Кіріспе
1920 жылдардың соңы / 1930 жылдардың басында пайда болған, ертедегі және сәтті кең экранды фильм форматы. 70 мм Грандеур фильмі, сондай-ақ Фокс Грандеур немесе Грандеур 70 деп те аталады, Уильям Фокс өзінің Фокс Фильм және Фокс Кейс корпорациялары арқылы әзірлеген және 1929-30 жылдары шағын, бірақ сәтті қолданылған 70 мм кең экранды фильм форматы болып табылады.
70 mm Grandeur film, also called Fox Grandeur or Grandeur 70, is a 70 mm widescreen film format developed by William Fox through his Fox Film and Fox Case corporations and used commercially on a small but successful scale in 1929–30.
Тарих
1925 жылы теледидар пайда болуымен бірге, Fox Film Studio империясының Уильям Фокс кинотеатрларға көрермендерді тарту үшін «ұлы» кино тәжірибесін жоспарлады. Осы мақсатта, ол жақын арада 35 мм-ден кең форматты өнімге дыбысты қосу арқылы үнсіз 35 мм фильмдерді жақсартуға бар күшін жұмсады, соның нәтижесінде көрермендерге керемет әрі шынайы сезім беруді көздеді. Уильям Фокстың кең экранды көрігінің арқасында Теодор Кейс пен оның ассистенті Эрл Спонблмен серіктестік құрылып, олар «Sound on Film» жобасының негізін қалаушылар болды. Осы серіктестік Fox Case Corporation деп аталды. Алғашқы нәтиже – Movietone Sound-тың пайда болуы, одан кейін 70 мм «Грандеур» кең экранды камерасымен біріктірілді. Грандеур кинопроцесі 1930 жылғы қазан айында Fox Film Studio-ның Грандеур үшін түсірілген «The Big Trail» эпостық фильмін шығарған кезде алғашқы табысты кең экранды кинопроцесіне айналды. 70 мм Fox Grandeur камераларын Mitchell Camera Corporation өндірді, олар Mitchell Studio Standard 35 мм камерасының 70 мм 4 перфорациялық пленкаға бейімделген нұсқасы болды. Камералар Mitchell Model FC деп аталды, FC атауының бастапқыда Fox Case екені айқын, себебі камералардың техникалық сипаттамалары мен тапсырыстарын Fox Case Corporation Mitchell компаниясына ұсынған. Бірінші үш Fox Grandeur камерасы – FC 1, FC 2 және FC 3, 1929 жылғы 1 мамырда Нью-Йорктегі Fox Case Corporation компаниясына жеткізілді, одан кейін барлығы 8 немесе 9 Fox Film Studio Grandeur камерасы жасалды. 1930 жылы MGM-ге тағы төрт Grandeur камерасы, ал Feature Productions компаниясына 1930 жылы қосымша камера жеткізілді. Уильям Фокс 1929 жылдың ортасында Mitchell Camera Corporation компаниясын сатып алып, кең экранды кино түсіруге қажетті камералар мен жабдықтар нарығын басып алуды жоспарлады. 1929 жылы 70 мм кең форматтағы Fox Grandeur-да бірнеше қысқаметражды және көркем фильмдер түсірілді, ал Fox Studios 70 мм кең экранда түсірілуге арналған фильмнің үлкен премьерасына дайындалды. 1929 жылғы қысқаметражды фильмдер мен фильмдердің арасында Fox Movietone News-тің бірнеше саны бар, олар Fox Grandeur News деп аталды және алғаш рет 1929 жылғы 26 мамырда көрсетілді. Грандеурда түсірілген фильмдерге 1929 жылғы Fox Movietone Follies, Бенджамин Столоффтың режиссерлік еткен «Happy Days» (1929) мюзиклі, ирландиялық тенор Джон МакКормак қатысқан «Song o’ My Heart» (1930) мюзиклі, режиссерлік еткен Фрэнк Борзаж («Жетінші аспан», «Қарумен қоштасу») кірді. 1930 жылдың сәуір айында Fox Film Studios Рауль Уолш режиссерлік еткен «The Big Trail» (1930) эпикалық фильмін түсіруге дайын болды, Артур Эдесон ASC операторлық жұмысын атқарды, онда Джон Уэйн 22 жасында алғаш рет басты рөлді сомдады. «Song 'o My Heart» әдеттегі 35 мм және Fox Grandeur форматтарында екі рет түсірілді, барлық әрекеттер мен әндер екі процесс үшін жеке орындалды. Өндіріс 1929 жылдың қарашасында басталды, ал 35 мм нұсқасы 1930 жылдың 11 наурызында Нью-Йоркте көрсетілді. Алайда, 1930 жылдың 17 наурызында зертханадан жіберілген Грандеур нұсқасы ешқашан шығарылмады және кинотарихшысы Майлз Крюгердің сөзіне сүйенсек, қазірде сақталмауы мүмкін. 1930 жылдың сәуір айында басталған «The Big Trail» фильмінің түсірілімі бір мезгілде Грандеур және дәстүрлі 35 мм кинофильмде жүргізілді. Екі нұсқа да сақталған, олар композиция, сахналау және монтаждау жағынан айтарлықтай ерекшеленеді. 1930 жылдың 2 қазанында фильм көрсетілген кезде Грандеур проекторлары мен кең экранға ие театрлар Лос-Анджелестегі Грауманның қытай театры мен Нью-Йорктегі Рокси театры ғана болды. Fox Grandeur процесі 1920 жылдардың соңы мен 1930 жылдардың басында дыбыспен қатар Голливудтың ірі студиялары әзірлеген кең экранды процестердің бірі болды. Формат табысты болғанымен, 1929 жылдың қазанында Уолл-стриттің құлдырауынан басталған Ұлы депрессия салдарынан Грандеур форматы әлі де үнді фильмдерге ауысуға инвестиция салуға тырысып жатқан индустрия үшін қаржылық тұрғыдан тиімді емес болып шықты. Басқа театрлар үлкен инвестиция жасауға құлық танытпады, ал Ұлы депрессияның басталуы қымбат жүйенің кең ауқымды қабылдануына кедерес келтірді. Ақырында, кең экранның форматтық қатынасы 1960 жылдардың басында орнатылды. Фокс «The King and I» фильмінің қайта шығарылуында Grandeur атауын қайта қолданды, бұл қайта шығарылым бастапқы CinemaScope 55 негативінің Тодд АО-ға сай 70 мм-лік қысқартуы болды және «Grandeur 70» деп жарнамаланды. Кейінгі Тодд АО жүйесінен (70 мм пленкаға басылған) айырмашылығы, Грандеур 35 мм пленкадағыдай перфорацияларды қолданбады, бірақ оның орнына 0,234 дюймдік (5,95 мм) ұзындықтағы үлкен перфорацияларды қолданды, ал 35 мм пленка мен қазіргі 70 мм пленкада қолданылатын 0,187 дюймдік (4,75 мм) ұзындықтағы перфорациялар қолданылмады. Грандеур Тодд АО-дың бес перфорациясын пайдаланбағанмен (әр кадр пленкадағы төрт перфорацияның биіктігіне тең болды), ұзын питчтің арқасында бейне биіктігі 0,91 дюймді (23,1 мм) құрады, бұл Тодд АО бейнесінің 0,816 дюймді (20,73 мм) биіктігінен сәл жоғары болды. Бейне ені 1,84 дюймді (46,74 мм) құрады, бұл 2:1 форматтық қатынасын қамтамасыз етті және 35 мм нұсқасындағыдан шамамен екі есе кең Fox Movietone айнымалы тығыздықтағы оптикалық дыбыр жолына орын берді.