Кіріспе
Кахо (осылай Kato деп те жазылады, әсіресе антропологиялық және лингвистикалық тұрғыда) - Калифорнияның жергілікті америкалықтардың тобы. Бүгінде олардың ұрпақтарының көпшілігі федералды түрде танылған тайпа ретінде, Лейтонвилл ранчориясының Кахто үнді тайпасы ретінде тіркелген, ал Кахтоның шағын тобы Round Valley резервациясының Round Valley үнді тайпаларына тіркелген. Бұл резервацияның тұрғындары шамамен 188 адам.
The Cahto (also spelled Kato, especially in anthropological and linguistic contexts) are an Indigenous Californian group of Native Americans. Today most descendants are enrolled as the federally recognized tribe, the Cahto Indian Tribe of the Laytonville Rancheria, and a small group of Cahto are enrolled in the Round Valley Indian Tribes of the Round Valley Reservation. The reservation's population is about 188.
Кахто туы
Кахтоның туы олардың егеменді ұлтын бейнелейтін, ақ түсті стильді аю тырнағы бар және оның ортасында қара пиктограмма бар, ол Кахто ата-бабаларының көлі мекенін бейнелейді. Пиктограмманың ортасында ақ және қызыл жиекпен қоршалған қызыл өріс орналасқан. Көлдің үстіндегі пиктограммада ақ әріптермен "CAHTO TRIBE" деген сөздер жазылған. Бұл белгі олардың ең маңызды тайпалық тотемі ретінде аюдың маңыздылығын көрсетеді. Көлдің символы олардың ата-бабаларының жерін білдіреді, қызыл түс олардың халқының қанын білдіреді, ақ - олардың рухының тазалығын, ал қара - ата-бабаларын қолдаған бай көлдің түпкі жерін білдіреді. Бұл - дәстүрлі емес, заманауи ту. Ол 2013 жылы қабылданған.
Тіл
Като тілі - солтүстік-батыс Калифорнияда сөйленген төрт атабаска тілінің бірі. Басқалары - Иль өзені Атабаскан (оған Като өте ұқсас), Маттол аю өзені және Хупа Чилула. Като тілінде сөйлейтіндердің көпшілігі Солтүстік Помода да екі тілді.
Тарих
Като Калифорниядағы барлық Атапасканның ең оңтүстігінде өмір сүрді, Кахто алқабы мен Лонг алқабында және жалпы алғанда Блю-Роктан оңтүстікке қарай және Иль өзенінің екі негізгі тармағының бастауы арасында өмір сүрді. Бұл аймақ дөңес таулар мен емен саванналардан тұрады .
Мәдениет
Дәстүр бойынша, Кахтолар солтүстік Калифорнияда әдеттегідей тас, сүйек, мүйіз, ағаш және теріден осындай бұйымдар жасады. Ерлер мен әйелдердің алғашқы киімдері - белге оралған, күйеген бұғы терісі мен шашты тығыз тоқып, шашты артқы жағында ұстап тұратын тоқылған шапка. Кейінгі уақытта кахто киімінің ішінде екі елік терісінен жасалған, алдыңғы жағы тігілген, тізеге дейін жететін жейде болды. Ерлер де, әйелдер де, әдетте, бетінде және кеудесінде татуировкалар болған: дизайн көбінесе тік сызықтардан тұратын, бұзылған және тік. Қахто үйін салу кезінде тереңдігі шамамен екі фут болатын дөңгелек қазба дайындалды, және оның ішінде төрт бұрышта төрт бұрышты бағана тұрғызылды. Алдыңғы қос қабатты екіншісінен сәл биік етіп, артқа қарай біршама қисаюы керек. Шатырдың кішкентай екендігіне қарағанда, үйдің соңғы пішінін анықтау үшін оның дөңгелек пішініне қарағанда маңыздылығы аз болды. Бағандардың арасындағы аралық ұзын шөптермен, ағаш пен қабықпен толтырылған. Шатырдың үстінде түтін шығатын тесік бар еді. Осы кішкентай үйлердің бірінде үш отбасы тұратын, барлығы бір отта тамақ пісіретін. Жазғы лагерьлер үшін шөпсіз тоқтар құрылды. Иттің өзі үй жануарларының бірі ғана еді. Әйелдер кешкі уақытта хорда ән айту үшін жиналатын. Ең жақсы әншілердің бірі әнді бастайтын, ал тағы екеуі бір сүйекті екінші сүйекпен соққылап, уақытты сақтайтын. Олар бұған қатыспай, тек тыңдап тұрды.
Әлеуметтік ұйым
Әр ауылдың өзінің, кейбір ауылдардың екінші басшыларының иттермен жүретін шлейфтері бар еді. Әдетте, басшының ұлы оның орнын басып, билік құрады. Ал егер басшы ұлынан тыс қайтыс болса, халық өз арасынан, дауыс берусіз, өздерінің арасынан ең лайықты деп санаған адамды таңдап алады. Басшының міндеті - өз халқының кеңесшісі болу еді. Егер қандай да бір маңызды мәселе шешілсе, ауыл басшысы барлық ақсақалдардан тұратын кеңесі шақырады. Әрқайсысы өз пікірін білдірді, ал басшы келісілген шешімге сай әрекет етті.
Әлеуметтік тәжірибелер
Кахо тайпасының көптеген әлеуметтік үрдістері солтүстік орталық Калифорнияның мәдениетіне қаншалықты қатты әсер еткенін көрсетеді. Еркек пен әйелдің балалары еркек шаққа жеткенде белгілі бір дәстүрлерді орындауға міндетті болды. Жыл сайын жаздың ортасында 12 - 16 жас аралығындағы бір топ балаларды екі ер адам, олардың бірі мұғалім, оңаша бір жерге алып баратын. Бұл жерде олар мифология мен әдет-ғұрыптардың пайда болуы туралы нұсқаулар алды, мысалы, мәйітті жерлеу рәсімдері, шамандық тәжірибелер және еркек жасына толысқанда орындалатын рәсімдер. Қыста бұл жігіттер тағы да салтанатты үйге жиналып, төрт қысқы ай бойы тайпаның фольклоры туралы нұсқаулар алу үшін сол жерде қалады. Жасөспірім шақта қыз бес ай бойы тыныш өмір сүре бастайды, үнемі үйде немесе үйдің жанында тұрады, ет жемейді және аз су ішеді. Ол өсіп-өнуден қорқатындықтан, жұмыс істеуге рұқсат етілмеген. Некеге тұруға ешкімнің де ақыл-кеңесінсіз екі адамның арасында келісім жасалды. Қыздың келісімін алған соң, оның сүйіктісі түнде жасырын ұйықтап, таңертең жасырын қашып кетеді. Бұл құпия мүмкіндігінше ұзақ сақталды, мүмкін бірнеше күн бойы, ал үйлену туралы хабар ресми түрде жарияланбастан, тіпті қыздың ата-анасына да жетті, олар өздерінің қыздарының некелері туралы осылай, жанама түрде білетін. Некеде тұрғандығы жасырын емес, жас жігіт өз үйін салғызады. Бұл байлықты ажырату оңай болған, өйткені екеуінің де бір-бірінен ажырауы мүмкін еді, еркек баласын, ал әйел баласын қалдыра алатын. Балаларды әкеден анаға қарағанда артық санамаған. Олай болса, неке адалдығын бұзудың салдарынан аздап жанжал болып, күнә жасаған адам жаңа сүйіктісімен тұрақты қарым-қатынас орнатуға шақырылуы мүмкін.
Жерлеу рәсімі
Жерлеуге дайындалу үшін мәйітті жуып, жақсы киім кигізіп, бұғы терісіне ораған. Құрғақ төбеде құдық қазылған. Төніне шұңқырдан жасалған еден, оның үстін шабықпен және бірнеше бұғы терісімен қаптаған. Осы жерге мәйітті қойып, оны жиналғандар топырақпен жауып, содан кейін оның бетін қабықпен жауып тастайды. Сонда бүкіл халық: "Бұл - Құдайдың адам баласына арнаған қасиетті мейірімі!" - деп айқайлап, үрейленді. Әйелдер, кейде ерлер қайғы-қасіреттің белгісі ретінде шаштарын қысқа қысады. Ал қайтыс болған атақты адамдар қайтыс болғаннан кейінгі жылы аза тұту рәсімімен құттықталады. Бұл рәсім қайғылы кезеңнің аяқталғанын білдірді.
Дін
Като тайпасының діни тұжырымдамалары екі құдайдың айналасында топтастырылған: Жаратушы, күн күркірі мен найзағаймен сәйкестендірілген Ченеш немесе Т'ценес және оның серігі Нагайчо, Ұлы Саяхатшы. Соңғысы - бұл мифтегі біршама зұлым тұлға, ол әрдайым Ченешті жарату әрекеттеріне шақырады, егер ол қаласа, оларды орындау үшін білімі мен күші бар деп ойлайды. Мифологияда, өздерінің мәдениетінің басқа кезеңдерінде сияқты, Като тайпасы өздеріне әсер еткен қос ықпалға бейімділігін көрсетті. Калифорнияның орталық бөлігінде таралған шығармашылық оқиғамен, олар оны Солтүстік Тынық мұхит жағалауы мифологиясының ерекшелігі болып табылатын су тасқынынан жер бетінен жойылған жануарлар нәсілі туралы есеппен алдыңғы қатарда тұрды. Жаратушы, найзағаймен бірдейленетін Ченеш аспанда өмір сүрді. Төменде су кеңістігі, солтүстікте құрлық бар. Ол өзінің серігі Нагхай Чомен бірге төмен түсіп, айбынды бұғыны құрлыққа айналдырды. Ченеш халықты жаратты, ал Нагхай чо таулар мен өзендерді жаратты. Соңғысы барлық жағынан Ченешті жеңуге тырысты, ол буфун мен алдамшы рөлін (әдетте койотқа тағайындалады) ойнады. Кахто халқы да Куксу дініне жататын. Шерберн Ф. Кук Катоның байланыс алдындағы популяциясын 1100 деп есептеді. Джеймс Э. Майерс жалпы саны 500 болуы мүмкін деп ойлады.