Кіріспе

Джеймс Винсент Тейт (8 желтоқсан 1943 – 8 шілде 2015) – американдық ақын. Оның шығармалары Пулитцер сыйлығымен және Ұлттық кітап сыйлығымен марапатталды. Ол Массачусетс Амхерст университетінде ағылшын тілінің профессоры және Америка өнер академиясы мен әдебиет академиясының мүшесі болды.

Өмірбаян

Тейт Канзас-Ситиде, Миссури штатында дүниеге келді, онда анасы және әже-немересімен бірге әже-немересінің үйінде өмір сүрді. Оның әкесі, Екінші дүниежүзілік соғыстағы ұшқыш, 1944 жылдың 11 сәуірінде, Тейт бір жасқа толмас бұрын, шайқаста қаза тапты. Тейт пен анасы ол қайтадан тұрмысқа шыққаннан кейін жеті жыл өткен соң көшіп кетті. Кейіннен ақын болған ол мектепте бір топқа мүше болғанын және әдебиетке қызығушылық танытпағанын айтты. Ол ағасы сияқты бензин стансасында жұмыс істеуді жоспарлаған, бірақ достарының күтпеген жерден колледжге баратынын білген соң, 1961 жылы Канзас штатының Питтсбург колледжіне (қазір Питтсбург мемлекеттік университеті) түсуге өтініш берді. Тейт алғашқы өлеңін колледжге келгеннен кейін бірнеше ай өткен соң, ешқандай сыртқы ынтасыз жазды; ол поэзияның «мен қатты тартылған жеке кеңістікке айналғанын, онда мен түсімдерімді және қайғымды толығымен жасыра аламын. Жазуды бастаған сәттен бастап, мен өмірім туралы жазуды ешқашан қаламадым» деп атап өтті. Колледжде ол Уоллес Стивенс пен Уильям Карлос Уильямсты оқыды және «жұмақта болды». 1965 жылы бакалавр дәрежесін алды, содан кейін Айова университетінің танымал Жазушылар шеберханасынан магистр дәрежесін алды. Осы кезеңде ол, соңғы ақындармен танысып, сюрреализмге қызығушылық танытты, Макс Якоб, Роберт Деснос және Андре Бретонды оқыды; Бенджамин Перетке ерекше құрмет көрсетті. Испан тілінде жазған ақындардың ішінде Сесар Вальехо оны «құлатты», бірақ Пабло Неруданың немесе Федерико Гарсия Лорканың лирикасы немесе романтизмі оған осылай әсер етпеді. Ол Дара Виерге үйленді. Тейт 2015 жылдың 8 шілдесінде 71 жасында қайтыс болды.

Мансап

Тейт Калифорния университетінде (Беркли) және Колумбия университетінде шығармашылық жазудан сабақ берді. Оның туындылары Джон Эшбери және Дана Джиоя сияқты түрлі ақындарды әсерлендірді. Өзінің шығармашылығы туралы Тейт: «Менің кейіпкерлерім көбінесе – немесе, мен тым көп жалпыламағым келмейді, бірақ көбінесе олар қиын жағдайда болады және қандай да бір өмір табуға тырысады» деді. Көптеген поэзия кітаптарынан өзге, ол екі прозалық кітап жариялады: «Робот биші араның армандары» (2001) және «Брифинг бойынша маршрут» (1999). Тейттің басқа да марапаттарының ішінде Ұлттық өнер және әдебиет институтының сыйлығы, Уоллес Стивенс сыйлығы және Гуггенхайм қоры мен Ұлттық өнер қорынан алған стипендиялары бар. Ол сондай-ақ Америка ақындары академиясының канцлері болды.