Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Содо немесе ресми түрде Волайта Содо ( – ) — Оңтүстік Эфиопиядағы қала. Қала Волайта аймағы мен Оңтүстік Эфиопия аймақтық мемлекетінің саяси және әкімшілік орталығы болып табылады. Оның ендігі және бойлықтық координаталары — , теңіз деңгейінен биіктігі – аралығында. Бұл қала бұрынғы Содо ауданының (woreda) құрамына кірген, оған Содо Зурия да кірген, ол Содоны толығымен қоршап тұрған. Содо — Эфиопиядағы маңызды денсаулық сақтау және білім беру орталықтарының бірі. Соддо христиандық ауруханасы Африкадағы 10 хирургиялық оқу орталығының бірі болып табылады. Аурухана медициналық және хирургиялық қызметтердің толық спектрін ұсынады, оның ішінде ортопедиялық және жалпы хирургия, аналар мен балалар және педиатрия. Волайта Содо университетінің оқу-әдістемелік ауруханасы да осы қалада орналасқан және шамамен екі миллион адамға қызмет көрсетеді. Ауруханадағы төсек-орын саны 200-ге жетеді, оның 60-ы акушерлік-гинекологиялық бөлімшеде. Содоның инфрақұрылымына цифрлық және ұялы телефон байланысы, пошта қызметі, тәулік бойы электрмен жабдықталу, екі банк және аурухана кіреді. Содо — Содо Хосена Рим-католиктік апостолдық викариатының да орналасқан жері.
Sodo or officially Wolaita Sodo (, ) is a city in south Ethiopia. The City is a political and administrative center of the Wolaita Zone and South Ethiopia Regional State. It has a latitude and longitude of with an elevation between above sea level. It was part of the former Sodo woreda which included Sodo Zuria which completely surrounds it. Sodo is a center of major health and education institutions in Ethiopia. Soddo Christian Hospital has one of the 10 surgical training centers in Africa. The hospital provides a full range of medical, and surgical services, including Orthopedic and General, Maternity, and Pediatrics. Wolaita Sodo University Teaching Referral Hospital is also located in this town and it serves around two million people. The total number of beds in the hospital was 200; out of which 60 beds were in Obstetrics and Gynecology department. Sodo's amenities include digital and mobile telephone access, postal service, 24 hour electrical service, two banks, and a hospital. Sodo is also the seat of the Roman Catholic Apostolic Vicariate of Sodo Hosaena.
Тарих
1930 жылдардың басында Содо Волайта ауданындағы қала деп аталуға лайық жалғыз елді мекен деп сипатталды. Онда сенбілік базар, астанаға телефон байланысы және апта сайынғы пошта жөнелтілісі болды. 1937 жылдың 27 қаңтарында Италия әскерлері Содоны басып алды. Сол жерде екі итальяндық генерал – Либерати 25-ші дивизиясымен және Бакарри 101-ші дивизиясымен – 1941 жылдың 22 мамырында минимал қарсылық көрсеткеннен кейін капитуляциялады. Британдықтар сондай-ақ Абижатта көлінің солтүстік жағынан қашып кеткен 21-ші дивизияның қалдықтарын тұтқындады. Тұтқынға алынғандардың арасында 4000-нан астам офицер мен сарбаз, 6 орташа, 4 жеңіл танк, 100 пулемет, оқ-дәрі және жабдықтар болды. 1958 жылы Содо Эфиопиядағы 27 бірінші сыныпты қаланың қатарында болды. 1965-1968 жылдар аралығында Эфиопия Коммерциялық Банкінің бөлімшесі ашылды. 1984 жылы сол жылғы ашаршылықтан зардап шеккендер үшін қалада босқындар лагері құрылды. 2005 жылғы Эфиопияның жалпы сайлауына дейін Amnesty International ұйымы 2005 жылдың 22 ақпанында Содода шалақтар туралы заң бойынша ұсталған 200 адамның арасында Біріккен Эфиопия Демократиялық Күштері партиясының бірнеше мүшесі болғанын хабарлады. Amnesty International бұл оқиғаны оппозициялық партия белсенділерін үкімет тарапынан қорқытудың бір эпизоды ретінде қарастырды.
In the early 1930s, Sodo was described as the only locality in Wolaita district deserving to be called a town. It had a Saturday market, a telephone line to the capital, and a weekly mail courier. Italian ground troops captured Sodo on 27 January 1937; it was there that two Italian generals with their divisions – Liberati with his 25th Division, and Bacarri with his 101st Division – surrendered on 22 May 1941, after a minimum of resistance. The British also captured the remnants of the 21st Division, who had escaped around the north end of Lake Abijatta. The loot included more than 4,000 officers and men, 6 medium tanks, 4 light tanks, 100 machine guns, ammunition and supplies. By 1958 Sodo was one of 27 places in Ethiopia ranked as First Class Township. A branch of the Commercial Bank of Ethiopia was established between 1965 and 1968. In 1984, a refugee camp was established in the town for the victims of that year's famine. Prior to the Ethiopian 2005 General Elections, Amnesty International reports that some members of the United Ethiopian Democratic Forces political party were amongst 200 people reportedly detained under vagrancy laws in Sodo on 22 February 2005. Amnesty International included this incident as one of a series of government intimidation of opposition party activists.
Демография
2007 жылғы Халық санағының мәліметтеріне сәйкес, бұл қаланың жалпы халқы 76 050 адамды құрайды, оның ішінде 40 140 ер адам және 35 910 әйел адам бар. Халықтың көп бөлігі Эфиопиялық православие тевахидосы дінін ұстанады, халықтың 54,60% осы сенімді білдірсе, 38,43% протестанттық немесе пинтай, 4,76% мұсылман, ал 1,28% католик дінін ұстанады. 1994 жылғы ұлттық халық санағында бұл қаланың жалпы саны 36 287 адамды құрады, оның ішінде 18 863 ер адам және 17 424 әйел адам болды.
Based on the 2007 Census conducted by the CSA, this city has a total population of 76,050, of whom 40,140 are men and 35,910 women. The majority of the inhabitants were Ethiopian orthodox tewahido, with 54.60% of the population reporting that belief, 38.43% practiced Protestant or pintay, 4.76% were Muslim, and 1.28% were Catholic. The 1994 national census reported this city had a total population of 36,287 of whom 18,863 were men and 17,424 were women.
Білім
2007 жылы құрылған Волайта Содо университеті (WSU) Содо қаласында орналасқан коммерциялық емес мемлекеттік жоғары білім беру мекемесі болып табылады. WSU бірнеше мамандық бойынша мемлекеттік аккредитациясы бар жоғары білім курстарын және бағдарламаларын ұсынады. Университет әртүрлі аймақтарда кампустарға ие, оның ішінде Дауро Тарча кампусы да бар. Қалада көптеген орта мектептер бар, олардың ішіндегі белгілілері – Волайта Содо орта және дайындық мектебі, Богале Валелу орта және дайындық мектебі және Волайта Лиқа мектебі.
Established in 2007, Wolaita Sodo University (WSU) is a non profit public higher education institution located in Sodo. WSU offers courses and programs leading to officially recognized higher education degrees in several areas of study. The university has campuses in different areas, including Dawuro Tarcha Campus. The city has numerous secondary schools of which the prominent ones are Wolaita Sodo Secondary & preparatory school, Bogale Walelu Secondary and Preparatory School and Wolaita Liqa School.
Көлік
Содо қаласын әуежай қызмет көрсетеді. 1994 жылы құрылысы басталған Содо мен Чиданы байланыстыратын жол 1999 жылдың басында аяқталды. Омо өзені арқылы салынған Бейли көпірі және тағы бес көпірден тұратын бұл жолдың құны 255 миллион бирд құрады, соның арқасында Авасса мен Мизан Тефери арасындағы қашықтық қысқарды. 2003 жылғы мәліметтер бойынша, Оңтүстік Халықтар, Ұлттар және Аймақтар басқармасының Қаржы және Экономикалық Даму бюросының мәліметтерінше.
Sodo is served by an airport. A road connecting Sodo with Chida, whose construction had started in 1994, was completed by early 1999. Featuring an Bailey bridge across the Omo river and five other bridges, this road cost 255 million Birr, and reduced the distance between Awassa and Mizan Teferi to According to the SNNPR's Bureau of Finance and Economic Development, as of 2003
Спорт
Wolaitta Dicha S. C. – Содо қаласында орналасқан эфиопиялық футбол клубы. Қазіргі таңда клуб жоғары лигада ойнайды. Клуб 2017 жылы алғашқы отандық кубогын жеңіп алды және 2018 жылғы CAF Конфедерация кубогына қатысуға ілікті, онда Замалек СК клубын жеңіп, ширек финалға өтті. Эфиопия волейбол жарыстарында белгілі Волайта Дича ерлер волейбол командасы да осы қалада орналасқан. Sodo Kenema S. C. – Содо қаласында орналасқан эфиопиялық футбол клубы. Қазіргі таңда клуб екінші деңгейдегі Суперлигада ойнайды. Волайта Содо университетінің әйелдер волейбол клубы да осы қалада орналасқан. Клуб 2020 жылы құрылды, оның негізін қалаушылар Дебреворк Тесфае және Волайта Содо университетінің Спорт ғылымдары факультетінде оқытатын әріптестері болды. Клуб сол жылы Эфиопия волейбол федерациясының нокаут турнирін жеңіп алды және 2021 жылғы CAVB әйелдер клубтық чемпионатына автоматты түрде қатысуға ілікті. Сондай-ақ, клуб сол маусымда лигада екінші орынды иеленді. Кейін клуб 2022 жылы Эфиопия әйелдер волейбол жоғары лигасын жеңіп алды.
Wolaitta Dicha S. C. is an Ethiopian football club based in Sodo. The club now is playing premier league which is first level division. The club won its first domestic cup in 2017, and qualified for the 2018 CAF Confederation Cup, in which the club beat Zamalek SC and passed to the quarter final. Wolaita Dicha Men Volleyball Team which is known in Ethiopian volleyball competition is also based on this city. Sodo Kenema S. C. is an Ethiopian football club based in Sodo. The club now is playing super league which is second level division. Wolaita Sodo University women's volleyball club is also based in this city. The club was established in 2020 and it was founded by Debrework Tesfaye and his colleagues teaching in Wolaita Sodo University department of Sport Science. The club won the Ethiopian Volleyball Federation knockout tournament in the same year and automatically qualified for CAVB women's club championship in 2021. The club also finished the league as a runner up in the same season. The club then won Ethiopian Women's Volleyball premier League in 2022.
Климат
Тропиктік аймақта, биік тауларда орналасқан Содода жаз айларында ылғалды, қыс айларында құрғақ болатын, орташа температуралы субтропикалық тау климаты (Koppen Cwb) басым. Солтүстік жарты шарда орналасқанына қарамастан, күннің әсері күштірек болған жаз мезгілінде жауын-шашын көп болғандықтан Содода "қысқа" қарағанда "жаз" суық болады. Бұл құбылыс Содо аймағы үшін тән.
Located in the tropics at high altitude, Sodo possesses a well moderated Subtropical highland climate (Koppen Cwb), with a pronounced pattern of wet summers and dry winters. Despite being located in the Northern Hemisphere, Sodo is actually cooler in the "summer" than the "winter" due to much higher rainfall in the high sun season, a phenomenon common to Sodo's region.