Кіріспе

Уидди аралы (Oileán Faoide) – Ирландиядағы Бантри шығанағының бастауына жақын орналасқан арал. Оның ұзындығы және ені шамамен бірдей. Жер бедері жұмсақ төбелі мұздық шөбін және салыстырмалы түрде құнарлы топырақты қамтиды. 1880 жылға дейін аралда шамамен 450 адам тұрған, олар негізінен балық аулау және шағын шаруашылықпен айналысқан, бірақ қазіргі күні халық саны шамамен 30 адамға дейін азайды. Бұрын Уидди аралы әскери-теңіз әуе базасының орны болған бұл арал мұнай терминалы және оған байланысты Уидди аралы апатымен әйгілі.

Экономика және туризм

2022 жылғы санақ бойынша аралда 31 адам тұрады. Аралда велосипед жалға алуға болады, сондай-ақ жергілікті такси қызметі де бар. Жаз айларында аралға және одан сапарлар, сондай-ақ шығанақты аралау экскурсиялары ұйымдастырылады, олар жергілікті тарих, көркем көрікті жерлер және өсімдіктер мен жануарлар әлемімен таныстырады. Жаяу серуендеушілер мен балықшылар да Уидди аралына келеді, ал ондағы жаяу жолдар Шепс Хед Уэй жаяу маршрутының бөлігін құрайды. Аралда Bank House деген бір паб бар, ол жаз айларында тамақ және тікелей музыка ұсынады. Қазіргі кездегі экономиканың негізгі қозғаушы күштері – туризм, балық аулау және шаруашылық. Жылы қысқы температурасының арқасында, аймақтағы ең ерте картоп өнімі осы аралда өндіріледі деп белгілі. Аралдың көп бөлігін үлкен мұнай терминалы алып жатыр, ол 20 ғасырдың соңында Ирландияның стратегиялық мұнай қорының маңызды бөлігін сақтау үшін қайта жабдықталды.

Тарих

Аралдың атауы нақты белгісіз; ол көне норвег тіліндегі Hvít øy, "ақ арал" деген сөзден туындаған болуы мүмкін. 17 ғасырдың басында Уидди аралы қаскөйлер сауда-саттық жасайтын орын ретінде әйгілі болды.

Әскери тарих

Тарихи тұрғыдан алғанда, арал стратегиялық маңызға ие болды, себебі ол Бентри шығанағын және шығанақтың терең сулы тұғынын қорғады. Осының нәтижесінде британдық билік Наполеон дәуірінде аралда нығайтылған батареялар салды. Бұл 1796 жылы болғандай, француз армадасының Бентри шығанағына қайта оралуының алдын алу мақсатында жасалды. Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңғы айларында Уиди АҚШ-тың әскери-теңіз әуе базасының орнына айналды. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің әуе бөлімі аралдың шығыс жағында гидроұшақтар базасын құрды; ол 1918 жылдың 25 қыркүйегінде алғашқы екі Curtiss Model H ұшағы келген кезде пайдалануға берілді. Бұл әуе экипаждары бірнеше жыл бұрын «Люзитания» кемесі батып кеткен жерге жақын орналасқан «Фастнет Рок» айналасындағы кеме жолдарын патрульдеді. Базаның бір ұшағы 1918 жылдың 22 қазанында апатқа ұшырап, бір ұшқыш – Уолфорд Август Андерсон қаза тапты. Базада АҚШ пен Ресейден хабарламалар қабылдайтын радиостанция жұмыс істеді. 1918 жылдың 11 қарашасындағы келісімге қол қойылғаннан кейін станция қажет болмай қалды және 1919 жылдың қаңтарында жабылды. Барлығы 1918 жылы Уидиде бес Curtiss Model H ұшағы орналасқан: No A1072 (22 қазанда апатқа ұшыраған H 16 үлгісі) және A1078, A1084, A3466, A4047, A4048 нөмірлері. Бұл H16 Large America ұшақтары Нью-Йорктегі Буффалода Curtiss Aeroplane and Motor Company компаниясымен жасалған. Олардың ұзындығы 46 фут, қанаттарының ені 95 фут, екі 400 а.к. Liberty 12 қозғалтқышы («итеру конфигурациясында»), төрт Льюис пулеметі, 230 фунттық төрт бомба және бес адамнан тұратын экипаж: ұшқыш, екі бақылаушы, механик және радист. 2014 жылдың 28 маусымында аралда Бірінші дүниежүзілік соғыста американдық базада қаза тапқан гидроұшақ ұшқышы Уолфорд Август Андерсонға ескерткіш ашылды. Андерсон британдық және американдық кемелерге қауіп төндіретін неміс U-көліктерін анықтап, олардан қорғауға арналған экипаждың бір бөлігі болды. 1918 жылдың қазан айында Андерсон экипажы базаға оралған кезде теңізде апатқа ұшырап қаза тапты. Уиди понтонының үстіне жақын орналасқан тас ескерткішті американдық елшіліктің әскери атташесі, подполковник Сеан Т. Косден ашты, ол шараға Ирландия Әуе корпусының өкілдерімен бірге қатысты.

Экономикалық тарих

1900 жылға қарай, арал тұрғындары үшін пильхард балық аулау негізгі табыс көзі болды. Пильхард сарайларының қираған қалдықтары жағалауға жақын жерде көрініс тапқан. 1960 жылдардың соңында Gulf Oil компаниясы Уидди аралында ірі мұнай терминалын салған. Ол Таяу Шығыстан тікелей келетін ең ірі супертанкерлерді қабылдау үшін жобаланған. 1979 жылғы 8 қаңтарда, дүйсенбі күні, француз танкері «Бетельгейзе» терминалда шикі мұнай түсіріп жатқанда жарылыс болды. Жарылыс және одан кейінгі өрт салдарынан 50 адам қаза тапты. Уидди аралындағы апат немесе «Бетельгейзе» оқиғасы Ирландия тарихындағы ең қайғылы теңіз апаттарының бірі саналады. 1969 жылдан бері пайдалануда болған терминал толыққанды жөнделген жоқ. 1986 жылы ол Ирландия үкіметіне берілді, содан кейін Ирландияның стратегиялық мұнай қорының көп бөлігін сақтау үшін пайдаланылды. 2015 жылы канадалық Zenith Energy компаниясы сатып алған терминал 2024 жылы американдық Sunoco мұнай компаниясына сатылды.

Демография

Кестедегі деректер Алекс Ритсеманың «Discover the Islands of Ireland» (Collins Press, 1999) кітабынан және Ирландияның халық санағынан алынған.

Қалалық аумақтар

Аралдың жерлері: Close, Crowangle, Gorraha, Kilmore, Reenaknock, Reenavanny және Tranaha. Reenaknock-та мұнай терминалына жақын жол бойында көрінетін жабайы ешкілердің шағын тобы бар.