Кіріспе

2006 жылғы балалар романы. "Кітап он үшінші: Соңы" – Лемони Сникеттің "Бақытсыз оқиғалар сериясы" балалар романдары сериясының он үшінші және соңғы кітабы. Кітап 2006 жылдың 13 қазанында жарық көрді.

Сюжет

Кітап Бодлерлердің жетімдері мен граф Олафтың өртенген «Денумент» қонақ үйінен қайықпен кетіп бара жатқанда басталады. Дауылдан кейін Бодлерлер аралға жетеді және онда оларды «Жұма» деп аталатын жас қыз қарсы алады. Алайда, граф Олафтың мақтандығы мен Жұмаға жасаған өлім туралы угрозасынан кейін оны құрметтеп қабылдамайды. Кейіннен жүкті Кит Сникет («Қорқынышты үңгірде» алғаш рет пайда болды) және «өте қауіпті илан (бұл қате атау)» деп аталатын достық жылан («Жерігуші бөлмеде» алғаш рет пайда болды) кеме апатына ұшырап, аралда қалды. Олаф Кит болып киініп алмақ болады, бірақ серияда алғаш рет ешкімге сендіре алмайды. Исмаил есімді адам басқаратын арал тұрғындары (ол бірнеше рет «оларды қалағандай істеуге мәжбүрлемеймін» дейді), оны тұтқындап, Бодлерлердің қолындағы тыйым салынған заттарға наразылық білдіреді. Түнде арал тұрғындарының екеуі балаларды тамақтандыру үшін жасырын түрде шығып, оларды бүлікке қосылуға шақырады. Келіскен Бодлерлер қару-жарақ жинау үшін ботандық баққа барады, онда арал тарихын баяндайтын жасырын кітапты табады. Исмаил келіп, балаларға олардың ата-аналары бұрын аралдың басшылары болғанын, арал өмірін жақсартуға көп үлес қосқанын, бірақ ақырында Исмаил оларды құлатып, аралды қарапайым және қатал өмір салтына қайтарғанын, ал өзіне ғана жайлылықтарды жинағанын түсіндіреді. Бодлерлер мен Исмаил аралдың екінші жағына қайта оралады, онда бүлік толыққанды жүріп жатыр. Исмаил Олафты қарнынан садақтап, әдейілеп Медуза мицелийін сақтайтын қақпақты сындырып, бүкіл арал тұрғындарын жұқтырады. Бодлерлер ботандық баққа қайтып, саңырауқұлақтың дәуі – қызыл түсті тамырды іздейді. Ата-аналары қалдырған кітапты оқып, қызыл түсті тамырдың қайда жасырылғанын іздегенде, үштігі Медуза мицелийінің әсеріне түсе береді және ойланып-толғаннан кейін өлімді қабылдайды. Олар емнің ботандық бақтағы алма ағашындағы гибридтік алмалар екенін біледі. Олар басқа арал тұрғындарына алма жинап береді, бірақ арал тұрғындары бүлікке қатысудан бас тартып, каноэлеріне отырып, аралдан кетуге дайындалып жатқанын біледі. Исмаил арал тұрғындарын құтқаруға уәде береді, қызыл түсті тамыр зауытына теңізден өтеді, бірақ ол өзі жегеніне қарамастан, оларға алма беруден бас тартады. Бодлерлер каноэ кетер алдында Жұмаға алма тастап жібере алады. Осы сәтте Кит босануға дайындалып жатыр. Ол саңырауқұлаққа шалдыққандықтан, болашақ баласына зиян келтіретін ащы алманы жей алмайды. Өліп бара жатқан Олаф оның әлі тірі екенін естігенде, оны аман-есен жағажайға түсіру үшін соңғы күшін жұмсайды, онда ол Китті сүйеді және көп ұзамай қайтыс болады. Бодлерлер Китке қыз бала тууға көмектеседі. Содан кейін Кит жетім балаға анасы Беатрис есімін беруді өтініп, қайтыс болады. Бодлерлер келесі жыл Киттің қызына қамқорлық жасап, кейде Кит пен Олафтың қабірлеріне барады. Ата-аналары жазған тарих кітабынан жазбаны оқығаннан кейін Бодлерлер ата-аналарының тілегін орындау үшін Беатриспен аралдан кетуге шешім қабылдайды. Сырттағы әлемге деген қорқыныштарына қарамастан, балалар қайық пен материкке оралу үшін керек-жарақты дайындап қояды, ал Беатрис өзінің алғашқы сөзін айтады – «Беатрис».

Қабылдау

Publishers Weekly журналының мәліметінше, АҚШ-та 2 миллионнан астам дана сатылып, "Соңы" кітабы 2006 жылы балалар әдебиеті бойынша ең көп сатылған кітап атанды. Сондай-ақ, сол жылы осы серияның бұрынғы 12 кітабының 3 миллион данасы сатылды.

Бейімделу

Кітап Netflix жасаған телесериалдың үшінші маусымының жетінші және соңғы эпизоды ретінде бейімделді; соңғы кітап бір эпизодқа бейімделген. Осы нұсқада Исмаил билігіне қарсы көтеріліс болмайды және балалардың ата-аналары өз ынталарымен кетіп қалады. Телесериал Киттің қызы, жас Беатрис II, олардың кейіннен жазылмаған оқиғаларын Лемони Сникетке баяндайтын көрініспен аяқталады, бұл оқиға Беатрис хаттарында айтылған сюжеттік желіге сілтеме жасайды.