Кіріспе

Шұңқыр түрі Atta sexdens - Америка Құрама Штаттарының оңтүстігінен (Техас штаты) Аргентинаның солтүстігіне дейін мекендейтін Атини тайпасына жататын жапырақ кесуші құмырсқа түрі. Олар Чилиде жоқ. Олар негізгі азық-түлік көзі болып табылатын саңырауқұлақтар фермаларына субстрат беру үшін жапырақтарды кесіп алады. Олардың қоғамдары әлеуметтік жәндіктердегі ең күрделілердің бірі. А. sexdens - экологиялық маңызды түр, сонымен қатар ауыл шаруашылығы зиянкестері. Ата техана, ата цефалоты және басқалар сияқты басқа ата түрлері ұқсас мінез-құлық пен экологияға ие.

Колониялық сәулет

А. sexdens колониялары негізінен жер асты, жер бетінде қазылған материал үйіндісі бар. Колонияның диаметрі 10 м-ге дейін жетуі мүмкін, тереңдігі 6 м. Колонияларда жалпы көлемі 20 м3-ден асатын 2000 камера бар. Камералардың негізгі екі түрі - саңырауқұлақтар фермалары және қалдықтар камералары. Фермаларда көбелекті тіршілік ететін және личинкалар мен құрттарды қоректендіретін саңырауқұлақ өсірілімі болады. Қалдықтар камералары колонияның шетінде орналасқан және олар әлдеқайда үлкен. Олар пайдаланылған саңырауқұлақтар мен өлі құмырсқаларды жою үшін қолданылады. Ересекті колонияда 5-8 миллион жұмысшы болады. Көбінесе бұл колония үлкен орманды ашық жердің ортасында орналасқан. Құрдың жоғарғы жағында құм сарайларына ұқсайтын құрылыстар орналасқан. Ашықтықты осы құрылымдардың үстіне орнату колонияға ағып түсетін жаңбыр суының мөлшерін азайтады. Ашылмалар ауа кондиционерде де маңызды рөл атқарады. Құмырсқаның белсенділігі мен саңырауқұлақтың зат алмасуы колонияны қыздыратындықтан, орталық жолдардан ыстық ауа көтеріледі. Сонымен қатар, колонияның шетіндегі саңылаулардан таза ауа кіреді.

Тазалау

А. сексден қызметкерлері бір-бірін және патшаны тазартуға көп уақыт жұмсайды. Сонымен қатар, олар метаплеральді бездерінен антибиотиктерді денелеріне таратады. Жасу арқылы жиналған лас заттар жұмысшылардың ауыз қуысында сақталады. Бұл іс-шаралардың мақсаты - инфекциялардан, әсіресе паразиттік саңырауқұлақтардан аулақ болу. Кордицепс сияқты бірнеше саңырауқұлақ түрлері әсіресе құмырсқаларды жұқтырып, өлтіреді. Құрлықтағы барлық қалдықтар, соның ішінде ауыз астындағы түйіршіктер, баулардан алынған пайдаланылған субстраттар және өлі құмырсқалар ластанудан сақтану үшін қалдықтар камераларына тасымалданады. Алайда, нәжіс алып кетілмейді, бірақ саңырауқұлақтар бағын тыңайтуға қолданылады. Қалдықтар камералары адам басыннан үлкен және колонияның шетінде орналасқан. Бұл жерде қалдықтар құмырсқаларға қауіп төндірмей, ыдырайды. Компосттың құрамында әртүрлі қоректік заттар көп болғандықтан, оның ішіне әдетте өсімдіктер тамырларының қалың желісі сіңіп жатады.

Көбею

Қазан айының аяғынан желтоқсан айының ортасына дейін A. sexdens колониясы қанатты қыздар мен еркектерді шығарады. Үйлену тойына дейін жас патшайымдар колонияның саңырауқұлақтар бағын барып, олардың қуысына кішкентай саңырауқұлақтар мицелиясын орналастырады. Қыздар ұшқанда бірнеше еркекпен жұптасады, бірақ олар көп ұзамай қайтыс болады. Бұл жағдайда әйелдің сперматозоидтары өмір бойы арнайы органда сақталады. Әр қыздың ұрығы 3-8 еркекпен ұрықтандырылады және аталардың саны 1-5-ке дейін болады. Жұптанған патшайым жерге түсіп, қажетсіз қанаттарын жұлып алады. Содан кейін ол 30 см тереңдікке дейін тік түтік қазады. Туннельдің соңында ол кішкентай камера қазып алады. Содан кейін патшайым өзінің туған колониясынан әкелген бөлшекті пайдалана отырып, саңырауқұлақтар бағын жасайды. Әдетте бақша тек нәжіспен тыңайтылады, бірақ кейде патшайымға аз мөлшерде өсімдік материалдарын іздеу қажет. Патшайым да бірнеше жұмыртқа салады. Егер А. sexdens тропикалық Африкаға тараса, оның салдары апатты болады деп болжанады. Жергілікті өсімдіктерде жапырақ кескіштерге қарсы қорғаныс құралы дамымағандықтан және Африкада оларды жұқтыратын паразиттер дамымағандықтан, экожүйе мен ауыл шаруашылығы үшін де нәтижелер апатты болады.