Дат актері Иб Шёнберг: өмір және шығармашылығы

Кіріспе

Даниялық актер Иб Кристиан Альберт фон Котта Шёнберг (23 қазан 1902 – 24 қыркүйек 1955) – Дания киноактері. Ол 20 ғасырдағы Дания киносының жетекші актерлерінің бірі саналады.

Ерте өмір

Химияшының ұлы Иб Шёнберг ерте жасынан-ақ актерлік өнерге қызығушылық танытқан. Ол 1920 жылы тұңғыш рет сахнаға шығып, он жылдан астам уақыт сахна актері ретінде жұмыс істеді.

Мансап

Шёнберг Бенджамин Кристенсеннің 1922 жылы түсірілген қорқыныш пен деректі фильмдердің қоспасынан тұратын «Хаксан» фильмінде кинодағы дебютін жасады. 1930 жылдарға қарай ол танымал комедиялық актер болды, көбінесе буффондық дуэттердің басшылары, ізгі ниетті полицейлер немесе маңыздырақ «ағалық» рөлдерде ойнады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол кенеттен драмалық актер ретінде пайда болды, және содан бастап өмірінің соңына дейін Данияның көркем фильмдерінің ең ұлы актерлерінің бірі ретінде беделін сақтап, комедиялық рөлдермен қатар маңызды рөлдерді ойнады. Ол «балшық аяқтары бар алып» ретінде танымал болды, яғни сырттай мықты және жоғары тұрған, бірақ фильм соңында құлап жеңілетін, сонымен бірге жаны ашырғылық және жақтырмас кейіпкерлерді сомдай білді. Оның ең танымал драмалық рөлдерінің ішінде «Ауыртпалық» (1942) фильміндегі жаман, бірақ мәдениетті ақпарат беруші, «Әділетсіздікке қарсы күрес» (1949) әлеуметтік фильміндегі балалар үйінің басшысы, бұзылған нервтері бар садист, сондай-ақ «Өзіңе қажеттіні ал» (1947) және «Кафе́ Парадис» (1951) фильмдеріндегі екі алкоголик бейнесі бар. Өмірінің соңғы жылдарында ол «Мортен Корх фильмдеріне» (өте танымал даниялық жазушының аймақтық романдары негізінде түсірілген) тұрақты қатысушы болды, көбінесе басты кейіпкердің әкесінің досы рөлінде ойнады, ал «Төрт баланың әкесі» (The Father of Four) фильмдеріндегі балалары бар жесір рөлінде жиі пайда болды. Бірнеше швед фильмдерін қоспағанда, Шёнберг тек қана даниялық фильмдерде ойнады. 1940 жылы оған Голливудта Мартин Лютер рөлі ұсынылды, бірақ ол одан бас тартты. 1949 жылы Шёнберг сол жылғы барлық даниялық фильмдерде түсті, ал өмірінің соңғы алты жылында (1949–1955 жж.) шамамен 60 фильмге қатысты. Ол туралы былай деуші еді: егер 10 даниялық фильм түсірілсе, онда ол міндетті түрде 11-інде болады. Ол белсенді қоғамдық тұлға болды, көрмелердің ашылуына қатысты және баспасөзге өз идеялары мен жобалары туралы сұхбаттар берді. Шёнберг өзгергіш мінезімен және жобаларға көбінесе уақытша берілгендігімен театрдан гөрі кинода жұмыс істеуге көбірек бейімді деп санады. Дегенмен, ол кейде сахнада өнер көрсетті және соңғы жылдары «Цирк ревюінің» директоры болды.

Schønberg made his screen debut in Benjamin Christensen's 1922 horror/documentary Häxan. By the 1930s he was an established comic actor, often in main roles as leaders of buffoon duos, well meaning policemen, or more substantial "uncle types". During World War II he suddenly appeared as a dramatic actor, and from then until his death he maintained his position as one of the greatest actors of Danish art films, playing serious roles alongside comic roles. He was well known for his ability to perform "the colossus with feet of clay", apparently solid and superior characters – both sympathetic and unsympathetic – who fall apart by the end of the film. Among his best known serious performances are his mean cultivated informer type in Afsporet (1942 – Derailed); his leader af a children's home, a sadist with shattered nerves in the social film Kampen mod uretten (1949 – The Struggle Against Injustice) and his two portraits of alcoholics in Ta’ hvad du vil ha’ (1947 – Take What You Want) and Café Paradis (1951). In his later years he was a regular participant in the so called "Morten Korch films" (based upon the regional novels of a very popular Danish light literate) often placed as the fatherly friend of the hero and his serial role as a widower with children in the popular Far til fire (The Father of Four) films. Apart from a few Swedish movies, Schønberg made only Danish films. In 1940, he was offered the role of Martin Luther in a Hollywood production, but he turned it down. In 1949, Schønberg took part in every Danish film of that year, and during the last six years of his life (1949–1955) he appeared in almost 60 films. It was a saying about him, that if 10 Danish films were made, he would be in the 11 of them. He was an active public figure, appearing at the opening of exhibitions, and freely providing the press with interviews about his ideas and projects. Schønberg, with his volatile temper and often transient commitment to projects, felt best suited to working in films rather than theatre. However, he occasionally performed on stage and during his last years he was director of the "Circus Revue".

Өлім

1955 жылдың мамыр айында пневмонияға шалдығып, 1955 жылдың 24 қыркүйегінде қайтыс болғанға дейін төсекте жатты.

Марапаттар

1948 жылы Шёнберг "Та' hvad du vil ha' [da]" (ағылшынша атау: Take What You Want) фильміндегі Оскар Бергольц рөлі үшін "Бодил" сыйлығын үздік екінші пландағы актер ретінде жеңіп алды. 1951 жылы "Кафе Парадис" (Café Paradis) фильмі үшін ол тағы да "Бодил" сыйлығын үздік екінші пландағы актер ретінде алды.