет қатысты), олар табиғаттан тыс күштердің бар екенін жоққа шығарды. Шоу 2010 жылдың 10 маусымында 8-ші және соңғы маусымын көрсетуді бастады. 7-ші маусымға дейін бұл Showtime-дың ең ұзақ көрсетілген сериалы болды. Сериал әлемдік деңгейде сәттілікке жетті және Аргентина, Австралия, Босния және Герцеговина, Бразилия, Канада, Колумбия, Дания, Финляндия, Исландия, Мексика, Жаңа Зеландия, Норвегия, Ирландия Республикасы, Швеция, Венесуэла және Ұлыбритания сияқты елдерде көрсетілді.

Penn & Teller: Bullshit! was hosted by professional magicians and skeptics Penn & Teller. Its format consisted of debating political topics, usually from a naturalist libertarian capitalist point of view (the political philosophy then espoused by both Penn and Teller) or aiming to debunk pseudoscientific ideas, paranormal beliefs, popular fads and misconceptions. The hosts criticize proponents of what they perceive as nonsense and dishonesty, often citing ulterior political or financial motives. In the first episode, Penn said the aim of the show is to "hunt down as many purveyors of bullshit as [they] can." As indicated by the show's title, the program adheres to Penn & Teller's characteristically blunt, aggressive presentation. The show was nominated for 13 Emmy Awards. At the beginning of the first episode of the first season, Penn points out that the series will contain more obscenity and profanity than one would expect in a series dealing with scientific and critical inquiry, but explained that this was a legal tactic because, "if one calls people liars and quacks one can be sued but 'assholes' is pretty safe. If we said it was all scams we could also be in trouble, but 'bullshit,' oddly, is safe. So forgive all the 'bullshit language', but we're trying to talk about the truth without spending the rest of our lives in court." Paranormal subjects of episodes include alien abduction, alternative medicine, literal exegesis of the Bible, and ESP. Other episodes cover social issues, such as the War on Drugs, organic food, animal rights, gun control, and environmentalism. Penn & Teller approach the topics in the manner of Harry Houdini and James Randi (the latter of whom made multiple appearances on the show), who were known for debunking claims of supernatural powers. The show began airing its 8th and final season on June 10, 2010. As of its 7th season, it was Showtime's longest running series. The series achieved worldwide success, and was shown in countries including Argentina, Australia, Bosnia and Herzegovina, Brazil, Canada, Colombia, Denmark, Finland, Iceland, Mexico, New Zealand, Norway, Republic of Ireland, Sweden, Venezuela and the United Kingdom.

Эпизодтар

Сериал 2003 жылдың 24 қаңтарында тұңғыш рет көрсетілді, 8 маусым бойы 89 бөлім шықты және 2010 жылдың 12 тамызында аяқталды.

Көрсету пішімі

Әрбір эпизодта Пенн мен Теллер криптозоология сияқты таңдалған жаңылыс пікірді жоққа шығарады, қару-жарақ бақылауы сияқты даулы мәселені талқылайды немесе PETA сияқты ұйымның шындығын ашады. Кейде олардың мақсаты – мәселені толығымен жоққа шығару емес, олардың пікірінше, осы мәселенің зиянды, жаңылыстыратын, қажетсіз немесе артық бағаланған аспектілерін сынау. Мысалы, колледж туралы пікірде олар колледждің білім алуға, сыра ішуге немесе мансапқа дайындалуға тамаша орын болғанын мойындайды, бірақ «әр түрлілік» тұжырымы, егер ол сөз бостандығын шектеу немесе квоталарды толтыру үшін таңдап алу үшін қолданылса, «қате» болып табылады. Немесе «кәдімгі жаман адам, немесе жай ғана арық адам, ашуды басқару бағдарламасында жақсы нәтижелер көрсетуі мүмкін», бірақ адамдарға ашуды жансыз заттарға шабуылдау немесе айқайлау арқылы басуға болатынын үйрету «ақымақтық», себебі мұндай «ашуды шығару» (саладағы терминология бойынша) әлеуметтік жағдайда ашулы адамның зорлық-зомбылыққа ұшырауына әкеледі. Мәселені жақтаушылар сұхбаттарда өз пікірлерін білдіреді, бірақ көбінесе олардың сөздері дұрыс емес немесе өзіне қайшы болып көрінеді. Мысалы, «Қауіпсіздік гистериясы» эпизодында ұялы телефондарға арналған «радиациядан қорғау құрылғыларын» өндіруші ұялы телефонның сәулеленуі мен мидың қатерлі ісігі арасында дәлелденген байланыс жоқ екенін мойындайды, бірақ көрермендерге «тымысылы қауіпсіз болу мүмкін емес» екенін айтады (ұялы телефондар байланыс үшін иондаушы емес сәулелену болып табылатын кәдімгі радио толқындарын пайдаланады). Ол өзінің медициналық ғылым емес, жарнама саласында жұмыс істейтінін айтса, оның өнімі пайдасыз екенін білетінін, бірақ адамдардың қорқынышын пайдаға айналдыратынын көрсетеді. Екінші жақтаушымен сұхбаттың екінші бөлігі көбінесе «Ал енді мына ессіз адам туралы» деген сөзбен басталады.

Пенн Жилетт сұхбаттасушылардың сұхбаттың мақсаты мен мазмұны туралы білетінін айтты. Бір эпизодта шоудан шыққан видеотоппаның интервью үшін ғимаратқа кіргені көрсетіледі, ал Джилетт топтың бір мүшесінің Penn & Teller: Bullshit! бейсболкасын кигенін көрсетеді. Содан кейін қарсыластар сұхбатқа тартылып, жақтаушылардың аргументтеріне қарсылық білдіреді. Бұл әдетте сарапшылар, танымал адамдар немесе кейде Зерттеулер орталығынан, Джеймс Рэнди білім беру қорынан немесе Като институтынан келген спикерлер болады. «Конспирациялық теориялар» эпизодындағы олардың күрделі эксперименттерінің бірінде Теллер бір дюймдік шыны талшықпен оралған қарбызға мылтықпен атып, адам басына оқ тигенде, оқ траекториясына қарама-қарсы бағытта қозғалуы мүмкін екенін көрсетеді. Бұл демонстрация Джон Ф. Кеннедидің өліміне қатысты, қарапайым физикалық принциптерді қолдану арқылы оқ Кеннедиді атып түсірді деген теорияны жоққа шығаруға бағытталған (яғни, «артқа және солға», арттан атылған оқ адамның басын алға иеді деген қате сенім Ж.Ф.Кеннеди көліктің алдындағы шөпті дөңгелектен атылған болуы керек деген дәлел ретінде қолданылады). Пенн мен Теллер эксперимент салдарынан болған оқиғаға қарап, Пенн: «Екінші қарушының ауырған құйрығы» дейді.

Пенн мен Теллер көбінесе сетінде олармен бірге скетчтер мен трюктер орындайды немесе ақылға қонымды аргументтерді қарапайым, қызықты мазақпен біріктіру үшін қорды пайдаланады. Мысалы, «Секс, секс, секс» эпизодында жүргізушілер үнемі жалаңаш актерлер мен актрисалармен қоршалып, бұқаралық ақпарат құралдарының жыныстық тартымдылыққа деген құштарлығын сатиралық етіп көрсетуі мүмкін. Пенн мен Теллер эпизодтарды көбінесе олар жоққа шығарған нәрсеге қарсы ынталы этикалық үндеумен аяқтайды, бұл сенімнің зиянды екенін және оған қарсы тұру қажет екенін түйіндейді. Алып барушылар сенушілерді (көбінесе Пенн мен Теллердің өздері осы нәрселердің шын екеніне сенгісі келетінін түсіндіріп, осы нәрселерге сенетін адамдарға жанашырлық танытады) және олардың ашуын бағыттайтын ақша табу немесе саяси күн тәртібін ілгерілету үшін шарлатандар деп санайтын адамдарды ажыратады. Мысалы, премьералық эпизодта олар экстрасенстердің өлгендермен сөйлесе алады деген ойды жоққа шығарады. Олар қайтыс болған жақындарымен сөйлесуге үмітсіз адамдарға үлкен жанашырлық білдіріп, шарлатандардың осы махаббатты адамдардан ақша алу үшін пайдаланып, өлген адамның шынайы мінезімен ешқандай байланысы жоқ жалған хабарларды жеткізетінін түсіндіреді.

Күшін жою

2010 жылдың 31 қазанындағы "Пенн Пойнт" эпизодында Пенн, "Булшит!" енді Showtime арнасында көрсетілмейтінін айтып, "Бұл "Пенн мен Теллердің Ақылға Сыймас Әрекеттері" көрсетіліп тұрған жер" деді, ол кезде Showtime арнасына сілтеме жасады. 2011 жылдың сәуірінде Жилетт Twitter-де "Булшит!" аяқталғанын және дуэт жаңа Discovery Channel сериалында пайда болатынын хабарлады, бастапқыда "Пенн мен Теллер: Әлемнің құпиялары" деп аталатын, бірақ ақырында "Пенн мен Теллер Шындықты Жасырады" деп эфирге шықты. 2013 жылдың 21 шілдесінде Пенн Жилеттің "Пенннің жексенбілік мектебі" подкаст шоуында ол "Булшит!" бағдарламасын қайтаруды қалайтынын айтты, себебі ол оның бұрынғыдан да маңыздырақ болғанын сезінді, бірақ Showtime-дың жаңа басшылығы толық ажырасуды қалады, ал HBO бұрынғы Showtime бағдарламасымен байланыс құруға келіспеді. Ол Netflix-ті қайта оралу платформасы ретінде ұсынды.

Атау

Шоудың атауындағы сөз (АҚШ-тағы қалыпты стандарттар бойынша) жарамсыздыққа ие болғандықтан, телешоу тізімдерінде көбінесе Б.С. деген басқа атаумен жарияланады. Шоудың DVD нұсқаларының кейбір басылымдары да осы басқа атауды қолданады. Dish Network және DirecTV шоуды «Пенн мен Теллер: Бұқалар!» деп көрсетеді. Comcast Digital Cable шоуды «Пенн мен Теллер: Bull!» деп тізімдейді. Netflix «Penn & Teller: Bullsh*t» деп, ал iTunes Store «Penn & Teller: BS» деп көрсетеді (бірақ оның графикалық белгішелерінің бірінде «BULL SH T» деп жазылған, онда Теллер I әрпінің орнында тұр). «Сөздер» атты эпизодта Пенн көрермендерге шоудың бастапқы атауы «Хамбуг!» болғанын айтады. Пенн содан әрі бұл олардың күмәндануын (және телешоуды) Гарри Гудинидің өз заманындағы жалған түсініктерге деген реакциясымен байланыстырады; бірақ идея қабылданбады, өйткені «хамбуг» сөзі «bullshit» сияқты әсерлі емес, керісінше, әдеттегі сөз еді. Сондай-ақ, сол эпизодта «хамбуг» бір кезде бүгінгі «bullshit» сияқты жарамсыз сөз саналғаны талқыланды. Сол эпизодта Пенн мен Теллер тіпті шоудың атын «Хамбуг!» деп өзгерткендей, ешқандай жарамсыз сөз қолданбады. Бір сәтте Пенн христиан емес адамның «Иса Мәсіх!» деген фразаны қолдануы жарамсыздық емес деп ұсынады, бірақ Теллер осы фразаны айтқанда аяғына боулинг добын түсіріп алады, сондықтан оның айғайы оның қолданылуын күмәнді етеді. (Wikiquote-тың цитата транскрипциясын қараңыз.) «Bullshit!» туралы радиода сөйлескенде Пенн сөзді екіге бөліп, көбінесе қол шапалақтаумен және қысқа үзіліспен (Bulls[Clap]Hit) айтатын немесе «Bullshot» деп өзгертетін. Ол Крисс Ангелдің «Mind Freak» шоуының «тамаша атауы бар екенін, бәрі не айтқыңыз келгенін түсінеді және сіз жарнамалай аласыз» деп жиі айтатын, олардың мұндай мүмкіндігі болмады. Бір рет қоғамдық радио бағдарламасы «Wait Wait… Don't Tell Me!» эфирінде Пенн шоуды «Bushlit» деп атады. Showtime-дың бағдарламаға арналған ресми веб-сайтында шоудың толық атауы веб-адресте болғанына қарамастан, тек «Penn and Teller» деген атау көрсетілген.

Since the show's title contains an obscenity (by common standards in the United States), the series is often listed in newspaper television listings there under the alternate title B. S. Some printings of the show's DVD releases also carry this alternate title. Dish Network and DirecTV list the show as Penn & Teller: Bulls ! Comcast Digital Cable lists the show as "Penn & Teller: Bull!" Netflix lists it as "Penn & Teller: Bullsh*t", while the iTunes Store lists "Penn & Teller: BS" (though one of its graphic icons for it has "BULL SH T" with Teller standing about where the I should be). In the "Profanity" episode, Penn tells the viewers that the planned title for Bullshit! was Humbug! This, Penn goes on to say, relates their skepticism (and TV show) to Harry Houdini's reactions to the popular misconceptions of his day; but the idea was scrapped because humbug had less of an impact than the more profane, more informal word, bullshit. It is also discussed during the profanity episode that humbug was considered as profane at one time as bullshit today. During that same episode, Penn and Teller themselves did not use any profanity, even changing the name of the show to Humbug! for that episode. At one point, Penn suggests the use of the phrase Jesus Christ! by a non Christian is not profanity, but as Teller apparently drops a bowling ball on his foot just as he mentions the phrase, his yelling of the expression makes its use ambiguous. (See Wikiquote's transcription of the quote.) When discussing Bullshit! on his radio show, Penn either broke the word in half, usually with a clap and a slight pause (Bulls[Clap]Hit), or change it to Bullshot. He frequently referred to how Criss Angel's show Mind Freak had "the perfect title, everyone knows what you mean and you can advertise", which they could not. On an episode of the public radio program Wait Wait Don't Tell Me!, Penn referred to the show as Bushlit. Showtime's official website for the program only displays the title Penn and Teller, despite the full title of the show appearing in its web address.

Ұсынылған тақырыптар

Саентологияға арналған эпизод жасау жоспарлары Showtime жетекшілері тарапынан Саентология шіркеуінен заңдық шаралардың алдын алу үшін қабылданбаған деп есептелді. Бірақ Пенн кейіннен радиода бұл рас емес екенін мәлімдеді, олардың іс-әрекетіне сынды көзбен қарағанына қарамастан, саентологтармен жұмыс істеуге қызығушылық танытқанын айтты. Пенн мен Теллердің достары Мэтт Стоун мен Трей Паркер осыған орай Саентологияны паш етіп, ұзақ уақыттан бері жоспарлаған, даулы «Қапазда тұрғандар» (Trapped in the Closet) атты South Park эпизодын жасауға түрткі алды. Тағы бір жоспарланған эпизод, әуежай қауіпсіздігі тақырыбы, әр маусымның тақырыптар тізімінен қабылданбады: «Әуежай қауіпсіздігі туралы түсірілім жасау – федералды заңды бұзумен тең. Сізге онда ештеңе түсіруге рұқсат етілмейді», – деді Пенн. Ол әуежай қауіпсіздігі туралы радиода, кинода және баспа түрінде жұмыс істеді, бірақ оны теледидарға бейімдеуге қол жеткізе алмады. 2005 жылы өткен The Amaz!ng Meeting жиынындағы сұрақ-жауап сессиясында ол қастандық теориялар туралы эпизод Холокостты жоққа шығаруды қамтымағанын, себебі оған жеке эпизод арнау керек екенін айтты.

Либертариандық

Паранормальды және жалған ғылыми мәлімдемелерден өзге, Пенн мен Теллер үкіметтік билікке күдікпен қарайды. Олар телешоуларының әртүрлі эпизодтарында Ішкі кірістер қызметін және Қоршаған ортаны қорғау агенттігін қатаң сынап, сондай-ақ қару, есірткі, темекі, проституция, ядролық энергия, жалаңаштық және дөрекі сөздер сияқты мәселелердегі ережелерге немесе тыйымдарға қарсы позиция білдіреді. Пенн мен Теллер екеуі де Като институтының, либертариандық ой-сана орталығының Х. Л. Менкен зерттеушілері.

Сын

"Отбасылық құндылықтар" эпизодында Пенн өзінің және Теллердің көзқарастарын мойындап, "Біз әділміз және ешқашан адамдардың сөздерін контексттен бұрмаламаймыз. Біз бейімділікке бой ұсынамыз, бірақ адал болуға тырысамыз" деді. Дегенмен, Slate журналының Деннис Касс дуэтті өз мақсаттарына жету үшін сенсацияға жүгінуі үшін сынады, сериал туралы жазған рецензиясында: "Қозғаушы, иррационалды қарсыластың аргументін жеңудің жазба ережелерінің бірі – сабырлылықпен жоғары риторикалық стандарттарды сақтау. Пенн мен Теллер осы ұғымды әдейілемеуге тырысты". Ноэль Мюррей, The A. V. Club-тағы оң пікірінде, Пенн мен Теллердің күмәнданушы болғанына қарамастан, фактілерге негізделген дәлелдерді жоққа шығаруға немесе деректерді іздеуге мұқият емес екенін айтты: "The Amaz!ng Meeting 3" жиынында Пенн мен Теллерден олардың екінші қол темекісі эпизодының дұрыс болмауына қатысты дәлелдер сұралды. Пенн Жилет, Теллер оның жанында отырып, "Шоуда біз заттардың қайда екені туралы айттық" деді, яғни ол тыйым салған кезде үкімет қолданған деректерді пайдаланды, содан кейін осы эпизодқа қатысты олардың "көп мүмкін" қателік жасағанын айтты. Пенн "жақында ғана Англияда жарық көрген жаңа зерттеуде осы мәселеге қатысты көбірек мәліметтер бар сияқты" және "қазіргі таңда, мен осы жерде отырғанымда, екінші қол темекісінің зияны болуы мүмкін" деп түсіндірді. Ол бұл бағдарламаның шағын бөлігі екенін, ал олардың басты мақсаты жекеменшік кәсіпорындарда темекі шегуді "тыйым салуға" қарсылық білдіру екенін, және олар бұл позицияны "100% қолдайтынын" атап өтті. Роберт Тодд Кэрролл, "Скептиктер сөздігінің" авторы, бастапқыда шоудың "Екінші қол темекісі мен қатерлі ісік арасында байланыс жоқ" деген қорытындысына қосылды. Бірақ Кэрролл зерттеулерді одан әрі зерттегеннен кейін өз пікірін өзгертті. Кэрролл зерттеулердің бейтарап еместігін анықтады және нәтижесінде екінші қол темекісі адамдарға кері әсер етеді деген шешімге келді. 2007 жылдың 31 қаңтарында "Ғаламға скептиктердің нұсқаулығы" бағдарламасында Теллер шоудың соңғы эпизоды "Бөтелкеге құйылған жалғандық" туралы болатынын және олардың өзі шоуға қатысты барлық сын-ескертпелерін толыққанды талқылайтынын айтты; алайда, осындай эпизод эфирге түспей, сериал аяқталды.

In the episode "Family Values", Penn acknowledged his and Teller's biases, saying, "We're fair and we never take people out of context. We're biased, but we try to be honest." Still, Dennis Cass of Slate magazine has criticized the duo for resorting to the same sensationalism as their targets, stating in a review of the series, "One of the unwritten rules for winning an argument against an inflammatory, irrational opponent is to calmly adhere to a loftier set of rhetorical standards. Penn and Teller showily throw this notion into the trash." Noel Murray, in an otherwise favorable review The A. V. Club, opined that Penn & Teller, despite being skeptics, are not dedicated to fact based debunking or inquiry data retrieval, commenting:

At The Amaz!ng Meeting 3 Penn and Teller were asked about the evidence for their secondhand smoke episode being faulty. Penn Jillette, with Teller sitting at his side, said "What we talked about during the show was where the stuff was there", meaning that he was using the data that the government had when they instituted the ban, then said regarding this episode they were "very likely" wrong. Penn went on to describe "a new study that came out of England, just recently, that seems to have more stuff about it" and "right now, as I sit here, there probably is danger in secondhand smoke". He went on to say that this was a small portion of the program, and their main point was their opposition to "outlawing" smoking in privately owned businesses, which they still "stand behind 100%". Robert Todd Carroll, author of The Skeptic's Dictionary, originally sided with the show's conclusion that there was no link between secondhand smoke and cancer. But Carroll changed his conclusions after further investigation into the studies. Carroll concluded that the studies were biased, and consequently decided that secondhand smoke does have negative effects on people. During an interview on the January 31, 2007, episode of The Skeptics' Guide to the Universe, Teller said that the final episode of the show would be about "the bullshit of Bullshit!" and would detail all the criticisms that they themselves had of the show; however, the series ended before such an episode could air.

Марапаттар мен ұсыныстар

Penn & Teller: Bullshit 21 сыйлыққа ұсынылып, оның екеуін жеңіп алды. Америка Жазушылар Гильдиясы 2004 жылы бағдарламаның жоғары сапалы жазылуын мойындап, оған сыйлық берді, ал 2008 жылы Тәуелсіз Тергеулер Тобы ғылыми күмәнділік және рационалды ойлауды қоғамдық санаға жеткізуге бағдарламаның қосқан үлесі үшін сыйлықпен марапаттады. "Пенн мен Теллер: Ақмақтық!" сериалы Primetime Emmy жүлдесіне он үш рет, Америка Жазушылар Гильдиясы жүлдесіне бес рет және режиссерлер Гильдиясы жүлдесіне бір рет ұсынылды.