Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Шотландиядағы арал, Канада. Шелберн округіне жататын арал.
Island in Nova Scotia, Canada
the island in Shelburne County
Кейп Сэбл аралы, жергілікті тұрғындар "Кейп аралы" деп атайды, Жаңа Шотландия түбегінің ең оңтүстік нүктесінде орналасқан шағын канадалық арал. Оны кейде Сэбл аралымен шатастырады. Тарихи тұрғыдан алғанда, Аргайл, Жаңа Шотландия аймағы Кейп Сэбл деп белгілі болған және қазіргі аралдан әлдеқайда кең аумақты қамтыған. Ол Негро мүйісінен Шебогуге дейін созылған. Арал Шелберн округінде, Барингтон мүйісінен оңтүстікке қарай орналасқан. Барингтон өткелінің тар бұғазы арқылы материктен бөлінген, бірақ 1949 жылдан бері дамбамен қосылған. Аралдағы ең ірі елді мекен – Кларк Харбор қаласы. Басқа елді мекендер төменде тізілген. Аралдың ең оңтүстік ұшында Кейп Сэбл мүйісі орналасқан.
Cape Sable Island, locally referred to as Cape Island, is a small Canadian island at the southernmost point of the Nova Scotia peninsula. It is sometimes confused with Sable Island. Historically, the Argyle, Nova Scotia region was known as Cape Sable and encompassed a much larger area than simply the island it does today. It extended from Cape Negro through Chebogue. The island is situated in Shelburne County south of Barrington Head, separated from the mainland by the narrow strait of Barrington Passage, but has been connected since 1949 by a causeway. The largest community on the island is the town of Clark's Harbour. Other communities are listed below. At the extreme southern tip is Cape Sable.
Тарих
Кейп-Сэбльді алғаш рет Микмак тайпасы мекендеген. Олар бұл аймақты және жалпы аралды "Кеспогвитик" деп атаған, бұл "жер аяқталатын жер" деген мағынаны білдіреді. Кейп-Сабл аралын португалдық теңізшілер картаға түсіріп, "Бейсаблом" деп атады, яғни "Құмды шығанақ". Акадияның француз губернаторы Шарль де ла Тур Кап-де-Сабльді жайлап алып, оған қазіргі атауын берді, яғни Sandy Cape (Құмды мүйіс). Ла Тур 1623 жылдан бастап Кап-де-Сабльде күшті бекініс салғызды, оны Франциядағы өкілі Дэвид Ломеронның құрметіне Форт Ломерон деп атады. (Форт-Ломерон деп аталған тері сауда бекеті кейіннен Форт-Ла-Тур деп өзгертілді, бірақ Самуэль де Шампленнің жазбаларында Форт-Сен-Луи деп кездеседі.) Ол мұнда Микмак тайпасымен маңызды тері саудасын жүргізіп, сонымен қатар жерді өңдеді. Англо-француз соғысы (1627–1629) кезінде, Карл I басшылығымен, 1629 жылы Кирктер Квебек қаласын басып алды, Киллейттің лорды, сэр Джеймс Стюарт Охилтри Кейп-Бретон аралында Балейнге колония құрды, ал Александрдың ұлы, Уильям Александр, Стирлингтің 1-ші графы Порт-Рояльде "Жаңа Шотландияның" алғашқы нұсқасын құрды. Бұл британдық жеңістер ұзаққа соқпады. Карл I Франциямен өзіне ең пайдалы шарттарда бейбітшілікке келуге асықты, нәтижесінде Солтүстік Америкадағы жаңа табыстар Сен-Жермен-ан-Лей шартында (1632) саудаға салынатын болды. Шотландықтардың отарлау кезеңінде Новая Шотландияда үш шайқас болды: біреуі Сент-Джонда, екіншісі Баленде, Кейп-Бретон аралында, үшіншісі Кейп-Сейбл аралында.
Cape Sable was first inhabited by the Mi'kmaq, who called the area and generally the island itself "Kespoogwitik", meaning "where the land ends". Cape Sable Island was charted by explorers from Portugal who named it "Beusablom", meaning "Sandy Bay". The French governor of Acadia, Charles de la Tour, colonized Cap de Sable giving it the present name, meaning Sandy Cape. La Tour built up a strong post at Cap de Sable beginning in 1623, called Fort Lomeron in honour of David Lomeron who was his agent in France. (The fur trading post called Fort Lomeron was later renamed Fort La Tour although identified as Fort Saint Louis in the writings of Samuel de Champlain.) Here he carried on a sizable trade in furs with the Mi'kmaq and farmed the land. During the Anglo French War (1627–1629), under Charles 1, by 1629 the Kirkes took Quebec City, Sir James Stewart of Killeith, Lord Ochiltree planted a colony on Cape Breton Island at Baleine, and Alexander's son, William Alexander, 1st Earl of Stirling established the first incarnation of "New Scotland" at Port Royal, Nova Scotia. This set of British triumphs in what had otherwise been a disastrous war was not destined to last. Charles 1's haste to make peace with France on the terms most beneficial to him meant that the new North American gains would be bargained away in the Treaty of Saint Germain en Laye (1632). There were three battles in Nova Scotia during the colonization of Scots: one at Saint John; another battle at Balene, Cape Breton; and one on Cape Sable Island.
1630 жылғы қоршау
1629 жылы осы шотландтықтардың жеңістерінің нәтижесінде Кейп-Сэйбл Солтүстік Америкадағы француздардың жалғыз маңызды иелігіне айналды. Форт-Сент-Луисте Чарльз бен оның әкесі арасында шайқас болды (Форт-Сент-Луис Ұлттық тарихи ескерткішіне қараңыз), соңғысы Порт-Роялды басып алған шотландтықтарды қолдады. Шайқас екі күнге созылды. Клод ар-намысын жоғалтып, Порт-Рояльге қайта шегінуге мәжбүр болды. Осының салдарынан Ла Тур Франция королінен көмек сұрап, 1631 жылы Акадияда генерал-лейтенант болып тағайындалды. 1641 жылға қарай Ла Тур Кейп-Сэйбл аралын, Пентагоуэт (Кастин, Мэн) және Порт-Рояльді Акадия губернаторы Шарль де Мену д’Оульнай де Шарнисейге жоғалтты. Ла Тур 1653 жылы үйленген үшінші әйелі Жанна Мотенмен бірге Кап-де-Сэйблге зейнетке шықты және 1666 жылы қайтыс болды.
In 1629, as a result of these Scottish victories, Cape Sable was the only major French holding in North America. There was a battle between Charles and his father at Fort St. Louis (See National Historic Site Fort St. Louis), the latter supporting the Scottish who had taken Port Royal. The battle lasted two days. Claude was forced to withdraw in humiliation to Port Royal. As a result, La Tour appealed to the King of France for assistance and was appointed lieutenant general in Acadia in 1631. By 1641, La Tour lost Cape Sable Island, Pentagouet (Castine, Maine), and Port Royal to Governor of Acadia Charles de Menou d'Aulnay de Charnisay. La Tour retired to Cap de Sable with his third wife Jeanne Motin, wed in 1653, and died in 1666.
Раль атаның соғысы
Ата Раль соғысы кезінде Жаңа Англия балық аулау кемелеріне көптеген шабуылдар жасалды. Жаңа Шотландияның оңтүстік-батысындағы мол балыққа толы аймақтарда жұмыс істейтін маусымдық Жаңа Англия балық аулау кемелері үшін маңызды тоқтау орны және база болғандықтан, Сэбл мысығы пираттық шабуылдардың бірнеше толқынына ұшырады. Пираттар Нед Лоу және Джон Филлипс Сэбл мысығы жағасында балық аулау кемелеріне шабуыл жасады, ал Филлипс 1723 жылы осы мыс жағасында қаза тапты. 1725 жылы британдықтар Сэбл мысығы және Новая Шотландияның басқа аймақтарындағы Микмактармен шартқа (немесе "келісімге") қол қойды, бірақ олардың жерлерінде аң аулау және балық аулау құқықтары жиі билік тарапынан дауланады.
During Father Rale's War, there were numerous attacks on New England fishing vessels. As an important landfall and base for seasonal New England fishing vessels working the rich fishing banks of Southwestern Nova Scotia, Cape Sable attracted several waves of pirate attacks in the Golden Age of Piracy. Pirates Ned Low and John Phillips raided fishing vessels off Cape Sable and Phillips met his death off the Cape in 1723. In 1725 the British signed a treaty (or "agreement") with the Mi'kmaq of Cape Sable and other parts of Nova Scotia but the rights of the Mi'kmaq defined in it to hunt and fish on their lands have often been disputed by the authorities.
Француздар мен үндістер соғысы
Британдықтар Акадияны 1710 жылы басып алды. Келесі қырық бес жыл бойы акадиялықтар Ұлыбританияға шартысыз адалдық серт беруден бас тартты. Осы кезеңде акадиялықтар британдықтарға қарсы түрлі әскерлік операцияларға қатысып, француз Луисбург және Форт-Бозжур бекіністеріне маңызды жабдықтау жолдарын сақтап тұрды. Кейп-Сейбл аралындағы акадиялықтар мен микмактар Новая Шотландиядағы Луненбургтегі протестанттарға бірнеше рет шабуыл жасады. Француз және Үнді соғысы кезінде британдықтар акадиялықтардың әскери қаупін жоюға және Луисбургке акадиялықтар жеткізген маңызды жабдықтау жолдарын үзуге тырысты, осы үшін акадиялықтарды Акадиядан депортациялады. 1756 жылдың сәуірінде майор Джедидия Пребл және оның Жаңа Англия әскерлері Бостонға қайтып келе жатып, Порт-Ла-Тур маңындағы елді мекенге шабуыл жасап, 72 ер адам, әйел және бала тұтқынға алды. 1758 жылдың жазының соңында британдықтар акадиялықтарға қарсы үш ірі шабуыл ұйымдастырды. Бірі – Сент-Джон өзені жорығы, екіншісі – Петикодиак өзені жорығы, ал үшіншісі – Кейп-Сейбл аралындағы акадиялықтарға қарсы шабуыл. Майор Генри Флетчер 35-ші полк пен Джозеф Горхамның рейнджерлерінің бір бөлігін Кейп-Сейбл аралына алып барды. Ол мүйісті қоршап, әскерін ішке жіберді. Жүздей акадиялық және әйел Жан Батист де Грей бағынды, ал шамамен 130 акадиялық және жеті микмак қашып кетті. Акадиялық тұтқындар Галифакс портындағы Жорж аралына жеткізілді. 1758 жылдың қыркүйегінде Сент-Джон өзеніне жорыққа бара жатқан Монктон майор Роджер Морристі, екі әскери кеме мен 325 сарбаз тасымалдайтын көлік кемелерін басқарып, тағы да акадиялықтарды депортациялауға жіберді. 28 қазанда оның әскері әйелдер мен балаларды Жорж аралына жіберді. Ал ер адамдар ауылдарын қирату үшін әскермен бірге жұмыс істеуге мәжбүр болды. 31 қазанда олар да Галифаксқа жіберілді. 1759 жылдың көктемінде Джозеф Горхам және оның рейнджерлері қалған 151 акадиялықты тұтқынға алу үшін келді. Олар 29 маусымда олармен бірге Жорж аралына жетті.
The British Conquest of Acadia happened in 1710. Over the next forty five years, the Acadians refused to sign an unconditional oath of allegiance to Britain. During this time period, Acadians participated in various militia operations against the British and maintained vital supply lines to the French Fortress of Louisbourg and Fort Beausejour. The Acadians and Mi'kmaq from Cape Sable Island raided the Protestants at Lunenburg, Nova Scotia numerous times. During the French and Indian War, the British sought to neutralize any military threat Acadians posed and to interrupt the vital supply lines Acadians provided to Louisbourg by deporting Acadians from Acadia. In April 1756, Major Jedidiah Preble and his New England troops, on their return to Boston, raided a settlement near Port La Tour and captured 72 men, women and children. In the late summer of 1758, the British launched three large offensives against the Acadians. One was the St. John River Campaign, another was the Petitcodiac River Campaign, and the other was against the Acadians at Cape Sable Island. Major Henry Fletcher led the 35th Regiment and a company of Joseph Gorham's Rangers to Cape Sable Island. He cordoned off the cape and sent his men through it. One hundred Acadians and Father Jean Baptiste de Gray surrendered, while about 130 Acadians and seven Mi'kmaq escaped. The Acadian prisoners were taken to Georges Island in Halifax Harbour. En route to the St. John River Campaign in September 1758, Moncton sent Major Roger Morris, in command of two men of war and transport ships with 325 soldiers, to deport more Acadians. On October 28, his troops sent the women and children to Georges Island. The men were kept behind and forced to work with troops to destroy their village. On October 31, they were also sent to Halifax. In the spring of 1759, Joseph Gorham and his rangers arrived to take prisoner the remaining 151 Acadians. They reached Georges Island with them on June 29.
Жаңа Англияның плантаторлары
1750 жылдары Акадиялықтардың қуылғанынан кейін аралды Кейп-Код пен жақын орналасқан Нантакет аралынан келген Жаңа Англия плантаторлары қоныстандырды. Жаңа Шотландияның оңтүстік-батысындағы сулар оларға 17 ғасырдың басында француз қоныстанушылары келген кезден бері белгілі болған. Мэн шығанағының толқындары Нантакеттен аралға бірнеше зерттеуші балықшыларды жеткізгенмен, тұрақты ағылшын қонысын қалыптастырған – мүлдем басқа бір жағдай, саяси жағдай болды. Кейп-Нью-Ингленд тұрғындарының көптегені өз үйлерін тастап, Атлантикалық Канаданың бос қалған жерлеріне көшіп, әрбір ересек еркекке жер берілетін ұсыныстан пайдаланды. Кейп-Сейбл аралы Кейп-Код балықшыларына жақсы таныс еді және олар 1760 жылы жаңа өмірді бастау үшін солтүстікке көшті. Кейп-Сейбл қонысы тез арада жағалау балық шаруашылығы үшін маңызды базаға айналды және бүгінге дейін солай болып келеді. Ол 1905 жыл шамасында пайда болған моторлы балық аулау қайығы – Кейп-Айлендер балық аулау қайығының туған жері ретінде әйгілі. 20 ғасырдың басында аралға паромдық қатынас қызметтері ұсынылды. Соңында, 1949 жылдың 5 тамызында жаяу және автокөлік жүруге арналған көпір салынды. Бүгінде лобстер балық аулау аралдың ең ірі өнеркәсібі болып табылады.
Following the Acadian Expulsion in the 1750s, the island was settled by the New England Planters from Cape Cod and nearby Nantucket Island. The waters off southwestern Nova Scotia had been well known to them since the days of French settlement in the early 17th century. While the tides of the Gulf of Maine may have brought a few exploring fishermen from Nantucket to the island, it was an entirely different tide that spawned the eventual permanent English settlement—a political tide. Many Cape New Englanders took advantage of the offer of of land to each male adult who would leave his home and live on those vacated lands in Atlantic Canada. Cape Sable Island was well known to Cape Cod fishermen and they moved north in 1760 to take advantage of a new life. The Cape Sable settlement soon became, and remains today, an important base for inshore fisheries. It is famous as the birthplace of the Cape Islander fishing boat, a motor fishing boat which emerged about 1905. Ferry service provided transportation to the island in the early 20th century. A causeway was eventually constructed for pedestrian and automobile traffic, opening on August 5, 1949. Today the lobster fishery is the island's biggest industry.
Сэбл түбегіндегі шабуыл (1778)
Америка революциясы кезінде 1778 жылдың 4 қыркүйегінде 84-ші жаяу полкінің жеңіл жаяу әскер ротасы (Royal Highland Emigrants), капитан Рональд Маккиннонның басқаруымен, Сейбл түбегіне шабуыл жасады. Американдық каперлер Сейбл түбегіне қауіп төндірген кезде 84-ші полк келді; олар кемені түнгі уақытта шаңқайтып, жойды. Өзінің батыл әрекеті үшін Маккиннон бригадир генерал Эйр Массиден жоғары мақтау алды. Оған жауап ретінде оның достасының бірі, капитан Макдональд майор Джон Смоллға хат жазып: "Маккиннон генералдың мақтауына ұялып, өйткені ол тек өзінің міндетін орындаған, оны тізімге енгізбеуді сұрады."
During the American Revolution, on September 4, 1778, the light infantry company of the 84th Regiment of Foot (Royal Highland Emigrants), under the command of Cpt. Ranald MacKinnon, was in the Raid of Cape Sable Island. American Privateers were threatening Cape Sable Island when the 84th Regiment arrived; they surprised the ship in the night and destroyed it. For his aggressive action, MacKinnon was praised highly by Brigadier General Eyre Massey. In response, one of his friends, Cpt. MacDonald, wrote to Major John Small, "McKinnon was embarrassed by the praise of the General and requested it not be inserted in the record since he only did his duty."
Кеме апаттары
Сэбл мүйісі – қарбалас балық аулау аймағының орталығы және желкенді кемелер дәуірінде кемелер тоқтау үшін маңызды жер. Осы кеме жолынан 1862 жылы "СС Венгр" және 1877 жылы "Кодсикер" шкуны сияқты көптеген кемелер апатқа ұшыраған.
Cape Sable is the centre of a busy fishing area and an important landfall for shipping in the Age of Sail. This traffic produced many shipwrecks such as the SS Hungarian in 1862 and the schooner Codseeker in 1877.
Климат
Кейп-Сабл аралының мұхиттық климаты бар (Кеппен климаттық жіктелімі Cfb). Айналасындағы сулар жазды салқындатады, бірақ қысты жұмсақ етеді, қар-жайыу мөлшері де қалған Новая Шотландияға қарағанда аз. Жазғы температуралар солтүстік ендігі үшін өте төмен (Тулузамен бірдей ендік), ал климат субполярлық мұхиттық (Кёппен Cfc) типіне жақын. Жаздың ең ыстық кезінде, тамыздың соңы мен қыркүйектің басында күндізгі орташа ең жоғары температура шамамен 15 °C құрайды. Қыстар ылғалды және желді, бірақ Атлантикалық Канада үшін жылы. Қар жауу орташа деңгейде, бірақ Атлантикалық Канаданың көптеген аймақтарына қарағанда қыста аз қар жауады, олар әдетте қыс маусымында әлдеқайда көп қар алады (мысалы, Сидней, Новая Шотландия [283 см] және Сент-Джонс, Ньюфаундленд [335 см]). Кейп-Сабл аралындағы жаз мезгілі қысқа қарағанда тұрақтырақ ауа-райымен сипатталады. Айналасындағы салқын мұхит суларының әсерінен жазғы дауылдар өте сирек болады, бірақ төменгі бұлттар мен тұман жиі кездеседі. Атлант мұхитының күшті ықпалы ерекше күшті маусымдық кешігуге алып келеді. Орташа есеп бойынша, ең суық ай – ақпан, ал ең жылы ай – қыркүйек, тамыздан сәл жылырақ, ал қазан маусымы маусымнан сәл жылырақ. Арал «Нор’истерлердің» жолында орналасқан, олар қыс мезгілінде ең жиі және күшті болады, демек, бұл аймақтағы ең жауын-шашынды айлар желтоқсан мен қаңтар. Тропикалық ауа-райы жүйелері, оның ішінде сирек кездесетін дауылдар да кейде оңтүстіктен немесе оңтүстік-батыстан кіріп, қыркүйек және қазан айларында ең үлкен қауіп тудырады. Кейп-Сабл аралында да жиі қалың тұман пайда болады. Ылдам өтетін жылдар ішінде Кейптегі дауылдар мен аралдың кеме жолдарына жақын орналасуы көптеген кеме апаттарына әкелді. Ең қайғылысы – 1860 жылдың ақпанында «СС Венгрия» кемесінің құлауы, нәтижесінде 200-ден астам адам қаза тапты. Келесі жылы Кейп-Саблдың төбесінде маяк орнатылды.
Cape Sable Island has an oceanic climate (Köppen climate classification Cfb). The surrounding waters result in cooler summers, but milder winters, with less snowfall, than the rest of Nova Scotia. Summer temperatures are very low for the latitude (the same latitude as Toulouse), and the climate borders the subpolar oceanic (Köppen Cfc) type. At the peak of summer, in late August and early September, daily average high temperatures is around 15 °C. Winters are wet and windy, but warm for Atlantic Canada. Snowfall is moderately heavy, but winter brings less snow than in most other locations in Atlantic Canada, which commonly average much more snow per winter season (for example, Sydney, Nova Scotia [283 cm] and St. John's, Newfoundland [335 cm]). Summers on Cape Sable Island are cool with much more stable weather when compared to winters. Due to surrounding cool ocean waters, summer thunderstorms are very rare, but low clouds and fog are common. The strong influence of the Atlantic Ocean also produces exceptionally strong seasonal lag. On average, the coldest month is February, while the warmest month is September, coming in slightly warmer than August, and October is slightly warmer than June. The island lies in the path of Nor'easters, which reach maximum frequency and intensity in winter, meaning this area's wettest months on average are December and January. Tropical weather systems, including, rarely, hurricanes can occur occasionally, generally entering the area from the south or southwest, with the greatest risk in September and October. Cape Sable Island is also prone to bouts of thick fog. Over the years the Cape's storms, and the close proximity of the island to shipping routes, has led to a substantial number of shipwrecks. The most tragic was the wreck of the SS Hungarian in February 1860 with the loss of over 200 lives. A lighthouse was established at the tip of Cape Sable in the next year.
Құстарды бақылау
Арал – құстарды қадағалау үшін танымал орын, себебі ол Атлантикалық бауыр және құсқұйрық сияқты құстардың маңызды көші-қон аялдамасы болып табылады. Оның ерекше климаты, көптеген саз жайлаулары және көптеген көшіп баратын су құстарының солтүстік-оңтүстік бағытындағы географиялық орны оны Маңызды құс аймағы деп жариялауға себеп болды. Жыл сайынғы бауыр қаздардың ұшып өтуі наурыз және сәуір айларында жүзеге асады. Он мыңдаған құс күн бойы жергілікті батпақтарда жем жеп, кешкі кезде аралдың шығысындағы Атлант мұхитында түндейді.
The island is a notable birding destination, being an important migratory stopping point for birds such as the Atlantic brant and piping plover. The unique climate, abundant tidal marshes, and geographical location on the north–south flight path of numerous migratory waterfowl have led to it being designated an Important Bird Area. The annual brant geese flyby occurs during March and April. Tens of thousands pass over at dusk after spending the day feeding in local marshes, spending the night in the Atlantic to the east of the island.