Кіріспе

Ганзи (кейде Гантси) – Ботсвананың батысындағы аудан, батысында Намибиямен шекаралас және шығысқа қарай елдің ішкі аймақтарының көп бөлігіне дейін созылады. Ауданның әкімшілік орталығы – Ганзи қаласы. Ганзидің шығыс жартысының көп бөлігі Орталық Калахари қорығын құрайды. 2001 жылғы халық санауы бойынша халық саны 43 370 адамды құрады, бұл Ботсвананың басқа аудандарымен салыстырғанда ең азаматты саны болып табылады. Ганзидің аумағы 117 910 км²-ды құрайды. Батысында Ганзи Намибияның Омахеке аймағымен шектеседі. Ішкі шекарасында келесі аудандармен шектеседі: солтүстікте Солтүстік-Батыс, шығыста Орталық, оңтүстік-шығыста Кувененг, оңтүстікте Кгалагади. Ганзи, Орталық Калахари қорығы, Алдау аңғары, Ганзи қолөнері, Кгалагади трансшекаралық саябағы және Хутсе қорығы – ауданның маңызды аң ауру аймақтары. Ауданды жергілікті басқаруға жауапты аудан әкімшілігі және аудандық кеңес басқарады.

География

Батыс жағынан Ганьзи Намибияның Омахеке аймағымен шектеседі. Ішкі шекарасы келесі аудандармен шектеседі: солтүстікте Солтүстік-Батыс, шығыста Орталық, оңтүстік-шығыста Кувененг, оңтүстікте Кгалагади. Ганьзи тең ендік және бойлықтың солтүстік-батыс сызығымен кесіп өтеді. Бұл аймақты негізінен Калахари шөлі алып жатыр, оның бір бөлігін Макадикгади ойпаттары – үлкен маусымдық сулы жерлер жабады. Макгадигади Плейстоцен дәуірінде Жердегі ең үлкен көлдердің бірі болған, бірақ қазір жаңбырлы жазғы маусымда ондаған мыңдаған көшіп жүретін фламинголарды қамтамасыз ететін кең жазғы сулы жерге айналды. Ауданның ең ірі қаласы – әкімшілік орталығы Ганьзи, 2011 жылғы халық санауы бойынша халқы 21 420 адамды құрайды, бұл екінші ірі ауыл Нкожанеден он бес есе көп. Ботсвананың көп бөлігінде шығыстан батысқа қарай еңіс беткейлер орналасқан. Аймақтың орташа биіктігі теңіз деңгейінен шамамен 1145 метрді құрайды. Өсімдік жамылғысы саванна түрінде, шығыс жағында биік шөптер, бұталар мен ағаштар өседі, ал Орталық және Батыс аймақтары құрғақ. Жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен 500 мм, оның көп бөлігі қарашадан мамырға дейінгі жазғы маусымда жауады. Аймақтың көптеген өзендері маусымдық, кенеттен су тасуға бейім, олардың ішінде ең ірілері бар. Аймақтағы туристік және жануарлар қорықтары: Ганьзи, Орталық Калахари жануарлар қорығы, Алдау аңғары, Ганьзи қолөнері, Кгалагади трансшекаралық паркі, Хутсе жануарлар қорығы және Куру мұражайы мен мәдени орталығы.

Экономика және білім беру

2011 жылы ауданда барлығы 23 мектеп болды, оның 1,70 пайызы жекеменшік мектептерді құрады. Кеңес мектептеріндегі оқушылардың жалпы саны 7202 болса, жекеменшік мектептерде 69 оқушы болды. Аудан бойынша барлық оқушылардың саны 7271 адамды құрады: 3645 қыз және 3626 ұл. Білікті мұғалімдердің жалпы саны 305 адам: 185 әйел және 120 ер адам. Шамамен 17 уақытша мұғалім болды, оның 17-сі ер адам, ал 34-і әйел адам. Аудан ішінде білімі жетілмеген мұғалімдер жоқ еді. 2006 жылы 3507 адам ауыл шаруашылығында, 323 адам құрылыс саласында, 724 адам білім беру саласында, 43 адам электрмен жабдықтау және сумен қамтамасыз ету саласында, 121 адам қаржы саласында, 264 адам денсаулық сақтау саласында, 83 адам қонақүй және мейрамхана қызметінде, 560 адам өндірісте, 93 адам басқа да қоғамдық қызметтерде, 399 адам жеке шаруашылықтарда, 1849 адам мемлекеттік басқаруда, 355 адам жылжымайтын мүлік саласында, 185 адам көлік және байланыс саласында, 1788 адам көтерме және бөлшек саудада жұмыс істеді. Жалпы жұмыс істейтін адамдардың саны 10 294 адамды құрады: 5959 ер адам және 4335 әйел адам.

Әкімшілік

Ботсвана 1966 жылы британдықтардан тәуелсіздік алып, аудандық әкімшілігін құру үшін отаршылдық әкімшілік құрылымын бейімдеді. 1970-74 жылдары кейбір негізгі мәселелерді шешу мақсатында саясаттар өзгертілді. Ауданды жергілікті басқаруға жауапты аудандық әкімшілік және аудандық кеңес басқарады. Әкімшілік саясатын Жергілікті Өзін-Өзі Басқару министрлігі әзірлейді. Кеңестің негізгі қызметтері – тайпалық басқару, шалқар аймақтарды дамыту және жергілікті басқару. Кеңестің атқару билігі орталық үкімет тағайындайтын комиссарға жүктеледі. Жергілікті Өзін-Өзі Басқару департаментінің техникалық қызметтер бөлімі ауылдардағы жолдар, сумен жабдықтау, мектептер және демалыс орындары сияқты инфрақұрылымды дамытуға жауапты. Аудандық әкімшіліктен басқа, жергілікті басқарудың барлық қызметкерлері Бірыңғай Жергілікті Өзін-Өзі Басқару қызметі (БЖӨБҚ) арқылы іріктеледі, ал олардың оқытылуы, орналастырылуы және мансаптық өсуі үшін Жергілікті Өзін-Өзі Басқару министрлігі жауапты. Чарльз Хилл және Ганзи суб-аудандары – ауданның екі суб-ауданы.